Στροφή προς τις καταθέσεις σε συνάλλαγμα

Ενα ισχυρό σοκ περιμένει τους Έλληνες καταθέτες και επενδυτές γενικότερα, με
την κατάργηση της δραχμής και την εισαγωγή του ευρώ στις συναλλαγές τους, σε
λιγότερο από έναν χρόνο από σήμερα. Όμως, το αίσθημα της αυτοσυντήρησης
προφανώς φαίνεται, για μια ακόμα φορά, να λειτουργεί προστατευτικά για την
πλειοψηφία των Ελλήνων, οι οποίοι πήραν και εξακολουθούν να παίρνουν τα
μηνύματα των καιρών και σπεύδουν να προκαταλάβουν τις εξελίξεις. Έτσι
ενδεχομένως να εξηγείται η «στροφή» που επιχειρείται τους τελευταίους μήνες
προς τις καταθέσεις σε συνάλλαγμα, οι οποίες, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις,
λειτουργούν εις βάρος των δραχμικών καταθέσεων.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, αλλά και της
Εθνικής Τράπεζας, κατά το περυσινό δωδεκάμηνο παρατηρήθηκε μια σημαντική
υστέρηση στον ρυθμό αύξησης των καταθέσεων σε δραχμές, σε σχέση πάντα με τον
αντίστοιχο προπέρσινο. Ειδικότερα, από το 13,6%, με το οποίο «έτρεχε» ο
συγκεκριμένος δείκτης το 1999, πέρυσι έπεσε στο 5,4% μόλις. Την ίδια ώρα, ο
ρυθμός ανόδου των καταθέσεων σε συνάλλαγμα επιταχύνθηκε με μάλλον
εντυπωσιακούς ρυθμούς. Αρκεί να σημειωθεί ότι πέρυσι οι συναλλαγματικές
καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 17,3%, όταν ο αντίστοιχος ρυθμός του 1999 μόλις που
κινήθηκε πάνω από το 6%, φτάνοντας στο 6,2%. Ουσιαστικά, δηλαδή, παρατηρήθηκε
τριπλασιασμός, με ισόποση μείωση του ρυθμού αύξησης των δραχμικών καταθέσεων.

«Το να ισχυριστεί κανείς ότι το κενό αυτό καλύφθηκε αποκλειστικά από την
αύξηση στις συναλλαγματικές καταθέσεις, θα ήταν υπεραπλουστευτικό. Αποτελεί,
όμως, ένα αντικειμενικό γεγονός, το οποίο δεν μπορεί να παραλειφθεί»,
επισημαίνει τραπεζικό στέλεχος που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις σε αυτόν
τον κρίσιμο τομέα της επενδυτικής συμπεριφοράς των Ελλήνων. Σημειωτέον δε ότι
για το 2000, η επένδυση σε ευρώ θεωρείτο ακόμα συναλλαγματική τοποθέτηση, αφού
η χώρα μας εντάχθηκε επισήμως στη ζώνη της ΟΝΕ από την 1/1/2001. Υπό αυτή την
έννοια, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι πέρυσι παρατηρήθηκε μια στροφή
στις επενδυτικές συνήθειες, η γενεσιουργός αιτία των οποίων θα πρέπει να
αναζητηθεί σε πολλαπλές «πηγές».

Οι τοποθετήσεις των Ελλήνων

Περάν αυτού του φαινομένου, πάντως, οι τοποθετήσεις των Ελλήνων φαίνεται να
ακολουθούν την πεπατημένη. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των επενδύσεων
σε ρέπος, οι οποίες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας,
αυξήθηκαν πέρυσι κατά 2,6 τρισεκατομμύρια δραχμές, όταν το 1999 είχαν αυξηθεί
κατά 2,1 τρισεκατομμύρια. Την ίδια ώρα, η κακή πορεία του χρηματιστηρίου είχε
ως αποτέλεσμα το ενεργητικό των Μετοχικών Αμοιβαίων Κεφαλαίων να μειωθεί κατά
2,3 τρισεκατομμύρια δραχμές, όταν το 1999 είχε αυξηθεί περισσότερο από 4,5
τρισεκατομμύρια δραχμές. Το νέο στοιχείο που προέκυψε από τις αρχές του έτους
και έχει να κάνει πάντα με τα επενδυτικά ενδιαφέροντα των Ελλήνων, αφορά στη
σημαντική αύξηση που σημείωσε τους τελευταίους μήνες το ενεργητικό των
Ομολογιακών Αμοιβαίων Κεφαλαίων. Γενικότερα, οι τίτλοι του Ελληνικού Δημοσίου,
από τον Ιανουάριο και μετά, παρουσιάζουν μεγάλη ζήτηση. Στο πρώτο τρίμηνο του
έτους, η αξία των συναλλαγών στην Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων (ΗΔΑΤ)
τετραπλασιάστηκε σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, φθάνοντας στα
20,2 τρισεκατομμύρια δραχμές, έναντι 5,4 τρισεκατομμυρίων πέρυσι.

Η εξήγηση

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, έχει τη λογική της εξήγηση.
Η ένταξη της χώρας στην ευρωζώνη, περίπου υποχρέωσε μεγάλα «σπίτια» του
εξωτερικού που επενδύουν σε δείκτες ευρω-ομολόγων, να αγοράσουν και ελληνικούς
τίτλους, προκειμένου να συμπληρώσουν τα χαρτοφυλάκιά τους, μετά τη νέα σύνθεση
των δεικτών. Το γεγονός αυτό λαμβάνεται ως θετικό μήνυμα και για τις
επικείμενες εξελίξεις στη χρηματιστηριακή αγορά, με την αναβάθμισή της από τη
Morgan Stanley την 1η Μαΐου από αναδυόμενη σε ώριμη.

Συγκεκριμένα αναμένεται ότι όπως στην περίπτωση των ομολόγων, έτσι και σε αυτή
των μετοχών, οι ξένοι οίκοι που επενδύουν σε δείκτες θα προχωρήσουν σε
τοποθετήσεις στη Σοφοκλέους. Ζητούμενο βέβαια αποτελεί πάντα το ύψος των
τοποθετήσεων αυτών. Αυτό όμως θα αποδειχθεί ­ όπως πάντα ­ στην πράξη. Έως
τότε, όλοι οι έχοντες άμεση ή έμμεση σχέση με τις χρηματιστηριακές εξελίξεις,
θα τελούν εν αναμονή.