ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Χωροταξική απραξία

Ο χωροταξικός σχεδιασμός υπάγεται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα και τον έλεγχο
του κράτους. Το γεγονός ότι στη χώρα μας αυτό κατοχυρώνεται και συνταγματικά,
ήδη από το 1975, με το καινοτόμο για την εποχή του άρθρο 24, δεν ήταν αρκετό
για την άσκηση συστηματικής και δεσμευτικής χωροταξικής πολιτικής.

Αντίθετα ο χωροταξικός σχεδιασμός (ΥΠΕΧΩΔΕ) για μια 20ετία δεν ήταν ουσιαστικά
συνδεδεμένος με τις τομεακές πολιτικές των άλλων υπουργείων (π.χ. πολιτική για
τις μεταφορές, τα δάση, τα μεγάλα έργα υποδομής) ούτε και με την πολιτική
περιφερειακής ανάπτυξης (ΥΠΕΘΟ). Στην πράξη περιορίστηκε σε επιμέρους
ρυθμίσεις, ενώ το θεσμικό πλαίσιο (Ν. 360/1976) παρέμεινε ανενεργό.

Η ψήφιση του νέου νόμου με ευρεία συναίνεση για το χωροταξικό σχεδιασμό και
την αειφόρο ανάπτυξη (Σεπτέμβριος 1999) συνδέθηκε με το αίτημα για μια νέα
ολοκληρωμένη χωροταξική πολιτική με νέους θεσμούς διαλόγου και συμμετοχής, και
με συστηματικές διαβουλεύσεις, κυρίως με τους φορείς άσκησης τομεακών
πολιτικών.

Η νέα χωροταξική πολιτική (ως κατ’ εξοχήν δημόσια πολιτική) που διατυπώνει
στρατηγικούς στόχους για την ορθολογική οργάνωση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων
στο πλαίσιο της προστασίας του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης (βλέπε
π.χ. μελέτη για το Γενικό Χωροταξικό Σχέδιο της Ελλάδας) όφειλε ήδη να
αποτελέσει κοινό δεσμευτικό πλαίσιο για την άσκηση όλων των τομεακών πολιτικών
των υπουργείων. Δυστυχώς, όμως, 1 1/2 χρόνο μετά την ψήφιση του νέου νόμου,
που υποστηρίχθηκε από ολόκληρη σχεδόν την επιστημονική κοινότητα των
χωροτακτών στη χώρα μας, αποδεικνύεται ότι όχι μόνο δεν έχουν προχωρήσει οι
νομικές και ουσιαστικές διαδικασίες που προβλέπονται στο νόμο (αποφάσεις, ΠΔ)
αλλά ταυτόχρονα έχουν δοθεί άλλες προτεραιότητες:

* Στα μεγάλα έργα υποδομής,

* στα έργα που σχετίζονται με τους Ολυμπιακούς Αγώνες καθώς και

* στην προετοιμασία των νέων δομών για τη διαχείριση των πόρων του Γ’
ΚΠΣ.

Η καθυστέρηση της διαμόρφωσης της νέας χωροταξικής πολιτικής είναι ιδιαίτερα
κρίσιμη, στο βαθμό που για άλλη μια φορά (όπως και το 1994 εν όψει του Β’ ΚΠΣ)
επιτρέπει να διαμορφωθούν νέα τετελεσμένα γεγονότα που αφορούν ad hoc όλες τις
χωροθετήσεις και κατασκευές μεγάλων έργων υποδομής, με σοβαρές χωρικές
επιπτώσεις στο αστικό περιβάλλον, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη
επικαιροποίηση του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας ή η σύνταξη του Στρατηγικού
Χωροταξικού Σχεδίου για την Αττική. Παράλληλα έχει προωθηθεί ήδη η έγκριση του
Επιχειρησιακού Προγράμματος της Περιφέρειας Αττικής, στο οποίο έχουν
σχεδιαστεί όλα τα προβλεπόμενα μέτρα και αφορούν αναπτυξιακά προγράμματα χωρίς
να προϋπάρχει δεσμευτικός χωροταξικός σχεδιασμός και ανανεωμένο ρυθμιστικό
σχέδιο για την Αττική. Η καθυστερημένη προώθηση αυτών των διαδικασιών
πρόκειται ουσιαστικά να νομιμοποιήσει εκ των υστέρων τετελεσμένες αποφάσεις.

Σε προηγούμενο άρθρο μας («ΤΑ ΝΕΑ» 15-9-1999) αναφέραμε τρεις προϋποθέσεις για
την εφαρμογή του νέου νόμου οι οποίες μέχρι σήμερα δεν έχουν ικανοποιηθεί:

Α. Τη δημιουργία νέων θεσμών διαλόγου, συμμετοχής και διαβούλευσης.

Β. Τη δημιουργία μηχανισμών τεχνογνωστικής υποστήριξης (π.χ. εθνικό
δίκτυο χωροταξικών πληροφοριών, παρατηρητήριο χωροταξίας κ.ά.).

Γ. Αύξηση των πόρων (οικονομικοί, ανθρώπινο δυναμικό).

Θα πρέπει σήμερα να σημειώσουμε και μια τέταρτη προϋπόθεση που είναι
καθοριστική: η αναδιάταξη προτεραιοτήτων του ΥΠΕΧΩΔΕ από την προώθηση των
σημαντικών αλλά μεμονωμένων έργων υποδομής, και έργων απαραίτητων για την
εύρυθμη οργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, στον επιτελικό στρατηγικό χωροταξικό
σχεδιασμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη ολόκληρης της Αττικής.

Ο Παναγιώτης Γετίμης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.