Καμπάνα για 1,5 εκατομμύριο ασφαλισμένους

Περίπου 1,5 εκατομμύριο ασφαλισμένοι (εκ των οποίων το 80% είναι
ασφαλισμένοι από το 1980 μέχρι το 1992) κινδυνεύουν με ανατροπές στο
συνταξιοδοτικό τους καθεστώς, αφού έχουν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν σε
ηλικία κάτω των 65 ετών. Ο χάρτης αυτής της κατηγορίας των ασφαλισμένων
παρουσιάζεται σήμερα από «ΤΑ ΝΕΑ».

Οι γυναίκες και οι απασχολούμενοι στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα μαζί με
ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων που έχουν τη δυνατότητα πρόωρης
συνταξιοδότησης, αναμένεται να είναι οι θιγμένοι των επικείμενων αλλαγών. Αυτό
άλλωστε προκύπτει και από τις καταγεγραμμένες προθέσεις του υπουργείου
Εργασίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο φάκελος του Ασφαλιστικού ανοίγει αύριο με
κυβερνητική σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό την προεδρία του Πρωθυπουργού κ. Κ.
Σημίτη και τη συμμετοχή των συναρμόδιων υπουργών (Εθνικής Οικονομίας,
Εργασίας) ενώ την Πέμπτη 19 Απριλίου θα αποσαφηνιστούν οι άξονες των
κυβερνητικών προτάσεων για το Ασφαλιστικό σε κοινή συνεδρίαση της Κυβερνητικής
Επιτροπής και του Εκτελεστικού Γραφείου του ΠΑΣΟΚ. Αμέσως μετά θα αρχίσει ο
διάλογος με τους κοινωνικούς φορείς. Τα τρία αγκάθια στο εγχειρημα αναμορφωσης
του συστηματος κοινωνικης ασφαλισης ειναι:

* Η χρηματοδοτηση του συστηματος κοινωνικης ασφαλισης.

* Ο τροπος υπολογισμου των συντάξεων.

* Η αναθεωρηση των προωρων συνταξιοδοτησεων. Ειδικά το τελευταίο κεφάλαιο
“καίει” δεκαδες χιλιαδες ασφαλισμενους. Μαλιστα ολες οι εισηγησεις αλλα και οι
εκθεσεις των εμπειρογνωμονων προτεινουν δραστικο περιορισμο των προωρων
συνταξιοδοτησεων. Σημειωνεται οτι οι συζητήσεις για το Ασφαλιστικο θα αφορούν
κατα κυριο λόγο τους ασφαλισμένους μετά το 1983 και πριν από το 1993 (για μετά
το 1993 η ηλικία για σύνταξη ειναι τα 65 έτη για ανδρες και γυναίκες ενώ η
σύνταξη ειναι μειωμένη μέχρι και 50% σε σύγκριση με τους πριν από το 1993
εργαζομένους) στους οποίους εκτιμάται οτι θα πέσουν οι μεγάλες “καμπάνες” του
Ασφαλιστικού. Όλες οι αλλαγές θα γίνουν σταδιακά, δηλαδή κάθε ετος θα υπάρχει
κλιμάκωση των ρυθμίσεων σε βαθος δεκαετίας.

Θα πρέπει να τονιστεί οτι σήμερα το 70% των ασφαλισμένων της χώρας έχει τη
δυνατότητα να συνταξιοδοτηθεί σε ηλικία κατω των 65 ετών και λογικό ειναι να
κινδυνεύει με ανατροπές στο συνταξιοδοτικό του καθεστως. Τα στοιχεία για την
πρόωρη συνταξιοδότηση δείχνουν οτι:

* Στο ΙΚΑ η μεση ηλικία αποχώρησης των ανδρών ειναι τα 61,73 έτη και των
γυναικών τα 59,24 έτη.

* Το 70% των ανδρών ασφαλισμένων του ΙΚΑ αποχωρεί πριν απο το όριο ηλικίας.

* Το 33% των ανδρων και το 74% των γυναικών δημοσίων υπαλλήλων παίρνουν
σύνταξη πριν απο το 55ο ετος της ηλικίας τους.

