Οι διαβεβαιώσεις της Άγκυρας δεν πείθουν την Αθήνα

Ανησυχίες και ερωτηματικά δημιουργεί στην Αθήνα η πρόθεση της Άγκυρας να
βγάλει το «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο: παρά την εκτόνωση της κρίσης, που επετεύχθη
σε συνάντηση του Γιώργου Παπανδρέου με τον Ισμαήλ Τζεμ, ασαφείς είναι ακόμη οι
αρχικοί στόχοι της Τουρκίας.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ, διευκρίνισε στον κ. Παπανδρέου ότι
«δεν θα διεξαχθούν οι συγκεκριμένες έρευνες στις συγκεκριμένες συντεταγμένες
το χρονικό διάστημα μεταξύ 4 και 28 Ιουνίου», γεγονός που, κατά τον υπουργό
Εξωτερικών, αποδεικνύει πως οι δύο χώρες μπορούν να αποσοβούν κρίσεις εν τη
γενέσει τους.

Ωστόσο, η εξέλιξη της υπόθεσης αφήνει πολλά ερωτηματικά και, μάλιστα, ήδη από
την αρχή της:

Την Παρασκευή το πρωί έφθασε στο υπουργείο Εξωτερικών ­ με κοινοποίηση στο
γραφείο του υπουργού Άμυνας ­ σήμα του ΓΕΝ, το οποίο αναφερόταν σε ραδιοφωνική
μετάδοση του παράκτιου σταθμού της Σμύρνης. Σύμφωνα με τη μετάδοση, το «Πίρι
Ρέις» επρόκειτο να εκπλεύσει στις 4 Ιουνίου για σεισμικές έρευνες (sysmic
surveys) σε ορισμένες συντεταγμένες, οι οποίες, όπως προέκυπτε από την έρευνα
του ΓΕΝ, αφορούσαν την υφαλοκρηπίδα νότια της Ρόδου.

Το Σάββατο, όταν είχε πλέον επιστρέψει από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο κ.
Παπανδρέου συγκάλεσε σύσκεψη στο υπουργείο Εξωτερικών με τη συμμετοχή του κ.
Σαββαΐδη ­ γενικού γραμματέα ­ υπηρεσιακών παραγόντων και συμβούλων, για τα
αποτελέσματα της οποίας ενημερώθηκε και ο Πρωθυπουργός. Από εκεί και μετά
άρχισε ένας φρενήρης ρυθμός τηλεφωνημάτων μεταξύ Τζεμ και Παπανδρέου, αφενός,
και υπηρεσιακών παραγόντων των δύο υπουργείων Εξωτερικών, αφετέρου. Σε όλες
αυτές τις επαφές, η τουρκική πλευρά επέμενε ότι δεν γνωρίζει τίποτε για το
θέμα, επικαλούμενη το «ανεξάρτητον» του Πανεπιστημίου της Σμύρνης, στο οποίο
υπάγεται το «Πίρι Ρέις».

Τελικά, σε συνάντηση του κ. Παπανδρέου με τον κ. Τζεμ, στη Βουδαπέστη,
αποσαφηνίσθηκε ότι το σκάφος μπορεί μεν να εξέλθει των τουρκικών χωρικών
υδάτων, αλλά δεν πρόκειται να πραγματοποιήσει επίμαχες έρευνες σε περιοχές
υφαλοκρηπίδας. Στο πνεύμα αυτό κινήθηκαν και οι δηλώσεις των εκπροσώπων των
δύο υπουργείων Εξωτερικών.

Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική πλευρά διατηρεί επιφυλάξεις. Για αυτό και όταν ­ και
εάν ­ εξέλθει το «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο, θα το παρακολουθούν στενά πλοία του
Πολεμικού Ναυτικού προκειμένου να διαπιστώσουν εάν πράγματι δεν θα ακουμπήσει
τον βυθό της υφαλοκρηπίδας. Ωστόσο, όπως έλεγε καλά πληροφορημένη πηγή, τα
ελληνικά μέσα ενδέχεται να μην είναι αρκετά, καθώς στην ίδια περιοχή όπου θα
βρίσκεται το «ερευνητικό» σκάφος, θα είναι εκεί και μια σειρά πολεμικών πλοίων
που μετέχουν στην τουρκική άσκηση, η οποία λήγει στις 19 Ιουνίου.

Για την Αθήνα, η όλη υπόθεση έχει ακόμη πολλά ερωτηματικά, καθώς έπεται μιας
σειράς προβληματικών ενεργειών της Άγκυρας: απαίτηση της Τουρκίας να μην
ίπτανται αεροπλάνα μας σε άσκηση του ΝΑΤΟ σε θεωρούμενες ως
αποστρατικοποιημένες περιοχές, άρνηση της Άγκυρας να δεχθεί ελικόπτερο που
έχει ανεφοδιασθεί στη Ρόδο και πάει λέγοντας…

Συνεργάτες του Γιώργου Παπανδρέου έλεγαν πως η τελευταία ενέργεια, με το «Πίρι
Ρέις», δείχνει μια διάθεση της Τουρκίας να απομονώσει το ζήτημα της ελληνικής
από την κυπριακή υφαλοκρηπίδα, να επαναλαβει αξιώσεις στην περιοχή της Ρόδου
που είχαν διατυπωθεί και το ’74 και εν γένει να δημιουργηθεί μια «ατζέντα»
θεμάτων από τουρκικής πλευράς, εν όψει των καταληκτικών ημερομηνιών της
Συμφωνίας του Ελσίνκι. Άλλωστε, το τελευταίο διάστημα έχουν αυξηθεί οι
παραβιάσεις και παραβάσεις στο Αιγαίο.

Σημειώνεται ότι η Τουρκία έχει εννέα σκάφη αντίστοιχα με το «Πίρι Ρέις», με τα
πέντε να ανήκουν σε Πανεπιστήμια και τα τέσσερα στο κράτος.

Τα περισσότερα από αυτά έχουν κατ’ επανάληψη κάνει έρευνες επιτρεπτές από το
Διεθνές Δίκαιο και, μάλιστα, μετέχουν σε πρόγραμμα ονόματι medpol, στο οποίο
μετέχει και η Ελλάδα. Όμως, η συγκεκριμένη έξοδος του «Πίρι Ρέις» δεν
εντασσόταν σε κανένα πρόγραμμα.