Μεταρρύθμιση του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης

Το σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης της χώρας μας, εδώ και δεκαετίες, διέρχεται
μια βαθιά κρίση. Ενώ σήμερα πια, μπορούμε να ισχυρισθούμε ότι είναι μπροστά
στη χρεοκοπία.

Η ιστορική εξέλιξη, του θεσμού βασικά, είναι επηρεασμένη από τα κοινωνικά
ρεύματα που σημάδεψαν την ιστορική πορεία της νεώτερης ιστορίας της χώρας μας,
αλλά και από τη συντηρητική αντίληψη που επικράτησε σε σχέση με την ανάπτυξη
και την οργάνωση του συστήματος.

Έτσι έχουμε σήμερα, ένα οργανωτικά απαράδεκτο και προκλητικά άδικο
κοινωνικοασφαλιστικό καθεστώς, στο οποίο διαπιστώνουμε: Μεγάλο αριθμό
ασφαλιστικών ταμείων, αναρχία νομικών καθεστώτων, ανισότητα προστασίας,
σκανδαλώδη κατανομή των πόρων, υπερσυγκέντρωση διοίκησης και λήψης αποφάσεων.
Και αυτά, γιατί ο θεσμός αντιμετωπίσθηκε με αδιαφορία και χωρίς
προγραμματισμό.

Η επέκταση της κοινωνικής ασφάλισης έγινε περιπτωσιακά, συγκυριακά, χωρίς
προγραμματισμό και συνοχή, κάτω από τις πιέσεις ορισμένων κατηγοριών
εργαζομένων, διαφόρων κοινωνικών ομάδων ή των ολιγαρχικών συμφερόντων. Αρχικά
το 1861 έχουμε την ίδρυση του ΝΑΤ. Πολύ αργότερα, το 1915, την ίδρυση του
Ταμείου Συντάξεων Προσωπικού ΗΣΑΠ, το 1926 την ίδρυση του Ταμείου Συντάξεων
Προσωπικού Εθνικής Τράπεζας, του ΤΣΠΕΑΘ.

Το 1929 του ΤΣΑΥ, το 1932 του ΤΣΑ, το 1934 του ΤΕΒΕ και του ΤΣΜΕΔΕ, το 1936
του ΙΚΑ, το 1940 του ΤΑΕ και του ΤΑΙΣΥΤ και μόλις το 1961 του ΟΓΑ, που όμως
μετατρέπεται σε κοινωνικοασφαλιστικό φορέα των αγροτών του 1966.

Έτσι, η κοινωνική ασφάλιση στη χώρα μας, κυριαρχείται από το σύστημα της
πολλαπλότητας των φορέων. Οι φορείς αναφέρονται είτε στην επαγγελματική ομάδα,
είτε στο είδος της παροχής.

Στο τέλος της δεκαετίας του 1990, τον χώρο της κοινωνικής ασφάλισης καλύπτουν
326 φορείς που εποπτεύονται όμως από πέντε υπουργεία, τη Βουλή, αλλά και δύο
υπηρεσίες.

Αυτή η κατάτμηση της ασφάλισης σε έναν τόσο μεγάλο αριθμό φορέων, έχει ως
συνακόλουθο τη διαφοροποίηση της προστασίας και τη διαμόρφωση ενός μεγάλου
αριθμού νομικών καθεστώτων, που εκτός από τη μεγάλη ποικιλία στους όρους και
τις νομικές προϋποθέσεις, ηλικία, χρόνο ασφάλισης, δικαιούχοι, είδος παροχών,
δημιουργεί αμφιβολίες και διαδικαστικές ταλαιπωρίες, καλύπτει διπλοπαροχές και
πολλές φορές πολλαπλές παροχές αλλά και κοινωνικά απαράδεκτες προνομιακές
ρυθμίσεις.

Η ανισότητα, η ανομοιομορφία, ο αντικοινωνικός χαρακτήρας και η πολυμορφία της
χρηματοδότησης των φορέων της κοινωνικής ασφάλισης επιτείνουν αυτή την
κακοδαιμονία.

Είναι λανθασμένη η οικονομική οργάνωση των φορέων, γι’ αυτό δεν θεμελιώνεται
σε ορθή βάση η συσχέτιση των δαπανών για παροχές με τα έσοδα των εισφορών.

Έτσι, πολλοί φορείς αντιμετωπίζουν προβλήματα βιωσιμότητας.

Γι’ αυτό αναμφίβολα, πρέπει να αντιμετωπισθούν τα όρια ηλικίας αλλά και ο
χρόνος ασφάλισης για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Όμως κύρια και βασικά, πρέπει να αντιμετωπισθεί η οργάνωση αλλά και η
αποκέντρωση του συστήματος.

Προϋποθέσεις μιας βαθιάς μεταρρύθμισης, πρέπει να είναι επτά σημεία:

1. Ένα συντονιστικό όργανο. Το υπουργείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

2. Επτά ενότητες, ομάδες, κατηγορίες ασφαλισμένων.

α. Αγροτών (ΟΓΑ).

β. Εργατών, υπαλλήλων (ΙΚΑ).

γ. Ανεξάρτητων Επαγγελματιών (ΤΕΒΕ, ΤΑΕ, ΤΣΑ).

δ. Ελεύθερων Επαγγελματιών (Νομικών, Γιατρών, Μηχανικών).

ε. Δημοσίων υπαλλήλων, στρατιωτικών.

στ. Ναυτικών (ΝΑΤ).

ζ. Τύπου (ΤΣΠΕΑΘ, ΤΑΙΣΥΤ).

3. Κάρτα ασφάλισης, με πλήρη μηχανοργάνωση και πληροφορική στήριξη,
αλλά και αποκέντρωση του συστήματος.

4. Ενιαίο σύστημα είσπραξης εισφορών.

5. Ενιαίο σύστημα παροχών. Εναρμόνιση των νομικών καθεστώτων.

6. Κλάδος κύριας ασφάλισης με τριμερή χρηματοδότηση, επικουρικής
ασφάλισης με διμερή χρηματοδότηση. Πρόσθετης, προαιρετικής ασφάλισης μονομερή
με χρηματοδότηση και ευθύνη του εργαζομένου.

7. Αποκέντρωση του συστήματος με περιφερειακή και τοπική οργάνωση.
Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε τοπικό επίπεδο στις έδρες κάθε δήμου, σε
νομαρχιακό επίπεδο στις έδρες των νομών και σε περιφερειακό επίπεδο στις έδρες
των περιφερειών.

Έτσι ο ασφαλισμένος, πολίτης και όχι υπήκοος, να μην χρειάζεται να
μετακινείται από τον τόπο κατοικίας και απασχόλησης αφού οι υπηρεσίες θα έχουν
και σε τοπικό επίπεδο αρμοδιότητες απόφασης έγκρισης και χορήγησης των
παροχών.

Στόχος ο ασφαλισμένος, με κάρτα ασφάλισης, να προσέρχεται στον λειτουργό των
υπηρεσιών κοινωνικής ασφάλισης, στο οποιοδήποτε υποκατάστημα της χώρας και
εκεί μέσα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή του γραφείου, να επιχειρεί τις
οποιεσδήποτε αλλαγές.

Έτσι, ώστε ένα αποκεντρωμένο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης να υπηρετεί και την
περιφερειακή ανάπτυξη.

Ο Μαν. Α. Μπεντεντιώτης, είναι βουλευτής Πειραιά του ΠΑΣΟΚ, πρώην
υφυπουργός, ειδικός επιστήμονας, ασχολούμενος ιδιαίτερα με την κοινωνική ασφάλιση.