Παζάρι χωρίς αποτέλεσμα

Σκληρό παζάρι διεξήχθη χθες στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στη
Βουδαπέστη για το ζήτημα της ευρωπαϊκής άμυνας.

Κόλιν Πάουελ. Οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ δεν κατέληξαν σε συμφωνία στη Βουδαπέστη

Η Τουρκία επέμεινε εκβιαστικά στο βέτο της, με τη βοήθεια της Βρετανίας και
των ΗΠΑ που προωθούν συμβιβαστικό σχέδιο.

Στη χθεσινή σύνοδο αναδείχθηκαν για άλλη μια φορά οι βαθιές διαφορές ανάμεσα
στην Τουρκία και την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη συγκρότηση και τη λειτουργία
ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης 60.000 ανδρών μέχρι το 2003. Η Τουρκία τήρησε
και πάλι αρνητική στάση, εμμένοντας στην πάγια θέση της ότι πρέπει να
συμμετέχει πλήρως, μολονότι δεν είναι χώρα-μέλος, στον σχεδιασμό και τις
αποφάσεις. Όμως ο τουρκικός αρνητισμός ενθαρρύνθηκε και από βρετανικές και
αμερικανικές προτάσεις που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές από την ουγγρική
πρωτεύουσα, φέρονται να ικανοποιούν εν μέρει τα τουρκικά αιτήματα. Μάλιστα, ο
Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ δήλωσε χθες ότι έχει επέλθει κατ’
αρχήν συμφωνία, αλλά τον διέψευσε ο Γάλλος ομόλογός του Ιμπέρ Βεντρίν, ο
οποίος είπε ότι «οποιοδήποτε πρόσχημα και αν χρησιμοποιεί η Τουρκία, το ΝΑΤΟ
δεν θα επιτρέψει να παρεμποδίζεται η συνεργασία του με την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας την προσεχή
εβδομάδα.

Η αντίθεση

Η ευρωπαϊκή θέση, όπως διατυπώθηκε στη Νίκαια, πέρυσι τον Δεκέμβριο, δεν
προβλέπει ρόλο για την Τουρκία στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων της
προτεινόμενης ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί
πρόσβαση στις επιχειρησιακές δυνατότητες και τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις
του ΝΑΤΟ, μερικές από τις οποίες βρίσκονται στην Τουρκία. Η Τουρκία προβάλλει
βέτο στη χρησιμοποίηση πόρων της Ατλαντικής Συμμαχίας, εφ’ όσον δεν θα έχει
ρόλο στις αποφάσεις, επικαλούμενη τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, το 1999 στην Ουάσιγκτον,
η οποία, όπως ισχυρίζεται η Άγκυρα, είχε υποσχεθεί την πλήρη συμμετοχή των μη
Ευρωπαίων συμμάχων στη δράση της ευρωπαϊκής δύναμης.

Το πρόβλημα

Πρόβλημα προκύπτει σε περίπτωση που η ευρωπαϊκή δύναμη θα αναλάβει δράση και
θα προσκαλέσει και την Τουρκία, χωρίς όμως τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ ­ για
παράδειγμα, στρατιωτικές επιχειρήσεις στα Βαλκάνια, όπου η Άγκυρα θεωρεί ότι
διακυβεύονται ζωτικά της συμφέροντα. Η Τουρκία απαιτεί πλήρη συμμετοχή στη
διαδικασία λήψης των αποφάσεων, καθώς και το δικαίωμα συμμετοχής στη
στρατιωτική δράση χωρίς να έχει προηγηθεί πρόσκληση.

Οι φόβοι της Τουρκίας

Μία ημέρα πριν από τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στη Βουδαπέστη,
ο Τούρκος πρεσβευτής στο ΝΑΤΟ Ονούρ Εϊμέν εξηγούσε τις τουρκικές θέσεις
επισημαίνοντας ότι «τα 13 από τα 16 πιθανά σενάρια για μελλοντικές κρίσεις»,
τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν επέμβαση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής
δύναμης, βρίσκονται εντός της τουρκικής «σφαίρας επιρροής» (Βαλκάνια, Μέση
Ανατολή, Καύκασος).

Η Τουρκία στην πραγματικότητα ανησυχεί πως, αν δεν συμμετέχει στις αποφάσεις,
η προτεινόμενη ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη θα μπορούσε να αναλάβει δράση στην
Κύπρο (όπου παραμένει ο Αττίλας) και στο Αιγαίο.

