Στο στόχαστρο ξένων τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες

Φιλικές ή ακόμη και επιθετικές εξαγορές αλλά και στρατηγικές συμμαχίες
μπαίνουν στην ημερήσια διάταξη της ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς μετά τις
διαφαινόμενες ριζικές αλλαγές που κυοφορούνται στα ασφαλιστικά συστήματα της
Γηραιάς Ηπείρου.

Στον χορό θα μπουν αναγκαστικά και οι ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες, οι
οποίες είτε θα συνασπιστούν μεταξύ τους είτε θα επιδιώξουν να συνάψουν
στρατηγικές συμμαχίες με μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, προκειμένου να
επιβιώσουν στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στον τομέα ειδικά των
ασφαλειών Ζωής. Ανάλογες κινήσεις, εκτιμούν οικονομικοί αναλυτές, αναμένεται
να εκδηλωθούν και στον χώρο των τραπεζών αλλά και, παρά τη σημερινή ύφεση,
στον χώρο των τηλεπικοινωνιών.

Ήδη τα μεγέθη της παρουσίας ξένων πολυεθνικών ομίλων που δραστηριοποιούνται
στην ελληνική αγορά (στο εμπόριο, στη μεταποίηση, στις τράπεζες και σε άλλους
κλάδους ), κυρίως μέσω θυγατρικών τους εταιρειών, είναι ιδιαίτερα αισθητή:
δεκαεπτά ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς του εμπορίου και
της μεταποίησης πραγματοποίησαν συνολικές πωλήσεις 1,6 τρισ. δραχμών, ενώ το
ενεργητικό τεσσάρων ξένων τραπεζών και τεσσάρων ασφαλιστικών εταιρειών, καθώς
και των δυο εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, ανέρχεται στα 423 δισ. δρχ. Σε ό,τι
αφορά τις επιχειρηματικές κινήσεις στην ασφαλιστική αγορά, οι αναλυτές
συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι αυτές θα αγκαλιάσουν ολόκληρη την ευρωπαϊκή
αγορά, καθώς οι αλλαγές που δρομολούνται στα συστήματα ασφάλισης των
χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διευρύνουν σημαντικά το πεδίο δράσης των
ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών.

Κώστας Συριόπουλος, καθηγητής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. «Οι μεγάλοι επιχειρηματικοί γάμοι θα αγκαλιάσουν, τα επόμενα χρόνια, το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς»

Όπως επισημαίνει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο καθηγητής του Οικονομικού Τμήματος στο
Πανεπιστήμιο Μακεδονίας κ. Κώστας Συριόπουλος, φαινόμενα όπως αυτό της
εξαγοράς της Ιντεραμέρικαν από τον ολλανδοϊσπανικών συμφερόντων όμιλο Eureko
σίγουρα θα επαναληφθούν στον ελληνικό χώρο, αν και με διαφορετική μορφή για
κάθε περίπτωση ξεχωριστά.

Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι οι μεγάλοι επιχειρηματικοί γάμοι που θα
ακολουθήσουν στα αμέσως επόμενα χρόνια και οι οποίοι θα αγκαλιάσουν το σύνολο
της ευρωπαϊκής αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής, θα αφορούν κυρίως
στον ευρύτερο κλάδο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Γιώργος Διακογιάννης, αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς. «Το ποσό των 2 τρισεκατομμυρίων δραχμών είναι σήμερα επενδεδυμένο από ξένους στην ελληνική αγορά»

Στην εκτίμηση αυτή συμφωνεί και ο καθηγητής Χρηματοοικονομικής και
αντιπρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Πειραιά κ. Γιώργος Διακογιάννης, ο
οποίος συμπληρώνει ότι το ενδιαφέρον για τη διείσδυση στην ελληνική αγορά
ξένων κεφαλαίων αφορά και στους κλάδους των τηλεπικοινωνιών και του λιανικού
εμπορίου.

