Η ανεργία και οι μετανάστες

«Μόνο μια σφαιρική αμφισβήτηση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, που οι μεγάλες οικονομικές δυνάμεις επιβάλλουν σε όλο τον κόσμο, θα μπορούσε να περιορίσει την πραγματική ή υποβόσκουσα αύξηση της μετανάστευσης και της ανεργίας» δηλώνει ο κ. Μπουρντιέ

«ΤΑ ΝΕΑ»: Στην ονομαζόμενη εποχή της παγκοσμιοποίησης, με τον
αμερικανικό τρόπο ζωής να εξαπλούται με την ταχύτητα του φωτός πιστεύετε ότι
υπάρχει κίνδυνος επιβολής των αμερικανικών πολιτιστικών προτύπων σε όλο τον
κόσμο; Πώς θα ‘πρεπε να αντιδράσει η Ευρώπη σε μία τέτοια εξέλιξη;

Π.Μ.: Η πολιτιστική κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών είναι κάτι το
αδιαμφισβήτητο: είναι το απροσχεδίαστο αποτέλεσμα ορισμένων αντικειμενικών
μηχανισμών (όπως είναι η λογική της συμβολικής κυριαρχίας που επιβάλλει στους
εφήβους και τα παιδιά ολόκληρου του κόσμου την κουλτούρα του τζιν, της κόκα
κόλα και του Μακ Ντόναλντ), οι οποίοι όμως ενισχύονται από ορισμένες δράσεις
καθαυτό πολιτικές (όπως είναι οι εμπορικές συμφωνίες ή οι ζώνες ελεύθερων
συναλλαγών). Η πολιτιστική αυτή κυριαρχία ασκείται με ιδιαίτερα εμφανή τρόπο
στο χώρο της διανόησης, όπως προσπάθησα να δείξω σε ένα άρθρο με τον τίτλο «Τα
στρατηγήματα της ιμπεριαλιστικής λογικής» («Les ruses de la raison
imperialiste», Actes de la Recherche en Sciences Sociales, 121-122,
Μάρτιος 1998, σ.σ. 109-118) που έγραψα σε συνεργασία με τον Λοϊκ Βακάν: η
κυρίαρχη σκέψη παρεισφρέει ύπουλα μέσα από λέξεις φαινομενικά ανώδυνες, όπως
«παγκοσμιοποίηση» ή «πολυπολιτισμικότητα», οι οποίες επειδή είναι πανταχού
παρούσες, σε όλο τον κόσμο, καταλήγουν να φαίνονται οικουμενικές και
αυτονόητες.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Ποιες κατά τη γνώμη σας είναι οι προοπτικές και η
αποτελεσματικότητα των νέων κινημάτων διαμαρτυρίας «τύπου Σιάτλ» στην προώθηση
των συμφερόντων της εργατικής τάξης αλλά και στην επίτευξη στόχων που
ενδιαφέρουν ολόκληρη την κοινωνία (π.χ. τη διάσωση του
περιβάλλοντος);

Π.Μ.: Τα κινήματα τύπου «Σιάτλ» είναι αναμφίβολα πολύ σημαντικά, όμως, ως
προϊόν περιστασιακής άθροισης μεμονωμένων και ατομικών βουλήσεων (ό,τι
αποκαλούμε στη Γαλλία κινήματα «πολιτών», μεταξύ των οποίων το πλέον τυπικό
παράδειγμα είναι ο εμπορικός αποκλεισμός του ενός ή του άλλου προϊόντος της
μίας ή της άλλης επιχείρησης από τους καταναλωτές) δεν μπορούν να θεωρηθούν
πραγματικά κοινωνικά κινήματα, τα οποία στηρίζονται στην κινητοποίηση
συλλογικών φορέων και είναι οργανωμένα σε σταθερή βάση με σκοπό την κατάκτηση
κοινών στόχων. Αυτός είναι ο λόγος που από τη μεριά μας καταβάλλουμε την
προσπάθεια για την οικοδόμηση ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού κινήματος το οποίο θα
συσπειρώσει συνδικάτα, σωματεία και ερευνητές επιστήμονες σε ένα σύνολο
συντονισμένο και ικανό να κινητοποιείται έγκαιρα, προκειμένου να παρεμβαίνει
σε πολιτικούς θεσμούς όπως είναι η Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα ή η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή και να αποφέρει έτσι αποτελέσματα τα οποία δεν μπορούν να επιτευχθούν
παρά μόνο σ’ αυτή την κλίμακα (σε αντίθεση με εκείνες τις δράσεις οι οποίες,
ενόσω ασκούνται σε μία μόνο χώρα ­ έχω στο μυαλό μου π.χ. τις αντιδράσεις
ενάντια στις πολυεθνικές επιχειρήσεις ­ είναι καταδικασμένες στην αποτυχία ή
την αναποτελεσματικότητα).

