Ο Τίτο άναψε φωτιές

Ο πρώτος «τουρίστας» του Διαστήματος είναι Αμερικανός, ονομάζεται Τίτο,
«επέλεξε» για την «εκδρομή» του ένα ρωσικό διαστημόπλοιο και πυροδότησε έτσι
άθελά του έναν νέο ψυχρό πόλεμο ­ διαστημικού τύπου αυτή τη φορά, όπως αρμόζει
στην εποχή μας.

Ντένις Τίτο: φλέρταρε με το όνειρο να γίνει κοσμοναύτης από τα εφηβικά του χρόνια

Δύο μήνες κράτησε το «μπρα ντε φερ» της NASA με τη ρωσική υπηρεσία
διαστήματος, Rossaviacosmos. «Είναι ανεπίτρεπτο να συμμετάσχει στην αποστολή
κάποιος ανεκπαίδευτος», έλεγαν οι μεν, «Εγγυούμαστε την ασφάλειά του»,
απαντούσαν οι δε. Τελικά ο «ανεκπαίδευτος» και οι «εκπαιδευμένοι», ο
Αμερικανός επιχειρηματίας Ντένις Τίτο και οι Ρώσοι κοσμοναύτες Ταλγκάτ
Μουσαμπάγιεφ και Γιούρι Μπατούριν, ξεκίνησαν το ταξίδι τους προς τον Διεθνή
Διαστημικό Σταθμό (ISS). Το ρωσικό «Σογιούζ» εκτοξεύτηκε από το κοσμοδρόμιο
Μπαϊκονούρ του Καζαχστάν το Σάββατο. Και επρόκειτο να φτάσει στον προορισμό
του σήμερα, στις 10: 00 ώρα Ελλάδας. Την ύστατη στιγμή, η NASA έδωσε τη
συγκατάθεσή της. Η «υπόθεση Τίτο» έληξε ομαλά. Ο ψυχρός πόλεμος που
πυροδότησε, όμως, ίσως να μην έχει λήξει ακόμα. «Η υπόθεση Τίτο έδωσε στους
Ρώσους την ευκαιρία να δείξουν ότι δεν είναι εταίροι “δευτέρας κατηγορίας” στο
σχέδιο κατασκευής του ISS»: το σχόλιο ενός Γάλλου αναλυτή συνοψίζει και
διαλευκάνει τον αγώνα «επικράτησης» στον οποίο επιδόθηκαν, πρόσφατα, οι δύο
κύριοι μέτοχοι του υπό κατασκευήν σταθμού. Και να σκεφτεί κανείς ότι αυτή η
αντιπαράθεση Μόσχας και Ουάσιγκτον δεν θα είχε λάβει χώρα αν ο σταθμός MIR
εξακολουθούσε να υφίσταται. Διότι αρχικά, η πρώτη τουριστική πτήση στο
Διάστημα επρόκειτο να έχει προορισμό το παλαιό, αυτό, διαστημικό εργαστήριο. Ο
δισεκατομμυριούχος Ντένις Τίτο, ο οποίος φλέρταρε με το όνειρο να γίνει
κοσμοναύτης από τα εφηβικά του χρόνια, σκεφτόταν τον MIR από το 1990. Τον
Αύγουστο του 1991, μάλιστα, βρέθηκε στη Μόσχα προκειμένου να ενημερωθεί γύρω
από τις πιθανότητες ενός τέτοιου ταξιδιού. Μεσολάβησε, όμως, το πραξικόπημα
εναντίον του Γκορμπατσώφ ­ και το σχέδιο αναβλήθηκε.

