Επένδυση στις προσδοκίες

Για κάθε αγορά με πίστωση, ο πελάτης είναι υποχρεωμένος να δώσει κάλυψη με
μετρητά ή με μετοχές, ομόλογα κ.λπ. που να ανέρχονται το πολύ έως το 50% του
συνολικού χαρτοφυλακίου (μετοχές με πίστωση και με μετρητά), ώστε να προκύπτει
το «αρχικό περιθώριο».

Το αρχικό περιθώριο ορίζεται από τη χρηματιστηριακή εταιρεία και το ύψος του
καθορίζεται από τις κινητές αξίες που καταβάλλει ο επενδυτής, οι οποίες
δημιουργούν το χαρτοφυλάκιο ασφαλείας. Το ελάχιστο περιθώριο που μπορεί να
υπάρχει καθημερινά λέγεται περιθώριο διατήρησης.

Με βάση τις παραπάνω υποθέσεις, η εταιρεία Com Pro δημιούργησε για την
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» τα παρακάτω παραδείγματα, τα οποία αντιστοιχούν σε βασικές
περιπτώσεις χαρτοφυλακίων (επενδυτών). Όπως εξηγούν τα στελέχη της Com Pro,
σύμφωνα με τη βασική αρχή λειτουργίας των Margin Accounts ένας πελάτης έχει
πιστωθεί όταν η καθαρή του θέση, σε σχέση με τη συνολική αποτίμηση του
χαρτοφυλακίου ασφαλείας του (Market Value, MV), αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το
ποσοστό του Αρχικού Περιθωρίου.

Όταν η Καθαρή Θέση (ΚΘ) του πελάτη υπολείπεται του παραπάνω ποσοστού, λέμε ότι
ο πελάτης έχει Έλλειμμα Περιθωρίου (ΕΠ). Όταν το ΕΠ είναι θετικός αριθμός,
υπάρχει Έλλειμμα Περιθωρίου. Όταν η Καθαρή Θέση του πελάτη υπολείπεται
του ποσοστού του Περιθωρίου Διατήρησης, λέμε ότι ο πελάτης έχει Έλλειμμα
Περιθωρίου Διατήρησης.

Η τρέχουσα αξία του χαρτοφυλακίου ασφαλείας έχει διαμορφωθεί από την παροχή
πίστωσης από την χρηματιστηριακή εταιρεία για αγορά νέων μετοχών και των
τίτλων ή των χρημάτων που ο πελάτης έχει συνολικά καταβάλλει. Υποθέτουμε ότι η
χρηματιστηριακή εταιρεία έχει ορίσει το ποσοστό 50% για το αρχικό περιθώριο
και το 35% για το ποσοστό διατήρησης. Επίσης, στα παραδείγματα που ακολουθούν
δεν συνυπολογίζονται προμήθειες και τόκοι που επιβαρύνουν τις συναλλαγές και
το πιστωτικό υπόλοιπο του πελάτη.

Παράδειγμα πρώτο

Έστω ότι ο πελάτης υπογράψει τη σύμβαση Margin με τη χρηματιστηριακή εταιρεία
και δεσμεύει αρχικά στο χαρτοφυλάκιο ασφαλείας του τίτλους αξίας 1.000 ευρώ.
Στη συνέχεια πραγματοποιεί μια αγορά 1.000 μετοχών, αξίας 5 ευρώ η καθεμία.
Άρα, το χαρτοφυλάκιο ασφαλείας του πελάτη είναι 6.000 ευρώ, το δανειακό
υπόλοιπο 5.000 ευρώ και η καθαρή θέση 1.000 ευρώ. Ο πελάτης έχει δημιουργήσει
έλλειμμα περιθωρίου στον λογαριασμό του και η χρηματιστηριακή εταιρεία θα του
ζητήσει να το καλύψει μέσα σε τρεις ημέρες.

