ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σωκράτης, ο πρώτος χάκερ

Στη βιομηχανική εποχή, οι άνθρωποι έχασαν τον έλεγχο του χρόνου τους. Οι
χάκερ δείχνουν τον τρόπο της ανάκτησης και της δημιουργικής αξιοποίησής του.

Ζαλιστήκατε; Ένας χάκερ θα σας δείξει τον δρόμο (το σκίτσο από την «Γκάρντιαν»)

Στο πολυσυζητημένο έργο του «Η Προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του
καπιταλισμού», ο Μαξ Βέμπερ αντιμετωπίζει την εργασία ως καθήκον, ως καθαυτού
αξία. Όλοι πρέπει να κάνουν μια δουλειά, ανεξάρτητα από το περιεχόμενό της. Κι
αν η δουλειά αυτή είναι βαρετή ή επίπονη, δεν έχει καμιά σημασία. Στην
αντίληψη αυτή, που χαρακτηρίζει τη βιομηχανική εποχή, οι χάκερ αντιπροτείνουν
μια πιο δημιουργική στάση, κάνοντας πράγματα που τους ενδιαφέρουν, τους
γεμίζουν, και ταυτόχρονα έχουν κοινωνική αξία.

Το νέο αυτό κοινωνικό μοντέλο ξεκίνησε φυσικά από την πληροφορική. Αν
μελετήσει κανείς τον προβληματισμό των ανθρώπων που σχεδίασαν το Internet ή το
Linux, όπως είναι ο Βίντον Σερφ, ο Τιμ Μπέρνερς-Λη, ο Λάινους Τόρβαλντς,
συναντά τις ίδιες λέξεις: πάθος, παιχνίδι, απόλαυση, μοίρασμα, ανταλλαγή. Όπως
λέει όμως στη Λιμπερασιόν ο 27χρονος Φινλανδός φιλόσοφος Πέκα Χιμάνεν,
που διδάσκει στο Μπέρκλεϋ και το βιβλίο του «Η Ηθική των Χάκερ» κυκλοφόρησε
τον περασμένο Μάρτιο (εκδ. Random House) και έχει ήδη μεταφραστεί σε δέκα
γλώσσες, η στάση αυτή επεκτείνεται και σε άλλους τομείς. Μπορείς να είσαι
δημοσιογράφος-χάκερ ή σεναριογράφος-χάκερ. Η προϋπόθεση είναι να μην
αντιμετωπίζεις τη δουλειά σου ως ρουτίνα, αλλά να προσθέτεις κάτι προσωπικό.
Είτε το κάνεις για χρήματα είτε όχι. Μπορείς να είσαι ένας τεχνίτης-χάκερ, να
έχεις για παράδειγμα μια παθιασμένη και προσωπική σχέση με την επεξεργασία του
ξύλου. Χάκερ είναι κάθε άνθρωπος που δημιουργεί νοήματα, σύμβολα, ταυτότητες.
Η κουλτούρα του είναι ανοιχτή: μοιράζεται τη γνώση με τους άλλους, αφού έχει
ανάγκη τόσο από την αναγνώρισή τους όσο και από τις ιδέες τους. Και η σχέση
του με τον χρόνο είναι τελείως διαφορετική από εκείνη που περιγράφει ο Βέμπερ.
Οι χάκερ ακολουθούν τον ρυθμό της δημιουργικότητάς τους: μπορεί να δουλέψουν
μια ολόκληρη νύχτα, κι έπειτα να κάτσουν μια μέρα ή να πάνε για μια μπίρα.
Πολλοί τους θεωρούν τεμπέληδες ή μη σοβαρούς, αλλά συμβαίνει ακριβώς το
αντίθετο. Εργάζονται σκληρά, αλλά έχουν μια ευέλικτη σχέση με τον χρόνο. Και
σ’ αυτό τους διευκολύνουν οι νέες τεχνολογίες της επικοινωνίας, τα κινητά
τηλέφωνα, η ηλεκτρονική αλληλογραφία, το Διαδίκτυο.

Σύμφωνα με τον Χιμάνεν, πρότυπο χάκερ είναι ο Σωκράτης, με όλη τη στάση ζωής
του, την ένθερμη όσο και σεμνή σχέση του με τη γνώση, το ανοιχτό του πνεύμα. Η
στάση των αρχαίων Ελλήνων είναι άλλωστε πολύ κοντά σ’ εκείνη των σημερινών
χάκερ. Ο Πλάτων ίδρυσε την πρώτη ακαδημία του δυτικού κόσμου, που αποτελεί
σήμερα το μοντέλο της κοινωνικής έρευνας. Όπως και των παθιασμένων χάκερ της πληροφορικής…