ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ραντεβού με τον Μότσαρτ

Θάνατος πάνω στο πόντιουμ: εκδήλωση άγχους και φόβου ή μήπως ανάτασης και
μεγαλείου;

Στο πόντιουμ: Ο Τζουζέπε Σινόπολι προκαλεί φθόνο ακόμη και πεθαμένος

Ο Αυστριακός αρχιμουσικός Φέλιξ Μοτλ έπαθε καρδιακή προσβολή ενώ διηύθυνε τη
2η Πράξη του «Τριστάνου» του Βάγκνερ, το 1911, στο Μόναχο. Ο Ολλανδός μαέστρος
Έντυαρντ Βαν Μπάινουμ αναγκάστηκε το 1959 να εγκαταλείψει τις πρόβες μιας
συμφωνίας του Μπραμς, για να υποκύψει λίγο αργότερα στο νοσοκομείο. Τον
επόμενο χρόνο, ο Δημήτρης Μητρόπουλος πέθανε από καρδιακή προσβολή στη Σκάλα
του Μιλάνου, στη διάρκεια μιας πρόβας της Τρίτης Συμφωνίας του Μάλερ. Το ίδιο
τέλος γνώρισαν ο Γιόζεφ Κάιλμπερτ το 1968 στο Μόναχο, ο Φάουστο Κλέβα το 1971
στο Ηρώδειο, ο Τζουζέπε Πατανέ το 1989 στο Μόναχο και ο Ρίτσαρντ Βασάλι το
1996 στη Νέα Υόρκη. Την περασμένη Παρασκευή, οι «γαλάζιοι ουρανοί» της Αΐντα
άρπαξαν ξαφνικά τον Τζουζέπε Σινόπολι σε μια από τις εντονότερες στιγμές της
καριέρας του. Έλεγε πάντα πως ήθελε να συναντήσει τον Μότσαρτ. Γιατί βιάστηκε
όμως τόσο;

Ο μύθος του Μαέστρου έχει λοιπόν και την καταστροφική πλευρά του. Ή μήπως από
αυτήν ακριβώς την πλευρά τροφοδοτείται; Μήπως η διεύθυνση μιας ορχήστρας είναι
μια πρόκληση προς τον θάνατο; Ή προς τον Θεό; Σ’ αυτό το επάγγελμα, λέει ο
Ρώσος αρχιμουσικός Σεμυόν Μπυσκώφ, συνυπάρχουν πολλές μορφές άγχους: η έκθεση
του μαέστρου στο κοινό, η ευθύνη, η σχιζοφρένεια της ταύτισης με τα έργα που
διευθύνει, ακόμη και με τους ήρωες κάθε έργου. Αν όμως ξεπεράσεις τον
ναρκισσισμό και το άγχος της καριέρας, αν αγαπάς τη μουσική περισσότερο από το
θέαμα του εαυτού σου που τη διευθύνει, τότε μπορείς να υπερασπιστείς τον εαυτό
σου. Εν τέλει, συμπληρώνει ο Ιταλός αρχιμουσικός Λουτσιάνο Μπέριο, όλα είναι
θέμα αρμονίας: όταν τα έχεις καλά με τον εαυτό σου και με τη μουσική, το
συγκεκριμένο επάγγελμα έχει πολλές σωτήριες πλευρές.

Να ένα ακόμη επίτευγμα του Σινόπολι: ότι προκαλεί τον φθόνο ακόμη και
πεθαμένος. Μουσικός, ψυχίατρος και αρχαιολόγος ­ χθες επρόκειτο να υποστηρίξει
τη διατριβή του για την αρχαία Αίγυπτο ­ κατηγορείται από τους συναδέλφους του
ότι δεν είχε λύσει τους λογαριασμούς του με τη ζωή. Ανάλογο έγκλημα είχε
διαπράξει άλλωστε και η Αΐντα, αδυνατώντας να συμφιλιώσει τον έρωτα και τον
πατριωτισμό. «Οι απόψεις του Σινόπολι ήταν επικίνδυνες επειδή ήταν αφελείς»,
έγραψε η Μοντ. Μόνο ένας αφελής θα μπορούσε προφανώς να κλείσει το
μήνυμά του προς το κοινό του Βερολίνου (και, χωρίς να το ξέρει, να
αποχαιρετήσει τον μάταιο τούτο κόσμο) με τα λόγια του Οιδίποδα προς τους
κατοίκους του Κολωνού: «Καλή τύχη να έχετε. Κι όταν θα ευημερείτε, κι εγώ θα
είμαι νεκρός, να κρατάτε μια ευχάριστη ανάμνηση από μένα».