Σε ράντζα στοιβάζουν ασθενείς στα ψυχιατρικά τμήματα νοσοκομείων

Τα ράντζα αποτελούν τον τελευταίο καιρό μόνιμο «εξοπλισμό» στους διαδρόμους των ψυχιατρικών τομέων

Στριμώχνονται ο ένας δίπλα στον άλλο. Κοιμούνται σε ράντζα τοποθετημένα σε
διάδρομο δύο μέτρων. Εξετάζονται σε κάποια απόμερη γωνιά του διαδρόμου ή στο
σαλόνι, αφού το ιατρείο είναι ήδη γεμάτο.

Στην πίσω αυλή έξι μεγάλων νοσοκομείων της Αθήνας λειτουργούν οι ψυχιατρικοί
τομείς. Ράντζα στοιβαγμένα το ένα δίπλα στο άλλο αποτελούν τον τελευταίο καιρό
μόνιμο «εξοπλισμό» των διαδρόμων, ενώ ασθενείς κινδυνεύουν ακόμη και να
πεθάνουν επειδή δεν υπάρχει κρεβάτι για να νοσηλευθούν. Την εικόνα
συμπληρώνουν τον τελευταίο καιρό οι συλλήψεις γιατρών που δεν δέχτηκαν να
νοσηλεύσουν ασθενείς στο διάδρομο.

Ξεκίνησαν με αισιόδοξες προοπτικές, στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Σήμερα οι
γιατροί των ψυχιατρικών τομέων μιλούν για «δομές ανοικτού χαρακτήρα που
μετατρέπονται σε άσυλα». Εφημερεύουν σχεδόν κάθε δεύτερη ημέρα. Δέχονται τους
ασθενείς ακόμη και στο σαλόνι και αν προτείνουν τη μεταφορά ενός ασθενούς σε
ψυχιατρικό νοσοκομείο, συλλαμβάνονται ή καλούνται να καταθέσουν για «απείθεια»
και «παράβαση καθήκοντος»…

Τους… δένουν

Οι γιατροί αναγκάζονται να δένουν διεγερτικούς ασθενείς πάνω στα ράντζα, καθώς
σε ορισμένες περιπτώσεις κρίνεται η σωματική ακεραιότητα τόσο των ίδιων όσο
και των υπόλοιπων ασθενών αλλά και του προσωπικού. Το προσωπικό και οι
ασθενείς μπορεί ξαφνικά να δουν έναν άνθρωπο να σηκώνεται με το ράντζο δεμένο
στην πλάτη και να επιτίθεται σε όποιον και ό,τι βρεθεί μπροστά του. Οι
αποδράσεις από τα παράθυρα δεν αποτελούν πια σπάνιο φαινόμενο.

Την ίδια στιγμή, διαφορετικά περιστατικά συμβιώνουν κάτω από ασφυκτικές
συνθήκες ενώ κάποια άλλα δεν μπορούν καν να νοσηλευθούν αφού δεν υπάρχει
χώρος. «Περιστατικά ιάσιμα συνυπάρχουν σε αρκετές περιπτώσεις με χρόνιους
ψυχασθενείς, ενώ στην ίδια διαδικασία υποβάλλονται και όσοι συγγενείς μένουν
στο πλευρό των ασθενών. Είναι αδύνατο ασθενείς που βρίσκονται στη φάση της
αποθεραπείας να βλέπουν στο διπλανό ράντζο ανθρώπους δεμένους και αστυνομικούς
να μπαίνουν στο χώρο. Και είναι απαράδεκτο ασθενείς από άλλα τμήματα να μη
βρίσκουν κρεβάτι ενώ έχουν άμεση ανάγκη ψυχιάτρου».

Ο σεισμός φταίει

Όλα ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 1999, όταν ο σεισμός των 5,9 Ρίχτερ στην
Αθήνα κατέστρεψε τα κτίρια του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (ΨΝΑ). Οι
εφημερίες και οι εισαγωγές σταματούν και ένα μεγάλο βάρος πέφτει στα δημόσια
νοσοκομεία. Από τον Ιούνιο του 2000 τα τμήματα αυτά υποχρεώνονται και σε
ακούσιες εισαγωγές, δηλαδή εισαγωγές ασθενών με την παρέμβαση εισαγγελέα. Τα
περίπου 2.500 κρεβάτια του ΨΝΑ και του Δρομοκαΐτειου Ψυχιατρείου
αντικαθίστανται από τις μόλις 120 κλίνες που αποτελούν τη δυναμικότητα των
ψυχιατρικών τμημάτων σε έξι νοσοκομεία της πρωτεύουσας τα οποία δέχονται
ασθενείς από όλη τη χώρα.