Η καταστροφή του MIR

Οι ελπίδες του αναπτερώθηκαν τον Φεβρουάριο του 2000, όταν ένας άλλος
Αμερικανός εκατομμυριούχος, ο Γουόλτ Άντερσον, ίδρυσε μαζί με την ρωσική
εταιρεία RKK Energuia την MirCorp, με στόχο την «εμπορευματοποίηση» του MIR.
Λίγο αργότερα, ο Τίτο έθετε υποψηφιότητα για το ταξίδι στη διαστημική
«ντάτσα». Τα είκοσι εκατομμύρια δολάρια που προσέφερε ως αντίτιμο, όμως, δεν
έσωσαν τον MIR από την καταστροφή. Η Ρωσία δεν μπορούσε να χρηματοδοτεί
ταυτόχρονα τον παλαιό σταθμό και τη συμμετοχή της στον ISS. Το ταξίδι του Τίτο
κινδύνευε να ματαιωθεί. Είχε, όμως, ήδη προκαταβληθεί ένα σημαντικό ποσό, η
Rossaviacosmos το χρειαζόταν, και οι Ρώσοι τόλμησαν αυτό που η NASA θεωρούσε
αδιανόητο: να στείλουν τον ερασιτέχνη κοσμοναύτη στον ISS. Παρ’ όλο που η NASA
και η Boeing είναι, πράγματι, οι βασικοί συντελεστές αυτού του σχεδίου, που
«συνασπίζει» 16 χώρες, οι Αμερικανοί δεν είναι οι μοναδικοί κλειδοκράτορες.

Οι «κλειδοκράτορες»

Ο ISS «κατοικείται» μόνιμα εδώ και έξι μήνες από τρεις αστροναύτες. Η
βοηθητική άκατος, που είναι προσδεδεμένη μόνιμα στο σταθμό για να απομακρύνει,
αν χρειαστεί, τους «κατοίκους» του, δεν είναι άλλη από το παλιό, καλό ρωσικό
σκάφος «Σογιούζ» ­ το οποίο θα αντικατασταθεί από το νέο «Σογιούζ» που
καταφθάνει σήμερα με τον Τίτο. Η αμερικανική άκατος χρησιμεύει μόνο για τη
συναρμολόγηση του σταθμού. Χωρίς τη Ρωσία, λοιπόν, ο σταθμός θα παρέμενε
«έρημος». Δυνάμει αυτών των πλεονεκτημάτων, οι Ρώσοι ανέπτυξαν πρωτοβουλίες.
«Η υπόθεση Τίτο έφτασε την κατάλληλη στιγμή για τον Γιούρι Κόπτεφ», σχολιάζει
ένας Γάλλος ειδήμονας. Ο διευθυντής της ρωσικής διαστημικής υπηρεσίας υπήρξε ο
βασικός συνήγορος της διεθνούς διαστημικής συνεργασίας. Αυτός έπεισε το
Κρεμλίνο να υποδεχθεί στο MIR τους πρώτους Αμερικανούς και να συμμετάσχει στην
κατασκευή του ISS. Στους κόλπους της Rossaviacosmos, όμως, υπάρχουν διχόνοιες
­ και κάποιοι δεν μπορούν να χωνέψουν αυτό που θεωρούν ως εξάρτηση από τις
ΗΠΑ…

Έγινε η δοκιμή

Η αντιπαράθεση Μόσχας και Ουάσιγκτον επέτρεψε, τουλάχιστον, στους εταίρους του
σταθμού να δοκιμάσουν τους κανόνες συνιδιοκτησίας όπως αυτοί ορίζονται από τη
διακυβερνητική συμφωνία που υπεγράφη στην Ουάσιγκτον τον Ιανουάριο του 1998. Η
συμφωνία προβλέπει ότι κάθε εταίρος μπορεί να διαθέτει τους πόρους του κατά
βούληση, αρκεί να μην ενοχλεί τους υπόλοιπους. Αυτό ακριβώς έκαναν οι Ρώσοι
προσκαλώντας επί του σταθμού τον Αμερικανό Τίτο. Και σύμφωνα με το ρωσικό
πρακτορείο Interfax, θα το ξανακάνουν.