Στο στόχαστρο των αλλαγών για την πρόωρη συνταξιοδότηση θα βρεθούν οι
εργαζόμενοι στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, οι μητέρες, οι κατηγορίες
συντάξεων χωρίς όριο ηλικίας (χηρείας, άγαμες θυγατέρες κ.ά.). Παντως θα
πρεπει να τονιστει οτι το αρμοδιο υπουργείο Εργασιας και Κοινωνικων Ασφαλίσεων
καθησυχάζει τους ασφαλισμένους οτι δεν πρόκειται να θιγούν απο τις επικείμενες
αλλαγές όσοι εχουν ήδη δικαίωμα συνταξιοδότησης (ετη υπηρεσίας και ηλικίας) ή
θα το θεμελιώσουν μέχρι την ψήφιση και δημοσίευση του νεου νόμου για το
Ασφαλιστικό (προς το τέλος του 2001). Επισης εκτός κινδύνου απο ενδεχόμενες
δυσμενείς αλλαγές ειναι και όσοι θα θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης μέχρι
το 2004 ή 2005, δηλαδή όσοι εχουν ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Οι σχετικες
δεσμευσεις θα αναληφθούν και επισημα απο την κυβέρνηση στον επικειμενο διαλογο
για την αναμορφωση του Ασφαλιστικου.

.

Τι πρέπει να γνωρίζουν όλοι οι ασφαλισμένοι

Η ώρα του ασφαλιστικού έφθασε και μεθαύριο, Πέμπτη, η κυβέρνηση οριστικοποιεί
τις προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης ώστε στη
συνέχεια να αρχίσει ο διάλογος με τους κοινωνικούς φορείς. Οι τελευταίες
πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να προχωρήσει σε αλλαγές με τη
μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση των εργατικών συνδικάτων και σε βάθος χρόνου χωρίς
να θιγούν σε καμία περίπτωση όσοι βρίσκονται στα πρόθυρα συνταξιοδότησης. Ας
δούμε όμως όλες τις παραμέτρους της σχεδιαζόμενης ασφαλιστικής μεταρρύθμισης:

ΠΟΤΕ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ

Την Πέμπτη 19 Απριλίου, σε κοινή συνεδρίαση του Εκτελεστικού Γραφείου και της
Κυβερνητικής Επιτροπής θα καθοριστούν οι άξονες της ασφαλιστικής
μεταρρύθμισης. Παράλληλα θα δημοσιοποιηθεί η αναλογιστική μελέτη του
βρετανικού οίκου GOVERNMENT ACTUARY’ S για το ασφαλιστικό. Θα ακολουθήσει ο
διάλογος με τους κοινωνικούς φορείς πάνω στην κυβερνητική πρόταση που θα
διαμορφωθεί. Ο διάλογος, όπως δήλωσε ο υπουργός Εργασίας κ. Τ. Γιαννίτσης, θα
ξεκινήσει εντός του Απριλίου και αναμένεται να ολοκληρωθεί (καλώς εχόντων των
πραγμάτων) μέχρι το καλοκαίρι ώστε στη συνέχεια να καταρτιστεί το σχετικό
νομοσχέδιο και να πάρει το δρόμο της Βουλής. Εκτιμάται ότι το φθινόπωρο θα
έχουμε (εκτός απροόπτου) τον νέο νόμο για την κοινωνική ασφάλιση στη χώρα μας.
Μάλιστα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες γίνονται αυτή την περίοδο σημαντικές
αλλαγές ή συζητήσεις για την αναμόρφωση των ασφαλιστικών συστημάτων. Κάθε χώρα
χειρίζεται το θέμα σε καθαρά εθνικό επίπεδο και δεν είναι υποχρεωμένη να
ακολουθήσει κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο.

ΠΟΙΟΙ ΔΕΝ ΘΑ ΘΙΓΟΥΝ

Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί ότι από τις μεταρρυθμίσεις δεν θα θιγούν όσοι έχουν
συμπληρώσει ή θα συμπληρώσουν εντός του έτους συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Αυτό
σημαίνει ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ανησυχούν όσοι έχουν ή θα έχουν
εντός του έτους θεμελιώσει τα συντάξιμα έτη ή και το όριο ηλικίας για
συνταξιοδότηση. Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι δεν πρέπει να ανησυχούν και οι
ασφαλισμένοι που έχουν μόνο τα απαραίτητα συντάξιμα έτη χωρίς το απαιτούμενο
όριο ηλικίας για σύνταξη. Αυτός ο ασφαλισμένος μάλιστα μπορεί να αποχωρήσει
εάν ο ίδιος το επιθυμεί και με τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας θα πάρει τη
σύνταξη που του αναλογεί με τις σημερινές προϋποθέσεις, προσαυξημένη με τις
ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων. Επίσης από τις αλλαγές στο ασφαλιστικό δεν
κινδυνεύουν και όσοι βρίσκονται κοντά στην έξοδο για σύνταξη (έχουν δηλαδή
ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα τώρα). Επισήμως δεν έχει αποσαφηνιστεί τι
σημαίνουν τα ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Εκτιμάται ότι δεν θα θιγούν όσοι
θεμελιώσουν δικαίωμα για σύνταξη μέχρι το έτος 2004. Το σίγουρο πάντως είναι
ότι οι αλλαγές που θα αποφασιστούν θα εφαρμοστούν σταδιακά, σε βάθος χρόνου
και θα αφορούν κατά κύριο λόγο όσους έχουν προσληφθεί μετά το 1983 μέχρι το
1993 (μετά το 1993 ισχύουν άλλες διατάξεις με το νόμο 2084/92).

ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΓΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗ

Θέμα γενικής αύξησης των ορίων ηλικίας για σύνταξη δεν τίθεται. Με την
ισχύουσα νομοθεσία οι μετά το 1993 ασφαλισμένοι έχουν το 65ο έτος της ηλικίας
τους (άνδρες και γυναίκες) για έξοδο στη σύνταξη. Επίσης με τα ισχύοντα και οι
μετά το 1983 ασφαλισμένοι επιβαρύνονται με αυξήσεις (εξάμηνα) στα όρια ηλικίας
και έτσι τα περιθώρια για περαιτέρω αυξήσεις είναι περιορισμένα. Εκεί λοιπόν
που θα δοθεί η μεγάλη μάχη θα είναι οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, δηλαδή θα
προταθεί η εξάλειψη αντικινήτρων παραμονής στην εργασία. Αυτό άλλωστε
προκύπτει και από επίσημο έγγραφο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών
Ασφαλίσεων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο στόχαστρο αυτών των αλλαγών θα τεθούν
τα βαριά και ανθυγιεινά επαγγέλματα (600.000 ασφαλισμένοι του ΙΚΑ που έχουν
μειωμένο κατά 5 έτη συνταξιοδοτικό δικαίωμα), οι μητέρες με ανήλικα και
διάφοροι κλάδοι που έχουν ευνοϊκό καθεστώς συνταξιοδότησης.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ

Στις συζητήσεις που θα γίνουν για το ασφαλιστικό είναι σίγουρο ότι θα τεθεί
θέμα για τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων ο οποίος είναι διαφορετικός κατά
ασφαλιστικό ταμείο. Η νέα ρύθμιση θα αφορά όσους θα εξέλθουν στη σύνταξη μετά
το 2004 (το πιθανότερο σενάριο) και εξετάζεται να επιλεγεί το μοντέλο του ΙΚΑ,
δηλαδή ο υπολογισμός να γίνεται με βάση τις αποδοχές της τελευταίας
πενταετίας. Σήμερα για το Δημόσιο, τις ΔΕΚΟ και τις τράπεζες ο υπολογισμός
γίνεται με βάση τις αποδοχές του τελευταίου, πριν από τη συνταξιοδότηση, μήνα.
Το ύψος της σύνταξης θα κινείται ανάλογα με τις καταβαλλόμενες εισφορές και θα
φθάνει μέχρι το 80% των συντάξιμων αποδοχών για κύρια και επικουρική σύνταξη
μαζί με 35 έτη ασφάλισης, ενώ θα δοθεί η δυνατότητα συμπληρωματικής ιδιωτικής
ασφάλισης με την καθιέρωση φορολογικών κινήτρων. Σίγουρη θα πρέπει να
θεωρείται και η καθιέρωση της εθνικής σύνταξης η οποία θα αναπληρώσει τα
κατώτερα όρια συντάξεων. Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι σήμερα χιλιάδες άτομα
εισπράττουν συντάξεις μεγαλύτερες από ό,τι από την εργασία τους. Οι κύριες
συντάξεις στη χώρα μας είναι από τις υψηλότερες στις χώρες του ΟΟΣΑ με
εξαίρεση τους ασφαλισμένους που άρχισαν να εργάζονται μετά το 1993. Σήμερα η
ανώτατη κύρια σύνταξη για 35 έτη υπηρεσίας ή 10.500 ημέρες ασφάλισης καλύπτει
για ορισμένες ομάδες το 70% των συντάξιμων αποδοχών ενώ για κάποιες άλλες
κλιμακώνεται μέχρι και το 100%. Παράλληλα η ανώτατη επικουρική σύνταξη
αποτελείται από το 10% των συντάξιμων αποδοχών μέχρι και το 65% ενώ η κύρια
και η επικουρική ανωτάτη σύνταξη ­ αθροιστικά ­ αποτελείται από το 80% των
συντάξιμων αποδοχών και ξεπερνάει σε ορισμένες περιπτώσεις το 140%.

ΕΝΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΩΝ

Η δημιουργία ομοειδών ασφαλιστικών ταμείων είναι στις κυβερνητικές προθέσεις.
Το σενάριο για την ενοποίηση (να θιγούν οι παροχές για τους σημερινούς
ασφαλισμένους και συνταξιούχους) προβλέπει τα εξής:

1. Την ένταξη στο ΙΚΑ όλων των ταμείων κύριας ασφάλισης μισθωτών (ΔΕΚΟ,
τραπεζοϋπάλληλοι και ειδικά ταμεία).

2. Την ένταξη στον Οργανισμό Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών και των
ταμείων των νομικών, των υγειονομικών και των μηχανικών του Δημοσίου.

3. Τη δημιουργία ειδικού ταμείου για τους δημοσίους υπαλλήλους και τη
συνέχιση της αυτόνομης λειτουργίας του ΟΓΑ (αγρότες).

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η αναλογιστική μελέτη του βρετανικού οίκου αναμένεται να οδηγηθεί στο
συμπέρασμα ότι το αναλογιστικό έλλειμμα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης
στη χώρα μας, τα προσεχή πενήντα έτη, θα φθάσει περίπου στα 50 τρισ. δρχ. Ο
πυρήνας των προβλημάτων της κοινωνικής ασφάλισης εστιάζεται στο ζήτημα της
χρηματοδότησης, δηλαδή ποιος θα χρημαδοτεί τις κοινωνικοασφαλιστικές ανάγκες
των εργαζομένων. Με δεδομένη τη μη αύξηση των εργοδοτικών ή των εργατικών
εισφορών (είναι από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση) αλλά και την
αναμενόμενη άρνηση για αύξηση της κρατικής συμμετοχής στη χρηματοδότηση του
συστήματος, το κεφάλαιο της χρηματοδότησης θα είναι και το πιο περίπλοκο. Η
κατεύθυνση που επιλέγεται είναι να αναζητηθούν νέοι πόροι και να αξιοποιηθούν
στο έπακρο οι υπάρχουσες πηγές χρηματοδότησης. Από την πλευρά τους τα εργατικά
συνδικάτα θα πιέσουν με κάθε τρόπο για την εφαρμογή της τριμερούς
χρηματοδότησης σε αναλογία 2/9, 3/9 και 4/9 (εργαζόμενοι, κράτος, εργοδότες).
Σημειώνεται ότι το κράτος οφείλει πάνω από 650 δισ. δρχ. στα ασφαλιστικά
ταμεία μόνο από οφειλές που αντιστοιχούν στις εισφορές των νέων ασφαλισμένων
και αφορούν την περίοδο 1993-1999 ενώ με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση
αποφασίστηκε η σταδιακή καταβολή των οφειλών του Δημοσίου προς το ΙΚΑ (σε 15
ετήσιες δόσεις και με επιτόκιο 2%) ύψους 1,3 τρισ. δρχ. Επίσης επιστημονικές
μελέτες έδειξαν ότι η περιουσία των ασφαλιστικών ταμείων έπρεπε σήμερα να
ξεπερνάει τα 15 τρισ. δρχ., δηλαδή να είναι πενταπλάσια αφού το κράτος
παρεμβαίνει στη διαχείριση των αποθεματικών. Τέλος εκτιμάται ότι η
εισφοροδιαφυγή σε όλα τα ταμεία ξεπερνάει τα 700 δισ. δρχ. ενώ οι 500.000
άνεργοι θα έδιναν μεγάλη ανάσα ύψους 400 δισ. δρχ. ετησίως.

ΠΟΙΟΙ ΘΑ ΑΠΟΦΑΣΙΣΟΥΝ

Τα πρόσωπα-κλειδιά για τις αλλαγές στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης είναι ο
υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Τ. Γιαννίτσης αλλά και το
οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και οι συνεργάτες του Πρωθυπουργού κ. Κ.
Σημίτη. Η εισήγηση Γιαννίτση-Φαρμάκη (υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων) θα
τεθεί προς συζήτηση σε αυριανή σύσκεψη υπό την προεδρία του Πρωθυπουργού και
τη συμμετοχή και του υπουργού Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνιου. Επί της
πρότασης θα γίνει συζήτηση στην οποία θα πάρει μέρος και ο διευθυντής του
οικονομικού γραφείου του Πρωθυπουργού καθηγητής κ. Γκίκας Χαρδούβελης και ο
σύμβουλος του Πρωθυπουργού κ. Πλάτων Τήνιος, γνώστης των θεμάτων κοινωνικής
ασφάλισης. Στο διάλογο με τους κοινωνικούς φορείς αναμένεται να λάβει μέρος
και ο διοικητής του ΙΚΑ κ. Μιλτιάδης Νεκτάριος.