Πολιτική επιστήμη

Ο Τρόφιμ Ντενίσοβιτς Λισένκο (1898-1976) ήταν ένας Σοβιετικός αγρονόμος. Ο
Τζορτζ Μπους είναι ο Αμερικανός Πρόεδρος. Μπορεί άραγε να τους συνδέει κάποια
μακρινή ιδεολογική συγγένεια;

Το όνομα του Λισένκο θεωρείται συνώνυμο της καθυπόταξης της επιστήμης στην
ιδεολογία. Ως επιστήμων, ήταν μάλλον αναξιόπιστος. Είχε, όμως, αρκετούς
οπαδούς. Ύστερα από κάποια ομιλία του, ένας ακροατής αναφώνησε: «Μπράβο,
σύντροφε Λισένκο, μπράβο!». Ήταν ο Ιωσήφ Στάλιν.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν Λισένκο, αλλά υποφέρουν από κάτι που θα μπορούσε να ονομαστεί
υποβόσκων Λισενκοϊσμός: την τάση της Δεξιάς να πιάνεται από το οποιοδήποτε
επιστημονικό εύρημα, όσο αβέβαιο κι αν είναι, προκειμένου να στηρίξει την
ιδεολογία της.

Τα πειστήρια

Πειστήριο νούμερο 1: μία πρόσφατη μελέτη που ήθελε τους παιδικούς σταθμούς να
μην κάνουν κακό, αλλά ίσως ούτε και καλό στα παιδιά. Τα ΜΜΕ επικεντρώθηκαν
φυσικά στο δεύτερο «εύρημα». Οι παιδικοί σταθμοί κρίθηκαν ξαφνικά «ένοχοι» για
την παραγωγή «ανυπάκουων» ή «επιθετικών» παιδιών. Η μελέτη έδινε ένα ποσοστό
17% ­ ήταν αρκετό για να οδηγήσει τον συντηρητικό Τύπο σε μονωδίες
Λισενκοϊσμού.

Στην πραγματικότητα, η μελέτη, διεξήχθη από το Εθνικό Ινστιτούτο Παιδικής
Υγείας και Ανθρώπινης Ανάπτυξης, δεν καταλήγει σε κάποιο συμπέρασμα. Αδυνατεί
να εξηγήσει αυτό το 17% ­ όπως άλλωστε και το υπόλοιπο 87% των παιδιών που δεν
«βγαίνουν» από τους παιδικούς σταθμούς ανυπάκουα, επιθετικά ή… πυρομανή.
Υπάρχουν, όμως, κάποιοι που θεωρούν τον όρο «εργαζόμενη μητέρα» συνώνυμο τού
«εγκατάλειψη παιδιού» ­ γι’ αυτούς, το συμπέρασμα ήταν σαφές.

Πειστήριο νούμερο 2: τα βλαστικά κύτταρα που λαμβάνονται από έμβρυα μπορούν να
σχηματίσουν οποιοδήποτε είδος ανθρώπινου ιστού. Γνωστό. Τα κύτταρα από
ενηλίκους μπορεί να διαθέτουν τις ίδιες ιδιότητες. Μπορεί και όχι. Μολαταύτα,
το κίνημα κατά των αμβλώσεων στηρίχθηκε σε μία (αμφισβητήσιμη) μελέτη για να
ανακηρύξει τα ενήλικα κύτταρα ισοδύναμα των εμβρυϊκών.

Ο λόγος; Στην ιδεολογία αυτού του κινήματος, το έμβρυο είναι μια ζωή ­ ένας
άνθρωπος. Είναι λοιπόν ηθικά ανεπίτρεπτο να χρησιμοποιεί κανείς τα βλαστικά
κύτταρα που συλλέγονται από αμβλώσεις ή περισσεύουν από θεραπείες γονιμότητας
­ χειρότερο από το να μη χρησιμοποιεί τα κύτταρα για να σώσει, ενδεχομένως, τη
ζωή όσων πάσχουν από τη νόσο Πάρκινσον.

Αυτός είναι ο λόγος που το κίνημα κατά των αμβλώσεων αναγαλλίασε τόσο πολύ με
την είδηση ότι τα ενήλικα κύτταρα έχουν ίσως τα ίδια θετικά αποτελέσματα. Μία
μελέτη το υπαινίχθηκε· τι κι αν η επιστημονική κοινότητα δεν εντυπωσιάστηκε;
Αφού μπορούμε πλέον να θεραπεύουμε τις ασθένειες με δελτία Τύπου.

Το σχέδιο

Ας έλθουμε τέλος στον Πρόεδρο Μπους και το αμυντικό πυραυλικό σύστημα. Δεν
είναι απαραίτητα κακό ως ιδέα, αλλά σίγουρα δεν είναι ώριμο ως σχέδιο. Δεν
υπάρχει η απαραίτητη τεχνολογία. Αλλά ο Μπους όχι μόνο μίλησε σαν να υπήρχε,
αλλά δικαιολόγησε και την ταχεία εφαρμογή του συστήματος επικαλούμενος τη
Βόρειο Κορέα ­ ως το είδος ακριβώς της «παράφρονος» χώρας που η πυραυλική
άμυνα θα «συγκρατήσει». Ο Μπους δεν δημιούργησε μόνο ένα σύστημα, δημιούργησε
και την ανάγκη γι’ αυτό. Αν το μάθαινε ο Λισένκο, θα έσκαγε από ζήλεια. Το
πρόβλημα είναι ότι η Βόρειος Κορέα έχει παγώσει τις πυραυλικές δοκιμές της. Ο
Πρόεδρός της, Κιμ Γιόνγκ Ιλ, έκλεισε μια συμφωνία με την κυβέρνηση Κλίντον: η
Βόρειος Κορέα θα παραιτείτο από την ανάπτυξη των πυραύλων μεσαίου και μεγάλου
βεληνεκούς ­ με το (σύνηθες) οικονομικό αντάλλαγμα.

Αυτή η συμφωνία ήταν τόσο σύμφορος που όταν ο Κόλιν Πάουελ έμαθε για αυτήν, τη
χαρακτήρισε έξοχη. Ο Πρόεδρος του, όμως, είχε αντίθετη άποψη. Η Βόρειος Κορέα
έπρεπε να παραμείνει «απείθαρχη χώρα». Χάριν του πυραυλικού αμυντικού
συστήματος, χρειαζόταν ένας άμεσος εχθρός.

Η τάση

Ο Μπους είναι η προσωποποίηση της συντηρητικής τάσης καθυπόταξης των γεγονότων
στην ιδεολογία ­ παραποιήστε τα, επινοήστε τα, αλλά φροντίστε να γίνουν
πολιτικώς αποδεκτά. Ο Λισένκο είπε κάποτε «είναι καλύτερα να ξέρεις λιγότερα,
αλλά να γνωρίζεις όσα ακριβώς είναι πρακτικά απαραίτητα». Για να τον
παραφράσουμε, «είναι καλύτερα να είσαι Πρόεδρος παρά να έχεις δίκιο».

* Το αμερικανικό Πεντάγωνο αναίρεσε προηγούμενη εντολή που είχε δοθεί από το
γραφείο του υπουργού Άμυνας, Ντόναλντ Ράμσφιλντ, για διακοπή των στρατιωτικών
σχέσεων με την Κίνα. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του Πενταγώνου, η εντολή είχε
«παρερμηνεύσει» τις πραγματικές προθέσεις του Ράμσφιλντ.

LINK:

* www.washingtonpost.com