Στο ποσόν των 2 τρισ. δραχμών περίπου, που αντιστοιχεί σε πάνω από 3%,
ανέρχεται σήμερα το συνολικό ύψος των ξένων κεφαλαίων που είναι επενδυμένα
στην ελληνική αγορά. Από αυτά, το 90% πρόκειται για επενδύσεις χαρτοφυλακίου,
είτε σε μετοχές εισηγμένων εταιρειών είτε σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου,
ενώ μόλις το 10% αφορούν σε επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ή στρατηγικού
χαρακτήρα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το ενδιαφέρον των ξένων και κυρίως των Ευρωπαίων
επενδυτών για την ελληνική αγορά αναθερμαίνεται, καθώς η ένταξη της δραχμής
στη ζώνη του ευρώ ελαχιστοποιεί το επιχειρηματικό ρίσκο.

Ο τζίρος των ξένων

Ο τζίρος των ξένων πολυεθνικών ομίλων, οι οποίοι δραστηριοποιούνται μέσω
θυγατρικών τους στην ελληνική αγορά, δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητος. Στον
χώρο των τραπεζών ξεχωρίζουν η Citibank με σύνολο ενεργητικού 1,26 τρισ. δρχ.
και ακολουθούν η HSBC – Barclays με ενεργητικό 761 δισ. δρχ., η ΒΝΡ με
ενεργητικό 747 δισ. δρχ. και η ΑΒΝ ΑΜΡΟ με ενεργητικό 587 δισ. δρχ.

Στον χώρο των ασφαλειών, η παρουσία των ξένων είναι ιδιαίτερα ισχυρή, με τις
εταιρείες Alico AIG, Nationale Nederlande, Allianz να ξεχωρίζουν από τις
υπόλοιπες, που όλες μαζί, συμπεριλαμβανομένης και της Ιντεραμέρικαν, είχαν το
1999 σύνολο ενεργητικού 10,3 τρισ. δρχ.

Στον χώρο της μεταποίησης, εννιά από τις μεγαλύτερες ξένες εταιρείες που
δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά πραγματοποίησαν το 1999 συνολικές
πωλήσεις της τάξεως των 438,5 δισ. δρχ. Οι περισσότερες από αυτές
δραστηριοποιούνται στον χώρο των καταναλωτικών προϊόντων, ενώ την πρώτη θέση
καταλαμβάνει η Nestle Hellas η οποία πραγματοποίησε το 1999 συνολικό τζίρο
100,9 δισ. δρχ.

Τη δεύτερη θέση καταλαμβάνει η Unilever Hellas ( ελέγχει, μεταξύ άλλων, και
την Ελαΐς) με τζίρο 78 δισ. δρχ. περίπου, ενώ την τρίτη θέση καταλαμβάνει η
γερμανικών συμφερόντων εταιρεία BSP, η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή
λευκών οικιακών συσκευών.

Στον χώρο του εμπορίου, οκτώ εταιρείες ξένων συμφερόντων πραγματοποίησαν
πωλήσεις 1,16 τρισ. δρχ. από τις οποίες οι μισές περίπου πραγματοποιήθηκαν από
τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών ΒΡ Hellas και Shell Hellas.

Στον χώρο της εμπορίας αυτοκινήτων, την πρώτη θέση, με πωλήσεις 131 δισ. δρχ.,
καταλαμβάνει η Toyota Hellas.

Ξένοι όμιλοι στην Ελλάδα

Παρά το μικρό της μέγεθος, η ελληνική αγορά και ειδικά ορισμένοι της κλάδοι
αποτέλεσαν και αποτελούν ακόμη πόλο έλξης για μια σειρά ξένων επιχειρηματικών
ομίλων. Στον χώρο των δομικών υλικών, οι Έλληνες τσιμεντάδες βρέθηκαν
επανειλημμένα στο στόχαστρο ευρωπαϊκών ομίλων, οι οποίοι τελικά κατάφεραν να
αποκτήσουν την ΑΓΕΤ Ηρακλής εισβάλλοντας έτσι όχι μόνο στην ελληνική αγορά,
αλλά και σε μια σειρά από ξένες, στις οποίες δραστηριοποιείται η πρώην
ελληνική τσιμεντοβιομηχανία.

Σήμερα, η ΑΓΕΤ Ηρακλής, η οποία κατέχει το μισό περίπου της ελληνικής αγοράς
τσιμέντου (το άλλο μισό κατέχει η τσιμεντοβιομηχανία Τιτάν ), βρίσκεται υπό
τον μετοχικό έλεγχο του βρετανικού ομίλου της Blue Circle αλλά μετά λίγους
μήνες θα περάσει στον έλεγχο του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού τσιμεντοβιομηχανικού
ομίλου, της Lafarge.