«ΤΑ ΝΕΑ»: Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα δύο πολύ σημαντικά προβλήματα:
μαζική ανεργία και μεγάλη εισροή μεταναστών. Ποιος είναι κατά τη
γνώμη σας ο τρόπος με τον οποίο οι ευρωπαϊκές κοινωνίες θα μπορέσουν απο τη
μία πλευρά να μειώσουν την ανεργία και από την άλλη να απορροφήσουν το νέο
αίμα των μεταναστών χωρίς να οδηγηθούμε σε νέα φαινόμενα ρατσιστικής
έξαρσης;

Π.Μ.: Δεν πρέπει να αποσυνδέουμε το πρόβλημα της μετανάστευσης από τη
νεοφιλελεύθερη πολιτική. Η μετανάστευση προς τις πόλεις (που αυξήθηκε με
εκπληκτικό ρυθμό σε ολόκληρο τον κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες, με συνέπεια,
μεταξύ άλλων, την ανάδυση ή την επίταση των εθνοτικών συγκρούσεων) και προς
τις πλούσιες χώρες είναι εν μέρει προϊόν των οικονομικών πολιτικών που
επιβάλλονται στις ενδεείς χώρες, κυρίως από τις αρχές του ΔΝΤ, όπως επίσης
είναι προϊόν της καταστροφής των τοπικών βιομηχανιών και της τοπικής γεωργίας,
ως αποτέλεσμα του άνισου ανταγωνισμού που προκαλούν οι μαζικές παραγωγές των
πλέον προηγμένων οικονομιών. Τείνει έτσι να δημιουργηθεί σε παγκόσμια κλίμακα
ένα είδος βιομηχανικού έφεδρου ανθρώπινου δυναμικού, που έχει δυσμενείς
επιδράσεις σε όλες τις προηγμένες οικονομίες και ειδικά στους πλέον
αποστερημένους πολιτιστικά και οικονομικά εργαζομένους αυτών των κοινωνιών.
Δεν είναι υπερβολικό να πούμε ότι οι εθνικιστικές ή φασιστοειδείς
παλινδρομήσεις που πλήττουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες (στην Αυστρία με τον
Χάιντερ, την Ανατολική Γερμανία κ.ο.κ.) είναι ένα από τα έμμεσα αποτελέσματα
της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που καταστρέφει τις κρατικές δομές, τόσο στις
χαμηλής ανάπτυξης χώρες (όπου οι συγκεκριμένες, μόλις εδραιωμένες, δομές ήταν
ιδιαίτερα εύθραυστες και πολύτιμες) όσο και στις προηγμένες χώρες, όπου μια
πολύ σημαντική μερίδα εργαζομένων έχει παραδοθεί στην ανεργία ή την προσωρινή
και αβέβαιη απασχόληση. Μόνο μια σφαιρική αμφισβήτηση της νεοφιλελεύθερης
πολιτικής, που οι μεγάλες οικονομικές δυνάμεις επιβάλλουν σε όλο τον κόσμο, θα
μπορούσε να περιορίσει την πραγματική ή υποβόσκουσα αύξηση της μετανάστευσης
και της ανεργίας, καθώς και όλων των συγκρούσεων και οδυνών που απορρέουν από αυτή.

Ο Πιέρ Μπουρντιέ στη Διάσκεψη της Αθήνας

Με τη συμμετοχή του διεθνούς φήμης διανοητή Πιέρ Μπουρντιέ διοργανώνεται στις
3, 4 και 5 Μαΐου από τη ΓΣΕΕ, τον ελληνικό Όμιλο «Λόγοι Δράσης» και «ΤΑ ΝΕΑ» η
Διάσκεψη της Αθήνας με θέμα «Προς ένα Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κίνημα».

Στη Διάσκεψη, η οποία θα είναι ανοιχτή στο κοινό και θα πραγματοποιηθεί στο
Γαλλικό Ινστιτούτο (Σίνα 31), θα μετάσχουν καθηγητές Πανεπιστημίου,
συνδικαλιστές και δημοσιογράφοι οι οποίοι θα συζητήσουν το θέμα της Ευρώπης
των εργαζομένων, τον ρόλο που παίζουν σήμερα οι διανοούμενοι και τα Μέσα
Ενημέρωσης, καθώς επίσης και τις δυνατότητες των κοινωνικών κινημάτων σήμερα.