«Τα ψυχιατρικά τμήματα των γενικών νοσοκομείων αποτελούσαν αρχικά μια αρκετά
πρωτότυπη δομή. Μετά το σεισμό η θεραπευτική τους παρέμβαση εκφυλίστηκε στο
επίπεδο της απλής φαρμακοθεραπείας χωρίς κανένα στοιχείο ψυχο-κοινωνικής
πλαισίωσης», ανέφερε στα ΝΕΑ η κ. Μαρία Διαλλινά, ψυχίατρος – ψυχοθεραπεύτρια
και Επιμελήτρια Α’ στο Γενικό Κρατικό Αθηνών. Η ίδια προσθέτει ότι «η
προσπάθεια για μια μετασεισμική αποασυλοποίηση οδήγησε τις νέες δομές σε άμεση
ασυλοποίηση. Η μετατροπή των ψυχιατρικών τομέων σε υβρίδια ανοικτών – κλειστών
τμημάτων οδήγησε σε αδιέξοδο».

Πολλά τα ράντζα

Σύμφωνα με τους γιατρούς, ο συνωστισμός εμποδίζει το ουσιαστικό έργο τους

Στο διάδρομο της ψυχιατρικής κλινικής του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Αθηνών,
που δεν ξεπερνά τα δύο μέτρα σε πλάτος, τα ράντζα ξεπερνούν συχνά και τα 10.
Όπως αναφέρει η κ. Διαλλινά «υπήρχαν ημέρες που τα ράντζα έφταναν τα 13 σε
αριθμό. Οι αναγκαστικές νοσηλείες ξεπερνούσαν πολλές φορές τη μισή
δυναμικότητα της κλινικής». Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η ίδια και τα
οποία παρουσιάστηκαν πρόσφατα σε ιατρικό συνέδριο, από τον Ιούνιο μέχρι τον
Νοέμβριο του 2000 οι ακούσιες εισαγωγές έφτασαν το 42% του συνόλου. Από τα
περιστατικά αυτά μόνο ένα 24% χρειαζόταν άμεση νοσηλεία ενώ τα υπόλοιπα ήταν
χρόνιοι ασθενείς ή άνθρωποι με κοινωνικά προβλήματα. «Η κατάσταση αυτή
ουσιαστικά αποκλείει από την κλινική ασθενείς που θα έπρεπε να νοσηλεύονται
εδώ, περιστατικά δηλαδή που παραπέμπονται από άλλα τμήματα του νοσοκομείου
καθώς και μη χρόνιους ασθενείς».

Τα ψυχιατρικά τμήματα των νοσοκομείων δεν διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή για
την αντιμετώπιση ορισμένων περιστατικών, αφού εξ αρχής ο ρόλος τους ήταν
διαφορετικός. «Είναι γεγονός ότι εν έτει 2000 υπήρξαν φαινόμενα καθήλωσης
ασθενών με επιδέσμους πάνω στα ράντζα, αφού στα τμήματα δεν υπάρχει θάλαμος
απομόνωσης ούτε κατάλληλη υποδομή περιορισμού των διεγερτικών ασθενών.
Καθημερινά η σωματική ακεραιότητα ασθενών και προσωπικού τίθεται σε κίνδυνο»,
λέει η κ. Διαλλινά.

Και σε άλλα τμήματα

Ράντζα «κοσμούν» τον στενό διάδρομο και στον ψυχιατρικό τομέα του νοσοκομείου
«Σωτηρία». Οι γιατροί του τμήματος υποστηρίζουν ότι με δυσκολία ασκούν πλέον
το έργο τους. «Τα περιστατικά φτάνουν το ένα μετά το άλλο. Δεχόμαστε ακόμη και
ασθενείς που δεν μπορούν να νοσηλευθούν εδώ ενώ άλλοι που έρχονται από άλλα
τμήματα μένουν έξω από την κλινική αφού δεν επαρκούν τα κρεβάτια».

Στα παραπάνω νοσοκομεία, όπως και στο Γενικό Κρατικό της Νίκαιας και το
«Θριάσιο» της Ελευσίνας, ασθενείς που χρειάζονται ψυχιατρική παρακολούθηση
νοσηλεύονται σε άλλα τμήματα αφού δεν βρίσκουν θέση στις ψυχιατρικές κλινικές.
«Περιπτώσεις ασθενών που έχουν κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και έχουν ανάγκη από
την παρέμβαση του ψυχιάτρου δεν χωράνε στον ψυχιατρικό τομέα και μένουν στις
χειρουργικές ή παθολογικές κλινικές». Οι γιατροί αναγκάζονται συχνά να
υπογράφουν εξιτήρια για ασθενείς ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις που «οι
συγγενείς παίρνουν τον ασθενή και φεύγουν»…

