Οι νέες τεχνολογίες δεν απειλούν τη Δημοκρατία

Η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τις νέες τεχνολογίες, όσο από την εξασθένηση
της αντιπαράθεσης και του διαρκούς διαλόγου, αλλά ως προς αυτό το στοιχείο της
αποθεώθηκε κατά τη διάρκεια του διεθνούς συνεδρίου του Τμήματος Επικοινωνίας
και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα ”Η ψηφιακή πρόκληση: Δημοκρατία και
ΜΜΕ”, το οποίο ολοκληρώθηκε το περασμένο Σάββατο 12 Μαΐου, ύστερα από ένα
διήμερο υψηλής ποιότητας αντιπαρατιθέμενων επιχειρημάτων από επιστήμονες, αλλά
και πολιτικούς και δημοσιογράφους.

Και για να μη χαθεί ούτε ένα επιχείρημα από τα πολύτιμα για την κατανόηση των
τεχνολογικών εξελίξεων, μια εντυπωσιακή εφαρμογή της ψηφιακής, δορυφορικής
τεχνολογίας σφράγισε την πανηγυρική λήξη του συνεδρίου. Το Ζάππειο συνδέθηκε
με το Σικάγο και το γραφείο του καθηγητή Στιβ Τζόουνς, έναν από τους
πρωτεργάτες των μελετών για το Ίντερνετ, δίνοντας τη δυνατότητα για μια
εντυπωσιακή τηλεδιάσκεψη.

Ο προβληματισμός πάντως απέναντι στις τεχνολογικές εξελίξεις, τον τρόπο που
επηρεάζουν την κοινωνία, την κουλτούρα και την πολιτική, η αγωνία για την
ανυπέρβλητη μαγεία τους που παρασύρει σε υπερβολές της χρήσης τους, οι οποίες
απειλούν παραδοσιακές αξίες της Δημοκρατίας, τέθηκε στον πυρήνα των απόψεων
μιας κατηγορίας ομιλητών που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως σκεπτικιστές
απέναντι στην τεχνολογία. Ο καθηγητής Νιλ Πόστμαν, ως ο πλέον πολεμικός, χωρίς
να αποκηρύττει το Ίντερνετ για τις καλές του χρήσεις (ανέφερε το οικογενειακό
του παράδειγμα, όταν η γυναίκα του προ διετίας, ασθενής από καρκίνο, βρήκε
στήριξη μέσω Ίντερνετ από ομοιοπαθείς και κατάφερε να αντεπεξέλθει στη
θεραπεία και σήμερα να είναι καλά) επέμεινε στην αυστηρή κριτική του θέτοντας
ένα ακόμη ερώτημα: ”Το πρόβλημα που η ανθρωπότητα προσπαθεί να λύσει από τον
19ο αιώνα είναι το πώς θα μεταφέρει περισσότερες πληροφορίες σε περισσότερο
κόσμο με όσο γίνεται περισσότερο διαφορετικούς τρόπους. Ε, λοιπόν, το λύσαμε
αυτό το πρόβλημα. Μπράβο μας! Και, λοιπόν, γιατί θα πρέπει να κάνουμε τόση
φασαρία γι’ αυτό; ” Για τον κορυφαίο Αμερικανό θεωρητικό, το πρόβλημα της
ανθρωπότητας δεν είναι η μεταφορά των πληροφοριών, αλλά η φτώχεια, η πείνα, η
κατανόηση, προβλήματα που χωρίς τη γνώση, την κληρονομιά του Διαφωτισμού, τις
κατακτήσεις της Δημοκρατίας δεν πρόκειται να λυθούν, με μόνη τη χρήση της
τεχνολογίας.

Υπήρξαν και οι πιο συμβιβαστικές απόψεις, όπως εκείνη του καθηγητή του
Πανεπιστημίου της Βιέννης Τόμας Μπάουερ, που είπε ότι τα μίντια δεν είναι
απλώς εργαλεία, αποτελούν κοινωνικούς σχηματισμούς, συντελούν στις αποφάσεις
μας και, ακόμη, χάρη σε αυτά τίθενται ορισμένα ζητήματα προς σκέψη, αλλά,
φυσικά, οι νέες τεχνολογίες ούτε στηρίζουν ούτε απειλούν τη Δημοκρατία από
μόνες τους. Εξαρτάται από τον βαθμό ανάπτυξης της ίδιας της κοινωνίας και του
επιπέδου της παιδείας της. Όσο για την ”άμεση Δημοκρατία” που ευαγγελίζονται
ορισμένοι γκουρού του Ίντερνετ, δεν φαίνεται να ενθουσιάζει και πολύ τους
θεωρητικούς καθώς η Δημοκρατία, τόνισαν όλοι, είναι διάλογος και κυρίως
αντιπαράθεση, αντίθεση, δεν είναι συμφωνία, και ο διάλογος μέσω Ίντερνετ
γίνεται μεταξύ εκείνων που συμφωνούν.

Πάντως στα πάνελ των Ελλήνων επαγγελματιών των μέσων, των δημοσιογράφων και
των πολιτικών μάλλον αμηχανία ως προς το Ίντερνετ αποκαλύφθηκε, ενώ
επισημάνθηκε το πρόβλημα των θεσμών ελέγχου, εάν και ποιοι χρειάζονται, με
επίκεντρο ωστόσο την τηλεόραση και την παθογένεια του ελληνικού τηλεοπτικού
τοπίου.

Φυσικά, υπήρξαν και οι υπερασπιστές των νέων τεχνολογιών, όπως η επικοινωνία
μεταξύ ατόμων με κοινά ενδιαφέροντα, με πολιτικές ανησυχίες, όπως είπε ο
μελετητής του φαινομένου καθηγητής Τζόουνς.