Στον χώρο των τηλεπικοινωνιών, η σταθερή τηλεφωνία εξακολουθεί να
κυριαρχείται, προς το παρόν, από τον ΟΤΕ αλλά στα επόμενα χρόνια το τοπίο στην
τηλεπικοινωνιακή αγορά θα είναι τελείως διαφορετικό από το σημερινό, κυρίως
λόγω των προοπτικών να μπει στην εταιρεία ξένος στρατηγικός επενδυτής.

Ωστόσο, στην κινητή τηλεφωνία, η παρουσία των ξένων είναι δεσπόζουσα, καθώς
Panafon και Telestet ελέγχουν πάνω από το μισό της συγκεκριμένης αγοράς.

Η γαλλικών συμφερόντων εισηγμένη εταιρεία Αλουμίνιον της Ελλάδος ελέγχει, στο
μεγαλύτερό της μέρος, την ελληνική αγορά πρωτόχυτου αλουμινίου. Στον χώρο της
ευρύτερης αγοράς ενέργειας, ένα από τα τέσσερα διυλιστήρια της χώρας, αυτό της
Μότορ Όιλ, βρίσκεται σε ποσοστό 50% υπό τον έλεγχο του σαουδαραβικού ομίλου
της Aramco.

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

Σε ξένους η μερίδα του λέοντος

Το 57% του μεριδίου της ελληνικής ασφαλιστικής αγοράς ανήκει πλέον σε ξένους,
μετά την εξαγορά της Interamerican από την Eureko. Με βάση τον κύκλο εργασιών
του 2000, οι πέντε, πλέον, ασφαλιστικές εταιρείες που ελέγχονται άμεσα ή
έμμεσα από ξένα κεφάλαια, είχαν πέρυσι έσοδα από εγγγεγραμμένα ασφάλιστρα της
τάξεως των 351,2 δισ. δραχμών. Μόνον η Interamerican, το 2000, είχε κύκλο
εργασιών 166 δισ. δρχ. και μερίδιο αγοράς το 20%. Οι υπόλοιπες τέσσερις είναι
η Allianz, η Alico, η Generalli και η Nationale Nederlanden.

«Οι εποχές αλλάζουν. Το ίδιο και οι ανάγκες του κοινού. Οι εταιρείες θα πρέπει
να εκσυγχρονιστούν αν θέλουν να παραμείνουν στο παιχνίδι του ανταγωνισμού»,
τονίζει ο κ. Αλ. Σαρρηγεωργίου, διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής της Allianz
στην Ελλάδα. «Είμαστε απολύτως έτοιμοι, εφ’ όσον βρούμε την κατάλληλη εταιρεία
στην κατάλληλη τιμή».

Και ο κ. Ι. Μάνδηλας, αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Alico, αφήνει ανοιχτό
το ενδεχόμενο απόκτησης κάποιας εταιρείας. Η Alico, πέρυσι είχε συνολικά
εγγεγραμμένα ασφάλιστρα 42,5 δισ. δρχ. καταλαμβάνοντας το 11% του συνολικού
μεριδίου της αγοράς. Σημειωτέον, ότι η Ελλάδα είναι για την Alico κομβικό
σημείο.

Η Ν.Ν., τουλάχιστον προς το παρόν ­ όπως τονίζει στέλεχός της ­ δεν
ενδιαφέρεται για εξαγορές και συνεργασίες. Θα ρίξει όλο της το βάρος στην
προώθηση των νέων τραπεζοασφαλιστικών της προϊόντων. Το 2000 κατείχε μερίδιο
14% της αγοράς με κύκλο εργασιών 65,7 δισ. δρχ.

Όσο για την Generalli, το 2000 κατείχε μερίδιο 4% στον κλάδο ζωής με κύκλο
εργασιών 17 δισ.