Το έλλειμμα περιθωρίου μπορεί να το καλύψει ως εξής: Είτε με μετρητά, είτε
δεσμεύοντας στο χαρτοφυλάκιο ασφαλείας του επιπλέον τίτλους τους οποίους έχει
στην κατοχή του, είτε με συνδυασμό μετρητών και τίτλων. Αν πληρώσει με
μετρητά, θα πρέπει να καταβάλει το ποσό των 2.000 ευρώ, όσο είναι και το
έλλειμμα περιθωρίου που δημιουργήθηκε στο λογαριασμό του.

Ένας εύκολος τρόπος για να υπολογιστεί η ελάχιστη αξία του επιπλέον
χαρτοφυλακίου που θα πρέπει να δεσμευτεί στο χαρτοφυλάκιο ασφαλείας είναι να
κατανοήσουμε αρχικά ότι το επιπλέον χαρτοφυλάκιο δεν θα μειώσει το ποσό που
ήδη μας έχει δανείσει η εταιρεία όπως συμβαίνει με την κατάθεση μετρητών, αλλά
αντίθετα θα αυξήσει έμμεσα την καθαρή μας θέση αυξάνοντας την συνολική
αποτίμηση του χαρτοφυλακίου ασφαλείας μας.

Παράδειγμα δεύτερο

Έστω, λοιπόν, ότι ο πελάτης επιλέγει να δεσμεύσει επιπλέον τίτλους. Η εικόνα
του λογαριασμού του εμφανίζεται ως εξής: Χαρτοφυλάκιο Ασφαλείας 10.000 ευρώ,
Δανειακό Υπόλοιπο 5.000 ευρώ και Καθαρή Θέση 5.000 ευρώ. Ο πελάτης είναι
κατάλληλα πιστωμένος.

Ας υποθέσουμε τώρα ότι ο πελάτης δεν πραγματοποιεί άλλες συναλλαγές στον
λογαριασμό Margin, όμως η αποτίμηση του χαρτοφυλακίου ασφαλείας του μειώνεται
καθώς οι τιμές των μετοχών που περιλαμβάνονται σε αυτό πέφτουν.

Έστω ότι η εικόνα του λογαριασμού του εμφανίζεται ως εξής: Χαρτοφυλάκιο
Ασφαλείας 8.500 ευρώ, Δανειακό Υπόλοιπο 5.000 ευρώ και Καθαρή Θέση 3.500 ευρώ.
Είναι εμφανές ότι ο πελάτης έχει πλέον έλλειμμα περιθωρίου. Όμως, δεν θα
οχληθεί (MARGIN CALL) από την χρηματιστηριακή εταιρεία, καθώς το έλλειμμα
περιθωρίου προέρχεται από υποτίμηση του χαρτοφυλακίου ασφαλείας (ΧΑ) και όχι
από συναλλαγή, ενώ η καθαρή του θέση (ΚΘ) δεν είναι κάτω από το περιθώριο
διατήρησης (χαρτοφυλάκιο ασφαλείας επί περιθώριο διατήρησης, 8.500 Χ 0,35 =
2.975 ευρώ).

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, παρ’ όλο που το χαρτοφυλάκιο ασφαλείας του πελάτη
εμφανίζει έλλειμμα περιθωρίου, ο πελάτης μπορεί να προβεί σε νέα αγορά τίτλων,
καλύπτοντας βέβαια το επιπλέον έλλειμμα περιθωρίου που θα δημιουργήσει ή νέα
του πράξη. Επίσης, μπορεί να προβεί και σε πώληση τίτλων από το χαρτοφυλάκιο
ασφαλείας, όπου μέρος της θα χρησιμοποιηθεί για τη μείωση του δανεισμού με
σκοπό να μην αυξηθεί το υφιστάμενο έλλειμμα περιθωρίου.

