Πρόσωπα Η βικτωριανή ηθική επιστρέφει

Μάυρον Μάγκνετ. Σαν φιγούρα από βιβλίο του Ντίκενς

Ο Μάυρον Μάγκνετ, 56 χρόνων, δεν είναι πολιτικός κι έτσι μπορεί να μιλάει με
την αυτοπεποίθηση ενός θεωρητικού που δεν θα χρειαστεί ποτέ να εφαρμόσει τις
κοινωνικές θεωρίες που προτείνει. Το ντύσιμό του και οι φαβορίτες του φέρνουν
στον νου φιγούρα από μυθιστόρημα του Ντίκενς ­ στον οποίο ήταν άλλωστε
αφιερωμένο το διδακτορικό του. Αλλά οι μαθητές του είναι πολύ σύγχρονοι: ο
Τζωρτζ Μπους είπε πρόσφατα ότι το βιβλίο του Μάγκνετ «Το Όνειρο και ο
Εφιάλτης», το οποίο κυκλοφόρησε πριν από οκτώ χρόνια κι εκείνος διάβασε το
1998, είναι εκείνο που τον έχει επηρεάσει περισσότερο στη ζωή του ­ της
Βίβλου, βεβαίως, εξαιρουμένης. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είναι κανένας
βιβλιοφάγος, ωστόσο το γεγονός αυτό ουδόλως περιορίζει την αξία της παραπάνω
δήλωσής του όσον αφορά στην κατανόηση των προεδρικών απόψεων σχετικά με τον
ρόλο της κυβέρνησης.

Ο Μάγκνετ, ο οποίος διευθύνει το περιοδικό «City Journal» του νεοσυντηρητικού
Ινστιτούτου Μανχάταν, πιστεύει και διακηρύσσει πως η φτώχεια στην Αμερική δεν
οφείλεται σε αποτυχημένες οικονομικές πολιτικές, αλλά σε πολιτισμικές
συμπεριφορές και συγκεκριμένα στις «τρομερές» συνέπειες των αξιών που
επικράτησαν στη δεκαετία του 1960. Ήταν, υποστηρίζει, η κουλτούρα που
μετέτρεψε τους μη έχοντες σε θύματα: «Υποτιμήσαμε καθετί που έπρεπε να κάνει
κανείς για να ξεφύγει από τη φτώχεια, όπως τη σκληρή δουλειά, την προσωπική
ευθύνη, τον γάμο, την οικογένεια, το σχολείο και υπερτιμήσαμε όλα αυτά τα
οποία αν κάνεις όταν είσαι φτωχός, παραμένεις φτωχός για πάντα ­ τα ναρκωτικά,
τα εξώγαμα παιδιά, την παραίτηση». Κατά τη γνώμη του, η φτώχεια είναι λιγότερο
οικονομικό ζήτημα απ’ ό,τι πολιτισμικό, ενώ η εγκληματικότητα, τα ναρκωτικά, η
ύπαρξη αστέγων, τα εξώγαμα παιδιά δεν αποτελούν προϊόντα φυλετικής και
κοινωνικής αδικίας. Συνεπώς η κοινωνική πρόνοια δεν σώζει, απλώς μπορεί να
δημιουργήσει ένα φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον όπου οι άνθρωποι μπορούν να
ανακαλύψουν ότι έχουν τη δύναμη να σώσουν μόνοι τους εαυτούς τους.

Μπορεί οι απόψεις αυτές να ακούγονται σαν απλά μαθήματα προς αρχάριους
συντηρητικούς, ωστόσο ο Μάγκνετ υποστηρίζει πως η ανάλυσή του βασίζεται στον
Φρόυντ και στην απόρριψη του Μαρξ και της θεωρίας του ότι η ανθρώπινη
συμπεριφορά εξαρτάται από ισχυρότερες οικονομικές και κοινωνικές δυνάμεις.
Επιρροή του Φρόυντ σε μια θεωρία εμπνευσμένη από τη Βικτωριανή Αγγλία; Την
εποχή εκείνη και χάρη στις αξίες της, υποστηρίζει ο Μάγκνετ, μια γενιά
μεταρρυθμιστών μετέτρεψε ένα έθνος αλκοολικών με τεράστιο ποσοστό εξώγαμων σε
μια ευημερούσα χώρα με ισχυρές οικογένειες. Χάρη στον Μάγκνετ, λοιπόν, ο Μπους
διαθέτει πλέον το όραμα που όλοι έλεγαν πως του έλειπε: βικτωριανές θεραπείες
στα κοινωνικά προβλήματα του 21ου αιώνα!