ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μπλερ: «Παράλληλοι κόσμοι»

«Είμαστε αντιμέτωποι με μια ιστορική επιλογή που αφορά τις δημόσιες
υπηρεσίες της Βρετανίας: ή επένδυση για το μέλλον ή περικοπές που θα οδηγήσουν
το ρολόι (των δημόσιων υπηρεσιών) πίσω στο παρελθόν». Με αυτό τον τρόπο ο Τόνι
Μπλερ προσδιόρισε το κεντρικό θέμα της προεκλογικής του εκστρατείας.

Η βελτίωση των παραμελημένων δημόσιων υπηρεσιών (υγεία, παιδεία, μεταφορές) θα
είναι το μεγάλο «στοίχημα» και ο μεγάλος στόχος της επόμενης κυβερνητικής
θητείας των Άγγλων Εργατικών. Ο Τ. Μπλερ κλείνει, συνεπώς, τον «ενάρετο κύκλο»
της πρωθυπουργικής θητείας του με μια στροφή στα αριστερά. Η στροφή αυτή με
κάποια έννοια είχε αρχίσει ήδη από τον Ιούλιο, όταν η κυβέρνηση Μπλερ άνοιξε
επιτέλους τη στρόφιγγα του προϋπολογισμού αφιερώνοντας ένα σημαντικό ποσό στη
βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Ωστόσο, η πολιτική Μπλερ είναι περισσότερο
σύνθετη από όσο εκ πρώτης όψεως φαίνεται. Η είσοδος ιδιωτικών επιχειρήσεων
στον δημόσιο τομέα, για να αναλάβουν το μάνατζμεντ (και εν μέρει τη
χρηματοδότηση) τμήματος των δημοσίων υπηρεσιών, είναι κεντρικό στοιχείο των
εξαγγελιών Μπλερ. Ο Μπλερ, συνεπώς, επεκτείνει τον ρόλο και τις αρμοδιότητες
του ιδιωτικού τομέα (συνέργεια ιδιωτικού και δημόσιου) και τολμά ό,τι δεν
τόλμησαν οι συντηρητικοί της κας Θάτσερ: την κατάργηση του «άβατου» και την
είσοδο του επιχειρηματικού κέρδους στο «ιερό» του Εθνικού Συστήματος Υγείας
και των κρατικών σχολείων. Η ίδια κατεύθυνση ακολουθείται στην
«ιδιωτικοποίηση» του μετρό και της υπηρεσίας εναέριου ελέγχου, όπου το κράτος
θα παραμείνει ιδιοκτήτης των υποδομών και η ιδιωτική πρωτοβουλία ο
διαχειριστής τους.

Στην ουσία, ο Μπλερ παραμένει πιστός στη μέχρι τώρα διαδρομή του, διαδρομή που
συνδυάζει τη νεοφιλελεύθερη φιλοσοφία σε ό,τι αφορά τη μακροοικονομική
πολιτική με μέτρα επιβοήθησης των πιο φτωχών και εκτεθειμένων κατηγοριών του
πληθυσμού. Συνέχιση της αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής, καμία αύξηση των
φορολογίας εισοδήματος, ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα και, συγχρόνως,
υποσχέσεις για τη μείωση της ανεργίας, την αναβάθμιση του δημόσιου τομέα ή την
έκδοση ενός είδους «παιδικού ομόλογου» (baby bond) που θα ενισχύσει οικονομικά
τα παιδιά, ιδιαίτερα των πιο φτωχών οικογενειών.

Το Νέο Εργατικό Κόμμα έχει γίνει το «κόμμα των παράλληλων κόσμων», όπως έγραψε
ο Τζ. Φρίντλαντ στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» (23 Μαΐου 2001). Από τη μια μεριά,
είναι το κόμμα του νεοφιλελευθερισμού, της λιτότητας και της αγοράς, από την
άλλη το κόμμα που υπόσχεται την κοινωνική δικαιοσύνη (και σ’ ένα βαθμό παίρνει
μέτρα προώθησής της). Το κέντρο ισορροπίας μεταξύ των δύο αυτών «κόσμων»
βρίσκεται αναμφίβολα πολύ πιο κοντά στην αγορά, στο κεφάλαιο και στις μεσαίες
τάξεις παρά στον κόσμο των μη εχόντων και των περιθωριοποιημένων. Είναι
ενδεικτικό ότι οι κοινωνικές ανισότητες αυξήθηκαν στη Μ. Βρετανία κατά τη
διάρκεια της διακυβέρνησης Μπλερ και οι επενδύσεις στην εκπαίδευση
(προτεραιότητα των προτεραιοτήτων για το Νέο Εργατικό Κόμμα) υπήρξαν οι
χαμηλότερες των τελευταίων ετών.

Ωστόσο, ο οικονομικός απολογισμός της κυβέρνησης Μπλερ υπήρξε ικανοποιητικός
(χαμηλός πληθωρισμός, χαμηλά επιτόκια, πλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό,
«λογικός» ρυθμός ανάπτυξης). Ο κοινωνικός απολογισμός παρουσίασε πολλές
θετικές όψεις (κατώτερος μισθός, μείωση της ανεργίας των νέων, μέτρα για τα
πολύ χαμηλά εισοδήματα και συντάξεις), αλλά υπήρξε εμφανώς κατώτερος των
αναγκών. Η πολιτική Μπλερ δεν είναι, συνεπώς, πολύ διαφορετική από εκείνη των
Συντηρητικών. Είναι όμως πιο επινοητική, υλοποιείται με περισσότερη φαντασία
και, βέβαια, είναι κοινωνικά περισσότερο ευαίσθητη. Ο Μπλερ είναι μια
χαρισματική προσωπικότητα που καταφέρνει να συντηρεί την προσδοκία ότι μόνον
αυτός μπορεί να συνδυάσει το αίτημα της οικονομικής αποτελεσματικότητας με
εκείνο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το Εργατικό Κόμμα θα κερδίσει (κατά πάσα
πιθανότητα) την εκλογική αναμέτρηση της 7ης Ιουνίου. Δεν θα την κερδίσει όμως
ως εκπρόσωπος των λαϊκών τάξεων (όπως συνέβαινε κατά το παρελθόν). Το Εργατικό
Κόμμα θα επιβληθεί διότι έχει καταφέρει να είναι πιο κοντά στους φτωχούς και
να εκπροσωπεί, συγχρόνως, τον «σοσιαλισμό των πλουσίων». Διότι πράγματι το
Εργατικό Κόμμα είναι το κόμμα «των παράλληλων κόσμων».

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι επίκουρος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.