Στρατηγικές συμμαχίες στις τράπεζες

Ο τραπεζικός κλάδος ήταν αυτός που λειτούργησε, και στην περίπτωση των
διατραπεζικών συνεργασιών, ως «ατμομηχανή». Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι τα
μεγαλύτερα deals που πραγματοποιήθηκαν στη χώρα μας και αφορούσαν στη σύναψη
στρατηγικών συμμαχιών με ξένους εταίρους, εντοπίστηκαν στον ευρύτερο
χρηματοπιστωτικό χώρο με το τελευταίο κρούσμα, αυτό της Interamerican Ζωής, να
προέρχεται από τον ασφαλιστικό τομέα. «Κάποια στιγμή όμως, θα πρέπει να
θεσμοθετηθούν μέτρα ενίσχυσης και προώθησης των συνεργειών και συγχωνεύσεων
για τον ευρύτερο επιχειρηματικό τομέα» θα πει ο πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς
κ. Μιχάλης Σάλλας, ενώ από την πλευρά του ο πρόεδρος της Εμπορικής κ. Γιάννης
Στουρνάρας προέβλεψε πρόσφατα ότι το εγχείρημα της στρατηγικής συνεργασίας της
τράπεζάς του με τη γαλλική Credit Agricole «θα βρει μιμητές κι αλλού».

Η ίδια η Εμπορική πάντως «μιμήθηκε» ένα προηγούμενο μεγάλο deal, όπως ήταν
αυτό της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Efg Eurobank – Ergasias με τη
γερμανική Deutsche Bank, το οποίο έγινε τον Δεκέμβριο του 1998. Ο γερμανικός
κολοσσός απέκτησε τότε το 10% των μετοχών της Efg Eurobank, το οποίο
διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα και μετά την προσθήκη της Τράπεζας Εργασίας στο
«άρμα» του ομίλου Λάτση, το καλοκαίρι του 1999. Ενάμιση χρόνο μετά ακολούθησε
η σύναψη της στρατηγικής συμμαχίας της Εμπορικής Τράπεζας με την Credit
Agricole, με τους Γάλλους να αποκτούν το 6,7% των μετοχών του ελληνικού
πιστωτικού ιδρύματος, ενώ παράλληλα υπάρχει η προοπτική ενίσχυσής του κατά 2%
(μέσω της ΔΕΚΑ) και κατά περίπου 11% (με βάση το δικαίωμα πρώτης άρνησης που
έχει υπογραφεί για τις μετοχές της Εμπορικής που υπάρχουν στα χαρτοφυλάκια του
Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων).

Λίγους μήνες μετά και συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2000 δημιουργήθηκε η
NovaBank, ως προϊόν της συνεργασίας της Interamerican με την πορτογαλική BCP.
Στην αλυσίδα παραλίγο να προστεθεί μάλιστα και η επιχειρούμενη συνεργασία της
Τράπεζας Πειραιώς με την ολλανδική ING, προοπτική η οποία τελικώς ναυάγησε.

Στο μεταξύ, η ΑΤΕ αναζητώντας ξένο εταίρο προσέλαβε την Morgan Stanley προς
αναζήτηση του κατάλληλου υποψηφίου, την ίδια ώρα που η Alpha Bank δεν
απορρίπτει την προοπτική μιας στρατηγικής συνεργασίας με μεγάλο τραπεζικό οίκο
του εξωτερικού. Τέλος, η Εθνική Τράπεζα, λειτουργώντας αντίστροφα, αναζητά στη
Δυτική Ευρώπη «σπίτι» προς εξαγορά. Τα κεφάλαια υπάρχουν, αρκεί να βρεθεί η
κατάλληλη ευκαιρία, τονίζουν από το μεγαλύτερο εμπορικό πιστωτικό ίδρυμα της χώρας.

Ισχυρή παρουσία και στο εμπόριο

Μέσω θυγατρικών τους δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα αρκετές ξένες πολυεθνικές
εταιρείες, τόσο στον κλάδο της βιομηχανίας τροφίμων όσο και στο λιανικό
εμπόριο γενικότερα. Από τις εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ξένες
εταιρείες, κατέχουν ποσοστά στα μετοχικά κεφάλαια των Α-Β Βασιλόπουλος,
Κωτσόβολος, Ελαΐς, Coca-Cola, ενώ σχέση συνεργασίας υπάρχει ανάμεσα και στην
εισηγμένη ΔΕΛΤΑ και την DANONE και πρόσφατα ξεκίνησε μια ακόμη συνεργασία της
ίδιας εταιρείας με την Arla Foods. Οι επιχειρηματίες εκτιμούν ότι οι
συνεργασίες αυτές δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξή τους
και εκτός της ελληνικής αγοράς και μάλιστα αρκετές έχουν ήδη αναπτύξει
δραστηριότητα και εκτός των ελληνικών συνόρων.

Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης αποτελεί ανάγκη,
ώστε οι επιχειρήσεις να μπορέσουν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους και
να ανεβάσουν την πιστοληπτική τους ικανότητα στις ξένες αγορές χρήματος και
κεφαλαίου. Πολλές είναι και οι επιχειρήσεις εκτός του Χρηματιστηρίου που έχουν
σχέση με ξένες εταιρείες, είτε μέσω συνεργασιών είτε λειτουργώντας ως
θυγατρικές των πολυεθνικών. Στον κλάδο των σούπερ μάρκετ υπάρχει η συνεργασία
Carrefour – Μαρινόπουλου και DIA – Μαρινόπουλου, ενώ αυτόνομα
δραστηριοποιείται η εταιρεία Lidl. Στον κλάδο του λιανικού εμπορίου
γενικότερα, έχει ανακοινωθεί η συνεργασία με την εταιρεία Sephora και
αναμένεται να ξεκινήσει η λειτουργία του πρώτου ΙΚΕΑ, προϊόν της συνεργασίας
του ομίλου Φουρλής με τη σουηδική πολυεθνική, ενώ αυτόνομα αναπτύσσεται η
εταιρεία Zara.

«Καλή άμυνα»

Σπύρος Κουρούπης, γενικός διευθυντής ΣΕΛΠΕ. «Σε μια ελεύθερη αγορά έχουν όλοι τη θέση τους. Οι σύγχρονες ελληνικές επιχειρήσεις είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν κάθε πρόκληση και μάλιστα με επιτυχία»

«Σε μια ενιαία αγορά έχουν όλοι τη θέση τους. Οι ελληνικές λιανεμπορικές
επιχειρήσεις έχουν πλέον αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό, που δεν αφήνουν περιθώρια
σε ξένες αλυσίδες να δραστηριοποιηθούν στην ελληνική αγορά. Αυτός άλλωστε
είναι και ο λόγος για τον οποίο αναζητούν κάποιες συμμετοχές σε ελληνικές
λιανεμπορικές εταιρείες, χωρίς όμως να αποκτούν τον έλεγχο των επιχειρήσεων
αυτών. Μάλιστα, θα μπορούσε να πει κανείς πως η ανάπτυξη των ελληνικών
λιανικών επιχειρήσεων και εκτός των ελληνικών συνόρων δείχνει ότι οι Έλληνες
επιχειρηματίες έχουν δημιουργήσει μια καλή άμυνα», τονίζει ο γενικός
διευθυντής του ΣΕΛΠΕ κ. Σπύρος Κουρούπης. Ως παράδειγμα θα μπορούσε κανείς να
αναφέρει την περίπτωση της Marks & Spencer, όπου η μητρική εταιρεία
συρρικνώνεται διεθνώς, σε αντίθεση με την εταιρεία (η Μαρινόπουλος έχει
αποκτήσει το δικαίωμα εκμετάλλευσης του brand mane της εταιρείας) η οποία
αναπτύσσεται σημαντικά και στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια.

Ξένοι επιχειρηματίες έχουν μπει και στον χώρο της γρήγορης εστίασης και
συγκεκριμένα τα Mac Donald’s αυτόνομα, η Weendy’s σε ένα σχήμα συνεργασίας με
τη Νίκας, αλλά και η Planet Hollywood Athens, στην οποία υπάρχει μετοχική
σχέση της Goody’s. Η παρουσία ξένων εταιρειών στον κλάδο του λιανεμπορίου
θεωρείται περιορισμένη και από πολλούς επιχειρηματίες εκφράζεται η άποψη ότι
το μέγεθος της ελληνικής αγοράς και οι ιδιαιτερότητες των ελληνικών
επιχειρήσεων δεν δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη επέκταση ξένων
στη χώρα μας, σε αντίθεση με τη βιομηχανία, όπου τα πράγματα είναι εντελώς
διαφορετικά. Πάντως, όλοι εκτιμούν ότι η χώρα μας μπορεί να παίξει τον ρόλο
της αφετηρίας ξένων επιχειρήσεων για την επέκτασή τους στην ευρύτερη περιοχή
των Βαλκανίων.