Τα μυστικά της αγοράς μετοχών με πίστωση

Η Σοφοκλέους τις τελευταίες ημέρες ζει στον ρυθμό των εξηγήσεων και των
παρεξηγήσεων σχετικά με την αγορά μετοχών με πίστωση (margin account). Όλα
ξεκίνησαν με τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης από την Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς.

Στους ρυθμούς της αγοράς μετοχών με πίστωση (margin account) μπαίνει η Σοφοκλέους

Οι προβληματισμοί εντοπίστηκαν κυρίως στο θέμα του χειρισμού των «κόκκινων»
κωδικών, της κάλυψης των χρεωστικών υπολοίπων, του συμψηφισμού του «αέρα» κατά
το πρώτο τριήμερο των συναλλαγών και της απαγόρευσης ή όχι των ημερήσιων
συναλλαγών (intraday). Επίσης, δημιουργήθηκαν προβληματισμοί στις
χρηματιστηριακές εταιρείες σχετικά με τη διαχείριση των κινδύνου, όπως: ποιες
μετοχές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενέχυρο και με τι ειδικό βάρος. Ποια
είναι η αποδεκτή διασπορά χαρτοφυλακίου;

Οι απορίες και οι παρερμηνείες προέκυπταν σταδιακά, με αποτέλεσμα να
ακολουθήσει ένας καταιγισμός ανακοινώσεων από το Χρηματιστήριο, την Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς και το ΣΜΕΧΑ. Σύμφωνα με αυτές, ο θεσμός αυτός δεν εφαρμόζεται
πριν ολοκληρωθούν οι αποφάσεις από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την Τράπεζα
της Ελλάδος, δεν απαιτείται η άμεση ρευστοποίηση των χρεωστικών υπολοίπων και
δεν απαγορεύονται οι intraday συναλλαγές. Επίσης, για το θέμα του συμψιφησμού
των πράξεων μεταξύ της πρώτης και της τρίτης ημέρας θα υπάρξει τροποποίηση.

Πώς λειτουργεί

Τι είναι η αγορά μετοχών με πίστωση; Με απλά λόγια, στο εξής κάθε επενδυτής θα
μπορεί να αγοράζει μετοχές είτε με δανεισμό (πίστωση) πληρώνοντας επιτόκιο και
ενεχυριάζοντας ένα χαρτοφυλάκιο είτε με την εμπρόθεσμη καταβολή μετρητών.

Για κάθε αγορά μετοχών με πίστωση, ο πελάτης είναι υποχρεωμένος να δώσει
κάλυψη με μετρητά ή με μετοχές, ομόλογα κ.λπ. που να ανέρχονται το πολύ έως το
50% του συνολικού χαρτοφυλακίου (μετοχές με πίστωση και με μετρητά), ώστε να
προκύπτει το «αρχικό περιθώριο». Με απλά λόγια, εάν ένας επενδυτής καταβάλλει
στη χρηματιστηριακή εταιρεία 50 εκατ. δραχμές, τότε η χρηματιστηριακή μπορεί
να του δώσει πίστωση για αγορά μετοχών αξίας 50 εκατ. δραχμών, το πολύ. Δηλαδή
θα δημιουργηθεί ένα χαρτοφυλάκιο αξίας 100 εκατ. δραχμών. Αυτά, άλλωστε, είναι
τα ποσοστά τα οποία εξετάζει να θεσμοθετήσει η Τράπεζα της Ελλάδος και η
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.

Το αρχικό περιθώριο

Το αρχικό περιθώριο ορίζεται από τη χρηματιστηριακή εταιρεία και το ύψος του
καθορίζεται από τις κινητές αξίες που καταβάλλει ο επενδυτής, οι οποίες
δημιουργούν το χαρτοφυλάκιο ασφαλείας (το χαρτοφυλάκιο που ενεχυριάζει ο
επενδυτής). Το ελάχιστο περιθώριο που μπορεί να υπάρχει καθημερινά λέγεται
περιθώριο διατήρησης. Με βάση το ποσοστό αυτό, η χρηματιστηριακή εταιρεία θα
καλεί τον πελάτη να καταβάλει χρήματα ή (εάν δεν έχει χρήματα) θα του
ρευστοποιεί μετοχές, ανάλογα με την καθημερινή αποτίμηση του συνολικού
χαρτοφυλακίου (μετοχές με πίστωση και με μετρητά).