Νέα κρεβάτια

Πριν από τον σεισμό του 1999 το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (ΨΝΑ) έκανε
τέσσερις εφημερίες την εβδομάδα. Σήμερα, το μεγαλύτερο ψυχιατρικό νοσοκομείο
της χώρας κάνει μία εφημερία και δέκα εισαγγελικές εισαγωγές εβδομαδιαίως. Ήδη
λειτουργούν δύο προκατασκευασμένα κτίρια με δυναμικότητα 50 κρεβατιών ενώ σε
περίπου ένα μήνα παραδίδονται και τα νέα κτίρια στο νοσοκομείο.

Η λειτουργία τους πάντως ­ που αναμένεται να ελαφρύνει τα γενικά νοσοκομεία ­
φαίνεται ότι θα αργήσει περισσότερο. «Έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή και άλλων
κτιρίων που θα δώσουν 250 επιπλέον κλίνες. Όμως τα περισσότερα δεν θα
μπορέσουν να λειτουργήσουν. Το προσωπικό δεν επαρκεί για να τα στελεχώσει.
Αυτή τη στιγμή στο καθένα από τα δέκα τμήματα του Ψυχιατρείου αναλογούν τρεις
γιατροί. Ένα μέρος από το προσωπικό απασχολείται στις νέες δομές, ξενώνες και
οικοτροφεία ενώ οι γιατροί κάνουν εφημερίες και στα ξενοδοχεία που στεγάζουν
ασθενείς», εξηγεί ο κ. Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου, διευθυντής του 11ου
Ψυχιατρικού Τμήματος και μέλος της 3μελούς επιτροπής της ΕΙΝΑΠ στο ΨΝΑ.

Οι γιατροί του ΨΝΑ θεωρούν «απαράδεκτες τις συλλήψεις ψυχιάτρων, καθώς με
αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζεται δικαστικά το αδιέξοδο στον τομέα της ψυχικής
υγείας». Πάντως, σύμφωνα με τον κ. Μεγαλοοικονόμου «η διαφωνία μας είναι
κάθετη στη θέση των γιατρών των γενικών νοσοκομείων. Τα ψυχιατρικά τμήματα
εμμένουν στο να αναλαμβάνουν μόνο ελαφρά περιστατικά. Αυτό που πραγματικά
χρειάζεται είναι ανθρώπινες μέθοδοι θεραπείας ώστε τα ψυχιατρεία να μην
αποτελούν πια δομές με κλειδωμένες πόρτες».

Οι γιατροί πληρώνουν για τις ελλείψεις σε κρεβάτια

Η εισαγωγή εισαγγελικών ασθενών εμποδίζει τη νοσηλεία ανθρώπων που θα έπρεπε να μπαίνουν στα τμήματα, λένε οι γιατροί

«Άρνηση εξέτασης ασθενούς» ήταν η κατηγορία με την οποία ο ψυχίατρος Διονύσης
Σακκάς πέρασε από Αυτόφωρο πριν από περίπου δέκα ημέρες. Ήταν Τετάρτη πρωί.
Ημέρα της μοναδικής εφημερίας του ΨΝΑ και γενικής εφημερίας του νοσοκομείου
Γενικό Κρατικό Αθηνών.

Συνοδεία αστυνομικών

Στον ψυχιατρικό τομέα υπάρχουν ήδη 13 ράντζα. Με αστυνομική συνοδεία φτάνει
στο νοσοκομείο μια ακόμη εισαγγελική εισαγωγή. «Να παραπεμφθεί στο εφημερεύον
ψυχιατρικό νοσοκομείο», έλεγε το σχετικό έγγραφο. «Εξέτασα τον ασθενή και
έκρινα ότι χρειαζόταν νοσηλεία. Όμως κρεβάτια δεν υπήρχαν και ο χώρος ήταν
γεμάτος με ράντζα. Ήδη η διευθύντρια του τμήματος είχε συνεννοηθεί με το ΨΝΑ
για την παραπομπή ασθενών. Το μόνο που έκανα ήταν να προτείνω στους
αστυνομικούς να οδηγήσουν τον ασθενή στο ψυχιατρείο, όσο ήταν ακόμα καιρός για
να προλάβουν ένα κρεβάτι. Τα όργανα της τάξης προτίμησαν να επικοινωνήσουν με
την εισαγγελία απ’ όπου πήραν την εντολή: συλλάβετέ τους», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ.
Διονύσης Σακκάς που συνελήφθη εκείνη την Τετάρτη μαζί με έναν ειδικευόμενο
νευρολόγο.

