ΔΡΟΜΟΙ

Η σύγκρουση…

… Ισραηλινών και Παλαιστινίων έχει πάρει μια δυσάρεστη τροπή ωμότητας και
βίας. Εκτός από τα παλαιστινιακά εδάφη που καταπίνουν λαίμαργα οι εβραϊκοί
οικισμοί, υπάρχει και ένα απρόσμενο θύμα: το κιμπούτζ. Τα τελευταία χρόνια, οι
άνθρωποι φεύγουν από το κιμπούτζ του Μισμάρ Δαυίδ, νότια του Τελ Αβίβ. Το ίδιο
συμβαίνει και στα άλλα 278 κιμπούτζ που έχουν απομείνει στη χώρα. Το Μισμάρ
Δαυίδ είναι το πρώτο κιμπούτζ που θα διαλυθεί σε λίγο. Θα είναι μια ιστορική
στιγμή, όχι μόνο για το Ισραήλ.

Το κιμπούτζ…

… ­ «κολεκτίβα» στα εβραϊκά ­ ήταν η πεμπτουσία του
σοσιαλιστικού-σιωνιστικού ιδεώδους της συλλογικότητας και της ισότητας. Κάποτε
είχε μεγάλη αίγλη. Ακόμη και αριστεροί Εβραίοι που δεν ασπάζονταν τον
σιωνισμό, το είχαν σε εκτίμηση. Παρ’ όλα τα ανάμεικτα συναισθήματά του για το
Ισραήλ, ο Τσόμσκι δεν παύει να μιλάει με καλά λόγια για το κιμπούτζ. Και ο
Χομπσμπάουμ έχει πει πως το κιμπούτζ ήταν πολύ πιο γνήσια μορφή συλλογικής
κοινωνίας από τη σοβιετική. Βέβαια, αυτή η εξωραϊσμένη εικόνα δεν δείχνει όλη
την αλήθεια. Όσοι ζούσαν στα κιμπούτζ πίστευαν πως είναι σοσιαλιστές και
αρνούνταν πως έκλεβαν αραβικά εδάφη. Ακριβώς το αντίθετο πίστευαν γι’ αυτούς
οι Παλαιστίνιοι. Όμως, αυτές οι κατηγορίες δεν φτάνουν για να εξηγήσουν τη
διάλυση των κιμπούτζ.

Οι άνθρωποι…

… που ζουν σήμερα στα κιμπούτζ καταγγέλλουν πως οι δεξιές κυβερνήσεις του
Λικούντ τους πήραν τα λεφτά και τα έριξαν στην ανέγερση εβραϊκών οικισμών στα
αραβικά εδάφη. Μα εκτός αυτού, έλειψε σιγά-σιγά ο παλιός ενθουσιασμός για τη
συλλογική ζωή και την πληρωμή καθενός ανάλογα με τις ανάγκες του. Η
μεταβιομηχανική κοινωνία, η τηλεόραση, η κατανάλωση, η καπιταλιστική απληστία,
«έφαγαν» την κοινοτική ζωή που κάποτε ήθελε να δημιουργήσει «ένα νέο είδος
Εβραίου», όπως έγραφε ο Γιαρόν Εζραχή στο βιβλίο του «Λαστιχένιες σφαίρες». Το
κιμπούτζ δεν είχε μόνο σοσιαλιστική παραγωγή και συλλογική γεωργία, αλλά και
κοινή οικογενειακή ζωή και ανατροφή των παιδιών. Οι γονείς ενθάρρυναν τα
παιδιά τους να βλέπουν το κιμπούτζ σαν οικογένειά τους. Τίποτα δεν μισούσαν
περισσότερο από τον ατομικισμό.

Οι προσπάθειες…

… αυτές για μια κοινοτική ζωή δεν είναι πια της μόδας. Ανήκουν σε μια άλλη
εποχή. Η ισότητα και η αδελφότητα υποχώρησαν μπροστά στις ατομικές επιδιώξεις.
Ύστερα από μια γενιά, υπολογίζει η εφημερίδα «Γκάρντιαν», δεν θα υπάρχουν πια
κιμπούτζ στο Ισραήλ. Είναι αταίριαστα με τη στρατοκρατική κοινωνία που
δημιούργησαν οι ηγέτες της χώρας. Το κράτος ελέγχει μια στις τέσσερις
βιομηχανίες και κατέχει το 90% της γης. Ξένο χρήμα δεν μπαίνει στη χώρα. Ο
πληθωρισμός είναι υψηλός, όσος και η ανεργία. Οι «μπίζνες» εξασφαλίζονται με
τη διαπλοκή: το κτίριο των σάπιων εργολάβων που κατέρρευσε προχθές,
μετατρέποντας ένα χαρούμενο γάμο σε μαζική κηδεία, είναι η εικόνα της
σύγχρονης ισραηλινής κοινωνίας. Όταν κυβερνά ο φανατισμός, το ένα θύμα φέρνει
το άλλο ­ ανάμεσα στα θύματα και το κιμπούτζ.