Αναλυτικά παραδείγματα από την Broker Systems

Η Broker Systems, η οποία υποστηρίζει τα μηχανογραφικά συστήματα του 90% των
χρηματιστηριακών εταιρειών, παρουσίασε τα εξής παραδείγματα:

1 Έστω ότι ένας επενδυτής χρωστά 17.490 ευρώ και η αποτίμηση του
χαρτοφυλακίου του είναι επίσης 17.490 ευρώ. Επειδή το αρχικό περιθώριο είναι
50%, η χρηματιστηριακή εταιρεία θα του ζητήσει 8.745 ευρώ (17.490 επί 50% =
8.745 ευρώ).

2 Ένας πελάτης έχει χρηματικό υπόλοιπο 7.500 ευρώ και η αποτίμηση του
χαρτοφυλακίου για το margin είναι 16.200 ευρώ. Το αρχικό περιθώριο όλων των
επενδυτών είναι 50%, ενώ η χρηματιστηριακή εταιρεία έχει θέσει ως ποσοστό
διατήρησης για τον συγκεκριμένο πελάτη το 25%. Για να υπολογίσει ο επενδυτής
εάν μπορεί να ζητήσει χρήματα και πόσα κάνει τις εξής πράξεις: διαιρεί τα
7.500 ευρώ με τα 16.200 και βρίσκει ένα ποσοστό (7.500/16.200=0,46 ή 46%), το
οποίο αφαιρεί από το 100%. Τότε θα υπολογίσει το ποσοστό 54% (100%-46%=54%).
Το ποσοστό αυτό είναι μεγαλύτερο από το ποσοστό διατήρησης (25%). Άρα ο
πελάτης μπορεί να ζητήσει πίστωση. Πόση; 600 ευρώ. Γιατί; Διότι με τα 600 ευρώ
θα αυξηθει το χρηματικό υπόλοιπο από 7.500 σε 8.100 ευρώ. Τότε, εάν γίνουν
πάλι οι παραπάνω πράξεις, το ποσοστό από 54% πέφτει στο 50%, δηλαδή στο αρχικό
περιθώριο.

3 Εάν το χρηματικό υπόλοιπο είναι 5.300 ευρώ και η αποτίμηση του
χαρτοφυλακίου είναι 6.351 ευρώ, τότε σύμφωνα με την παραπάνω μεθοδολογία
προκύπτει το ποσοστό 17%. Έστω ότι το ποσοστό διατήρησης του συγκεκριμένου
επενδυτή είναι 40%. Επειδή το 17% είναι μικρότερο από το 40%, τότε όχι μόνον ο
επενδυτής δεν μπορεί να ζητήσει πίστωση, αλλά η χρηματιστηριακή εταιρεία θα
πρέπει να του ζητήσει χρήματα. Πόσα; Όσα για να φτάσει το ποσοστό του στο
αρχικό περιθώριο (50%) και όχι στο ποσοστό διατήρησης. Κι αυτό, διότι όταν ο
επενδυτής πέφτει κάτω από το ποσοστό διατήρησης, τότε η χρηματιστηριακή τού
ζητεί τόσα χρήματα όσα απαιτούνται για να φτάσει το αρχικό περιθώριο. Συνεπώς,
στη συγκεκριμένη περίπτωση θα του ζητήσει 2.124,50 ευρώ. Κι αυτό διότι με τα
χρήματα αυτά το χρηματικό υπόλοιπο θα μειωθεί σε 3.175,5 ευρώ
(5.300-2.124,5=3.175,5). Εάν διαιρέσουμε το ποσό αυτό με την αποτίμηση (6.351)
θα προκύψει 0,5 ή 50%. Όσο δηλαδή το αρχικό περιθώριο.