Οι συνέπειες

Η αρνητική στάση της Τουρκίας δεν είναι χωρίς προβλήματα για τους Ευρωπαίους
εταίρους. Διπλωματικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το τουρκικό βέτο θα μπορούσε
να ενισχύσει το γαλλικό αίτημα για μια ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική
αποστασιοποιημένη από το ΝΑΤΟ και για τη δημιουργία ξεχωριστού ευρωπαϊκού
επιχειρησιακού σχεδιασμού.

«Όχι» στην Άγκυρα για την αποστρατικοποίηση

«Όχι» και από την ιταλική προεδρία της Δυτικοευρωπαϊκής Επιτροπής Εξοπλισμών
(WEAG) εισέπραξε η Άγκυρα όταν προσπάθησε και πάλι να θέσει σε διεθνές επίπεδο
θέμα αποστρατικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Μία από τις
υποεπιτροπές της WEAG είχε αποφασισθεί να συνεδριάσει στη Χίο (20-22 Ιουνίου)
και στη Λήμνο (10-12 Σεπτεμβρίου), με τη συμφωνία και της Τουρκίας.

Αργότερα όταν ξεκίνησε η προσπάθειά της να αναδείξει την ύπαρξη δήθεν
αποστρατικοποιημένων ζωνών στο Αιγαίο, ήγειραν θέμα και αξίωσαν από την
ιταλική προεδρία να μεταιώσει τις συνεδριάσεις. Η Ρώμη προσπάθησε να βρει
«συμβιβαστική» λύση (συνεδρίασε στις Βρυξέλλες και το Μόναχο), αλλά ύστερα από
έντονη ελληνική αντίδραση επανήλθε στην αρχική απόφαση. Έτσι οι συνεδριάσεις
θα γίνουν κανονικά στη Χίο και τη Λήμνο και διαμηνύθηκε στην Άγκυρα «αν δεν
θέλει, ας μην πάρει μέρος»…

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

«Επιμένουν οι Τούρκοι»

Σε δηλώσεις του σχετικά με το ανοιχτό ζήτημα της συνεργασίας ΝΑΤΟ – Ε.Ε., ο
υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου δήλωσε ότι λόγω της αδυναμίας σύγκλισης
των απόψεων μεταξύ της Τουρκίας και των υπολοίπων εταίρων, δεν κατέστη δυνατόν
να βρεθεί κοινή θέση στη Βουδαπέστη.

Ο υπουργός Εξωτερικών ανέφερε ότι παρά την υποβολή διαδοχικών σχεδίων, το
προηγούμενο διάστημα, σε επίπεδο μονίμων αντιπροσώπων, η Τουρκία δεν
ικανοποιήθηκε με καμία διατύπωση, εμμένοντας στη θέση που εξαρχής έχει
διατυπώσει, ότι για την παροχή δυνάμεων του ΝΑΤΟ σε επιχειρήσεις της Ε.Ε. θα
πρέπει η ίδια να συμμετέχει εξ ολοκλήρου στις διαδικασίες λήψης των σχετικών
αποφάσεων της Ε.Ε.

Όσον αφορά την ευρωπαϊκή άμυνα, ο κ. Παπανδρέου τόνισε ότι αν δεν βρεθεί
συμβιβαστική λύση η Ελλάδα θα υποστηρίξει τη θέση ότι η ευρωπαϊκή άμυνα θα
πρέπει να προχωρήσει με βάση το χρονοδιάγραμμα που έχει αποφασιστεί από τους
«15» και στηριζόμενη στις δικές της δυνάμεις να συγκροτήσει μέχρι το 2003 το
πρώτο σώμα ευρωπαϊκού στρατού.

Στο ίδιο θέμα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Δημήτρης Ρέππας δήλωσε πως «η πιο
χαρακτηριστική για το θέμα αυτό είναι η απόφαση που έχει ληφθεί στη Νίκαια της
Γαλλίας. Η απόφαση της Ε.Ε. είναι να ενισχύσει τη δική της ταυτότητα άμυνας
και ασφάλειας με τη δημιουργία του λεγόμενου ευρωπαϊκού στρατού. Η αυτονομία
της Ε.Ε. έναντι όλων των άλλων παραγόντων και δυνάμεων, επιβάλλει αυτή να
αποφασίσει για τις λειτουργίες αυτής της νέας δύναμης. Από εκεί και πέρα,
βεβαίως, υπάρχει ένα πλαίσιο διαβουλεύσεων με τις χώρες που ανήκουν στο ΝΑΤΟ,
αλλά δεν είναι μέλη της Ε.Ε., πριν ληφθούν οι όποιες αποφάσεις. Τα όργανα,
όμως, που λαμβάνουν τις σχετικές αποφάσεις συγκροτούνται από τις χώρες που
είναι μέλη της Ε.Ε.».