ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΑΤΙΕΣ «Σοσιαλιστές»

Ο λόγος στους αναγνώστες.

Ο καθηγητής Μάριος Νικολινάκος, Στουρνάρη 5, Αθήνα, γράφει:

«Στην επιφυλλίδα σου της 21/4 στα “ΝΕΑ”, κάνεις αναφορά και στο όνομά μου.
Ευχαριστώ γι’ αυτό, όπως ευχαριστώ και για τη θύμηση της εποχής εκείνης.
Ρωτάς: “Πού πήγαν”; Απάντηση: Σφαγιάστηκαν και θάφτηκαν στη λήθη. Από όσο ξέρω
δεν υπήρξαν “σφουγγοκολάριοι”, δεν τους “βόλεψε” κανείς, δεν απέκτησαν
περιουσίες, αλλά ούτε και δόξα. Να ‘ταν τόσο ανίκανοι ή ανάξιοι; Ήταν από άλλη
στόφα; Αναφέρομαι σε αυτούς που μνημονεύεις και σε άλλους χιλιάδες της εποχής
εκείνης που έζησαν και ζουν “λάθρα”.

Η επιφυλλίδα σου έχει έναν τόνο μελαγχολίας και ίσως δίνει την αίσθηση
αναζήτησης μιας ηθικής, που γίνεται πιο έντονη μπροστά στον θολό και
αντιαισθητικό καμβά της σημερινής πραγματικότητας και της ιστορίας των
τελευταίων 20 χρόνων. Βγήκαν στην επιφάνεια πρόσωπα άγνωστα, χωρίς κοινωνικές
περγαμηνές, που δεν είχαν κανέναν ενδοιασμό να αναρριχηθούν δίνοντας τα πάντα,
πρόσωπα γυμνά, άδεια, ασήμαντα, ποταπά, σκληρά, αηδιαστικά. Οι “μεγάλοι”
εσίγησαν, επαναπαύθηκαν στα μεγαλεία και στους φωτισμούς της ράμπας,
εκμεταλλεύθηκαν τη δίψα των νεώτερων διαφόρου ποιότητας “σοσιαλιστών” ή
σοσιαλιζόντων για δόξα και χρήμα. Έτσι κατέρρευσε κάθε όραμα, ιδανικό και
ήθος. Έτσι η Δημοκρατία αυτή έγινε κίβδηλη, σχεδόν εξ ορισμού, άδεια, κούφια,
χωρίς κάποιο υπόβαθρο κοινωνικής ηθικής και κουλτούρας. Και η ιστορία διδάσκει
πως αυτό είναι που συνέχει μια κοινωνία, ούτε ο πλούτος, ούτε τα μεγαλεία.

Έγινε φτωχή η Δημοκρατία σε ιδέες, αισθήματα, ήθη, εμπιστοσύνη, ανθρώπινες
σχέσεις, συντροφικότητες. Όλα αυτά είχαν δημιουργήσει το έδαφος που έθρεψε
όλους εκείνους που αγωνίστηκαν πριν από τριάντα τόσα χρόνια κατά της χούντας.
Η “λαίλαπα” που ήταν το ΠΑΣΟΚ ­ δυστυχώς πρέπει να το πω με λύπη μου, γιατί
ξέρεις πως το στήριξα όλα αυτά τα χρόνια ­ το ανέτρεψε όλο αυτό. Δεν ξέρω τι
άλλαξε το ΠΑΣΟΚ, αφού βρισκόμαστε πάλι στο ίδιο σημείο από την άποψη βασικών
προβλημάτων, ύστερα από 20 χρόνια, οπωσδήποτε όμως κατάστρεψε κοινωνικές αξίες
και αρχές κοινωνικής ηθικής, χωρίς να βάλει τίποτα στο κενό που δημιούργησε.
Ίσως οι παραπάνω γραμμές εκφράζουν μιαν απογοήτευση. Δεν είναι έτσι όμως. Ο
καθένας μας συνεχίζει να αγωνίζεται και ίσως σκληρά. Θυμάμαι μια παρατήρηση
του Σάκη του Καράγιωργα που είχε πει: είναι τραγικό να είσαι στην πάντα και να
γνωρίζεις πού πάνε όλα αυτά, πόσο καταδικασμένα είναι και να μην μπορείς να
κάνεις τίποτα για να σταματήσεις αυτή την καθοδική πορεία.

Όπως επίσης κανείς δεν στοχάζεται την ιστορική νομοτέλεια μιας «περιόδου
επιγόνων» που περνάμε, όπου η πορεία είναι προδιαγεγραμμένα καθοδική, γιατί οι
“επίγονοι” ούτε έχουν το μέγεθος αυτού που εκληρονόμησαν, ούτε τις ικανότητες
να διαχειρισθούν “τμήματα της περιουσίας”, ενώ έχουν και την αδηφαγία όντας
μικροί, να φανούν “μεγάλοι”. (Δεν κάνω κανέναν υπαινιγμό για πρόσωπα).

Οι νεόκοποι ήρθαν λοιπόν και “κατέσφαξαν” τους παλιούς, τους παραμέρισαν με
κάθε μέσο, μήπως αυτοί τους πάρουν τις θέσεις, χωρίς εντούτοις να έχουν τα
κότσια των παλιών. Η μετριότητα, η ασημαντότητα και η αναξιοπιστία επικράτησαν
σαν κυρίαρχες βάσεις του σημερινού κοινωνικού και πολιτικού κατεστημένου.
(Φτάσαμε μάλιστα στο σημείο ­ κι αναφέρομαι στην προσωπική μου περίπτωση σαν
παράδειγμα ­ να αρνούνται οι εφημερίδες να δημοσιεύσουν ένα άρθρο δικό μας,
εμάς που μας εκλιπαρούσαν το ’70 και ’80 να τους δώσουμε ένα άρθρο. Και βέβαια
δεν στερέψαμε από σκέψη. Απλά σιωπήσαμε εκ των πραγμάτων. Πού να ακουσθεί
εξάλλου και μια άλλη φωνή μέσα στον ορυμαγδό αυτό φωνών, εκδηλώσεων και
λαρυγγισμών, όπου όλοι γράφουν και μιλούν για κάθε είδους επιστητό με τον αέρα
του παντογνώστη;

Η επιφυλλίδα σου με έκανε να στοχαστώ λίγο τα παλιά και τα καινούργια και με
παρακίνησε να σου στείλω αυτές τις γραμμές για να σε ευχαριστήσω που θυμήθηκες
την “ομάδα της Γερμανίας”.

Δεν χρειάζεται να αναφέρω πόσο εκτιμώ τη σεμνότητά σου και την πένα σου».