Η υπόθεσή του εκκρεμεί ακόμη. Όπως ο ίδιος αναφέρει «έκανα μια θεραπευτική
πρόταση η οποία ήταν η πιο κατάλληλη για τον ασθενή εφόσον χρειαζόταν να
παραμείνει σε νοσοκομείο. Δεν αρνήθηκα να εξετάσω τον ασθενή. Αφού τον εξέτασα
πρότεινα να μεταφερθεί στο ΨΝΑ. Προσπαθήσαμε να επικοινωνήσουμε με την
εισαγγελία, όμως κανείς δεν δέχτηκε να μιλήσει μαζί μας».

Τα απρόβλεπτα

Σύμφωνα με τον κ. Σακκά, «με την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στους
ψυχιατρικούς τομείς, ανά πάσα στιγμή μπορεί να συμβεί κάτι απρόβλεπτο. Ήδη
μέλη του προσωπικού έχουν υποστεί τραυματισμούς».

Ο Διονύσης Σακκάς δεν είναι ο μόνος γιατρός που έχει συλληφθεί. Παρόμοια ήταν
και η περιπέτεια της κ. Φιλισίας Λουκέα από το ψυχιατρικό τμήμα του
νοσοκομείου «Σωτηρία». Πριν από μερικούς μήνες συνελήφθη με την κατηγορία της
«απείθειας» και της «παράβασης καθήκοντος».

«Είχα εξετάσει τον ασθενή και είχα δώσει γνωμάτευση.

Έκρινα όμως ότι το συγκεκριμένο περιστατικό δεν μπορούσε να νοσηλευθεί στην
κλινική λόγω της επικινδυνότητάς του αλλά και επειδή δεν υπήρχε χώρος»,
αναφέρει η κ. Λουκέα, η οποία τελικά δεν δικάστηκε αφού αργότερα τής είπαν ότι
η σχετική δικογραφία είχε χαθεί.

Όμως αρκετοί είναι και οι γιατροί που έχουν κληθεί να καταθέσουν σε
περιπτώσεις που δεν δέχτηκαν να νοσηλεύσουν κάποιο περιστατικό ή το παρέπεμψαν
σε ψυχιατρικό νοσοκομείο.

«Λύση η ανάπτυξη της κοινοτικής ψυχιατρικής»

Αισιόδοξη δηλώνει η υφυπουργός Υγείας κ. Χριστίνα Σπυράκη

«Προβλήματα υπάρχουν, ύστερα από τον σεισμό, ειδικά με τον όγκο των ασθενών
του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθηνών», αλλά «ξεπερνιούνται σιγά σιγά», τονίζει
στα «ΝΕΑ» η υφυπουργός Υγείας κ. Χριστίνα Σπυράκη, δηλώνοντας πως είναι
αισιόδοξη.

«Ο σεισμός μάς έφερε πολλά χρόνια πίσω, αλλά έχουμε ήδη αρχίσει να εφαρμόζουμε
ένα νέο σύστημα εφημεριών, ώστε να μη επιβαρύνεται τόσο το σύστημα. Ένα από τα
σχέδια, μέσα από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, είναι να εκπαιδευτούν οι
γιατροί ώστε να μπορούν να διαγιγνώσκουν και τις ψυχικές ασθένειες», λέει η
υφυπουργός, τονίζοντας ότι «στις ψυχιατρικές κλινικές των γενικών νοσοκομείων
η αντίληψη χειρισμού των περιπτώσεων είναι διαφορετική, παρά το γεγονός ότι
υπάρχουν περιστατικά έντονης διέγερσης τα οποία ναι μεν χρειάζονται ειδική
μεταχείριση, αλλά, προς Θεού, όχι απομόνωση».

Από τις νέες υποδομές του ΨΝΑ «ήδη λειτουργούν δύο μονάδες, δεν μπορούν όμως
να λειτουργήσουν όλες μαζί γιατί χρειάζεται τριπλάσιο προσωπικό», ενώ «ήδη
γίνεται από εμάς προσπάθεια να μη στέλνονται στην Αθήνα περιστατικά από την
περιφέρεια, ύστερα από συνεννόηση με τις Εισαγγελίες». Η κ. Σπυράκη καταλήγει
λέγοντας ότι «δεν θα ‘πρεπε να χρειάζεται παρέμβαση εισαγγελέα για τους
ψυχιατρικούς ασθενείς», γι’ αυτό και «πρέπει να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε τον
εγκληματία από τον ψυχασθενή». Η λύση είναι «η ανάπτυξη της κοινοτικής
ψυχιατρικής, ώστε οι ασθενείς να μη φθάνουν μέχρι το νοσοκομείο».