Παράδειγμα τρίτο

Ας υποθέσουμε τώρα ότι ο πελάτης δεν πραγματοποιεί άλλες συναλλαγές στον
λογαριασμό Margin, όπως και προηγουμένως όμως η αποτίμηση του χαρτοφυλακίου
ασφαλείας του μειώνεται ακόμα περισσότερο και η εικόνα του λογαριασμού του
εμφανίζεται ως εξής: Χαρτοφυλάκιο Ασφαλείας 7.000 ευρώ, Δανειακό Υπόλοιπο
5.000 ευρώ και Καθαρή Θέση 2.000 ευρώ.

Είναι εμφανές ότι ο πελάτης έχει πλέον έλλειμμα περιθωρίου διατήρησης. Σ’ αυτή
την περίπτωση ο πελάτης θα ειδοποιηθεί από την χρηματιστηριακή εταιρεία για να
καλύψει το έλλειμμα περιθωρίου διατήρησης, ώστε να επανέλθει η καθαρή θέση του
στο ύψος που απαιτεί κατ’ ελάχιστο το ποσοστό διατηρητέου περιθωρίου.

Το Έλλειμμα Περιθωρίου Διατήρησης είναι 450 ευρώ. Μπορεί να καλυφθεί, είτε με
μετρητά (450 ευρώ) είτε με επιπλέον δέσμευση τίτλων αξίας 692,3 ευρώ (ΕΠΔ /
1-ΠΔ = 450 ευρώ / 0,65 = 692,3 ευρώ) είτε με εκποίηση τίτλων από το
χαρτοφυλάκιο ασφαλείας αξίας 1.285,71 ευρώ ( ΕΠΔ / ΠΔ = 450 ευρώ / 0,35 =
1.285,71 ευρώ) που θα μειώσουν ισόποσα τον δανεισμό.

Πράγματι, στη δεύτερη περίπτωση (επιπλέον δέσμευση) η εικόνα του λογαριασμού
του εμφανίζεται ως εξής: Χαρτοφυλάκιο Ασφαλείας 7.692,3 ευρώ, Δανειακό
Υπόλοιπο 5.000 ευρώ και Καθαρή Θέση 2.692,3 ευρώ. Οπότε, 7.692,3 επί 0,35 μας
κάνει 2.692,3 ευρώ και ο πελάτης καλύπτει κατ’ ελάχιστο το ποσοστό διατηρητέου
περιθωρίου.

Πώς λειτούργει το Margin Account

Όταν οι επενδυτές προβλέπουν άνοδο στο Χρηματιστήριο, τότε μπορούν να
αγοράσουν μετοχές. Αν δεν έχουν τα απαραίτητα χρήματα, τότε μπορούν να
δανειστούν, όπως προβλέπει ο νέος θεσμός της αγοράς μετοχών με πίστωση (margin
account).

Αν, όμως, προβλέπουν πτώση, τότε μπορούν να πουλήσουν μετοχές. Αν δεν έχουν
μετοχές ή αν δεν έχουν τον απαραίτητο αριθμό μετοχών, τότε μπορούν να τις
δανειστούν και στη συνέχεια να τις πουλήσουν. Τη δυνατότητα αυτή έναντι
καταβολής επιτοκίου, ενέχυρου και ανάληψης αρκετού ρίσκου τη δίνει το νέο
επενδυτικό εργαλείο της ανοικτής πώλησης (short selling).

Ο συνδυασμός του margin account και των ανοικτών πωλήσεων μπορεί να προσφέρει
στους επενδυτές πολλαπλάσιες δυνατότητες. Για παράδειγμα, μπορεί ο επενδυτής
να πουλήσει μετοχές που δεν έχει, διότι προβλέπει πτώση σε αυτές. Ταυτόχρονα,
θα προχωρά σε αγορά μετοχών με πίστωση για τίτλους που προβλέπει άνοδο με
χρήματα που πήρε από τις ανοικτές πωλήσεις. Οι ειδικοί μπορούν να
συμβουλεύσουν τους επενδυτές για ακόμη πιο περίπλοκες και ενδιαφέρουσες στρατηγικές.