Οι εργασίες της Διάσκεψης θα ανοίξουν με το στρογγυλό τραπέζι της Πέμπτης 3
Μαΐου (10.15 -13.00) με αντικείμενο «Για έναν ανανεωμένο συνδικαλισμό». Στη
συζήτηση θα μετάσχει ο Πιέρ Μπουρντιέ, ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Χρ. Πολυζωγόπουλος
καθώς επίσης και οι Α. Coupe, Γ. Ντάσης, Γ. Μανώλης Γ. Μαυρίκος, Α. Καλύβης,
Γ. Κουκουλές, C. Gobin και Γ. Κουζής.

«Για έναν συλλογικό διανοούμενο» είναι το θέμα του απογευματινού τραπεζιού της
Πέμπτης (19.00 – 22.00 ), το οποίο θα συντονίσει ο καθηγητής Δ. Μαρωνίτης και
θα μετάσχουν οι Π. Μπουρντιέ, Κ. Τσουκαλάς, Α. Μανιτάκης, Κ. Βεργόπουλος, F.
Schulteiss, Ν. Παναγιωτόπουλος, Μ. Μηλιός και Β. Τσινόρεμας.

Τα κοινωνικά κινήματα θα βρεθούν στο επίκεντρο της συζήτησης την Παρασκευή 4
Μαΐου (10.00- 13.00) την οποία θα συντονίσει ο Ζ. Παπαδημητρίου και θα
μετάσχουν οι Ρ. Bourdieu, F. Poupeau, Γ. Μητραλιάς, Ν. Γιαννόπουλος, Γ.
Σχίζας, Γ. Γαλάνης και Ε. Μάρκοβα. Σχολιαστές στο θέμα θα είναι οι Σ. Σιάνου,
Σ. Αντωνοπούλου, Ε. Κολιοπούλου, Γ. Σπηλιώτης, Γ. Τσουκαλάς, Γ. Κούρτοβικ και
Α. Πανταζόπουλος.

Το Σάββατο το πρωί (10.00 – 13.00) το στρογγυλό τραπέζι της Διάσκεψης θα έχει
θέμα «Δημοσιογραφία και Πολιτική». Τη συζήτηση θα συντονίσει ο διευθυντής των
«ΝΕΩΝ» Λ. Καραπαναγιώτης και θα μετάσχουν οι Ρ. Bourdieu, Α. Στάγκος, Π.
Τσίμας, Στ. Κούλογλου, Π. Καψής και Α. Ελεφάντης. Τη συζήτηση θα σχολιάσουν
ακόμη οι Μ. Μητσός, Τ. Παππάς, Κ. Καπόπουλος, Κ. Κωνσταντόπουλος και L. Nada.

Η Διάσκεψη της Αθήνας θα κλείσει με συζήτηση για την απειλή της
παγκοσμιοποίησης στην κουλτούρα κάθε τόπου. Συντονιστής στο στρογγυλό αυτό
τραπέζι (19.00 – 22.00) θα είναι ο επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας Ν.
Παναγιωτόπουλος. Θα συμμετάσχουν οι Ρ. Bourdieu, Θ. Βαλτινός, Γ. Κουρουπός, Χ.
Λάζος, Β. Παπαβασιλείου, Μ. Δημόπουλος, Δ. Κοκκινίδης, Ε. Παναγιωτάκου.
Σχολιαστές θα είναι οι F. Schulteiss, Κ. Σχοινά, Α. Βερούκας, Ρ. Rimbert.

Στο πλαίσιο της Διάσκεψης θα υπάρξουν και παράλληλες εκδηλώσεις. Στο Πάντειο
Πανεπιστήμιο (Τετάρτη 2 Μαΐου, 19.30 – 22.00 σε μία συζήτηση για «Το νέο
μοντέλο ομογενοποίησης των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων» με τη συμμετοχή των Ρ.
Bourdieu, Ι. Βαβούρα, Γ. Μπαμπινιώτη, Θ. Ξανθόπουλου και Μ. Δαμανάκη. Στο
βιβλιοπωλείο Πατάκη (Πέμπτη 3 Μαΐου, 17.00- 18.30) θα γίνει συζήτηση με το
κοινό με θέμα «Οι κοινωνικές χρήσεις της επιστήμης». Συντονιστές της συζήτησης
οι Ν. Παναγιωτόπουλος, Στ. Πεσματζόγλου, Σ. Ρομπόλης.