ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ανα – στάσιμη κοινωνία;

Τώρα που μάθαμε να ζούμε κάτω από τη γη (Μετρό) και πάνω από τη γη (Νέο
αεροδρόμιο) μήπως θα ‘πρεπε να διδαχθούμε πώς πρέπει να κινούμαστε επί της
γης; Δεν είμαστε ούτε τρωκτικά ούτε αερικά. Η ζωή μας κρίνεται/μετριέται με
τον πήχυ της ευθύνης/αλληλεγγύης.

Η Ιστορία, ένας πόλεμος ανάμεσα σε ποιητές και χωροφυλάκους

Γ. Κουβαράς, Δωρητής σώματος

Δεν αρκεί να μην αναγνωρίζουμε το μονοπώλιο της αλήθειας που, με αυθάδεια και
αλαζονεία, διατρανώνουν μερικοί. Οφείλουμε να βρούμε τρόπους και διαδικασίες
να τους ελέγξουμε.

Το δικαίωμα στον έλεγχο (μαζί με το δικαίωμα στην ανυπακοή) συνιστά την
αυτόνομη απάντηση/αντίσταση του πολίτη. Το ίδιο ισχύει και για το δικαίωμα
στην ουτοπία.

Τα πράγματα όμως δεν είναι απλά όταν θέλουμε να περάσουμε από τη θεωρία στην
πράξη.

Το ποιος καθ-οδηγεί, ποιος συμπληρώνει και ποιος τους ανταγωνίζεται δεν είναι
ούτε πολιτικά ευδιάκριτο, ούτε ηθικά αναγνωρίσιμο. Στον παλιό, διχασμένο
πολιτικο-ιδεολογικά κόσμο ήταν εύκολο να επιλέξεις με «ποιους είσαι». Σήμερα
οι εχθροί και οι φίλοι εναλλάσσονται με ιλιγγιώδεις ταχύτητες και ­ το
χειρότερο ­ μιλάνε, συμπεριφέρονται και ξε-πουλάνε με τον ίδιο τρόπο.

Η συρρικνούμενη κοινωνία, εκτός από αισθήματα φόβου και ανασφάλειας, πρέπει
όμως να μας γεννήσει και αισθήματα θυμού. Η (προβαλλόμενη ως) ενιαία σκέψη και
το (μονοδρομικό) «πολιτικά ορθό» δεν μας υποχρεώνουν σε αμυντική τακτική ή
υποχώρηση ή εκχώρηση δικαιωμάτων. Αντίθετα, αυξάνουν την ατομική και συλλογική
ευθύνη.

Ο Κρόνος-καπιταλισμός και η Μήδεια-παγκοσμιοποίηση, όσα παιδιά κι αν φάνε ή
σκοτώσουν, φέρουν στα ίδια τα σπλάχνα τους τον ιό που θα τους νικήσει. Πρώτον
έχουν το εκ γενετής ελάττωμα να μην αγαπάνε και να μην ονειρεύονται και
δεύτερον κάποια στιγμή θα πέσουν θύματα των ίδιων των τερατογενέσεών τους
(αφού πάντα το «κακό» εκκολάπτει το «χειρότερο»).

Στην κοινωνία (τη δικιά τους) της κατασκευασμένης πληροφορίας και της
κινδυνικής κυκλοφορίας του πλούτου τους, δεν θ’ απαντήσουμε ούτε με φοβισμένη
απομόνωση ούτε με μοιρολατρική παθητικότητα.

Στη λεόντεια ανομία, δηλαδή στην επίκληση του Νόμου και της Τάξης από μία
ανήθικη και ανομιμοποίητη εξουσία που δεν υπόκειται σε κανένα Δίκιο και
θεσμικό περιορισμό, δεν θα συμμορφωθούμε αρκούμενοι στα όποια ψίχουλα παροχών
ή στις όποιες ελπίδες. Το δικαίωμα στην ευτυχία είναι σύμφυτο στον άνθρωπο και
η διεκδίκησή του συνιστά χρέος προς τα παιδιά μας και τις μελλούμενες γενιές.
Η υποταγή ποτέ δεν λειτούργησε ως τακτική απ-ελευθέρωσης. Ούτε η συμφιλίωση με
τον δήμιο. Κοινωνία όπου οι μεν έχουν πάντα Μεγάλη Πέμπτη και οι δε Κυριακή
του Πάσχα δεν νοείται.

Σε μια εποχή που η ηθική και η πολιτική/οικονομία έχουν πλήρως αποσυνδεθεί,
όπου αναγκαίος θεωρείται ο Ιούδας και ευέλικτος ο Πέτρος, είναι νομίζω καιρός
να δηλώσουμε απερίφραστα πόσο αποδοκιμάζουμε την προδοσία, τα αργύρια, την
απάρνηση, την εύκολη προσαρμογή/υπακοή στις νέες εξουσίες.

Στο δεύτερο κύμα του εκσυγχρονισμού (όπου σύμβουλοι-φαντάσματα και σκιές του
περιβάλλοντος νομοθετούν και «εκτελούν») και στο δεύτερο κύμα της διαπλοκής
(όπου ουδείς γνωρίζει ποιος διαχειρίζεται τα ­ πόθεν κτηθέντα; ­ λεφτά των
πολιτικών) η αναστάσιμη και ανατάξιμη κοινωνία μας (η δικιά μας ανθρώπινη
κοινωνία) πρέπει να μαζέψει τις δυνάμεις της, να συζητήσει και να κατα-δικάσει
οριστικά αυτούς που παίζουν στα ζάρια το «ποιος θα σταυρωθεί» και το
«ποιος/και πώς θα ζήσει» (είτε οι κρίνοντες είναι Ρωμαίοι, είτε Ιερείς, είτε
Δικαστές, είτε Άρχοντες, είτε Εκατόνταρχοι).

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.