Πάλι στο προσκήνιο οι οικονομολόγοι της προσφοράς

Ο Τζορτζ Μπους είναι πεπεισμένος ότι η μείωση της φορολογίας εισοδήματος αποτελεί κλειδί όχι μόνο για τη σταθεροποίηση αλλά και για την ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας

Ο Στίβεν Έντιν έχει όλα τα διαπιστευτήρια που θα ήθελε ένας οικονομολόγος των
οικονομικών της προσφοράς. Είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Σικάγου.
Εργάστηκε για την κυβέρνηση Ρήγκαν, στο υπουργείο Οικονομικών. Είναι
επικεφαλής ενός ινστιτούτου οικονομικών ερευνών που η ιστοσελίδα του
περιλαμβάνει φωτογραφίες του Έντιν με τον Τζακ Κεμπ και τον Στιβ Φορμπς, δυο
πολιτικούς που υποστηρίζουν σθεναρά ότι η περικοπή της φορολογίας είναι ο
ασφαλέστερος τρόπος για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90, λέει ο Έντιν, δεν πέρασε ούτε μια φορά
το κατώφλι του Λευκού Οίκου όπου εργαζόταν, μεταξύ άλλων, το οικονομικό
επιτελείο του πρώην προέδρου Μπιλ Κλίντον. Τους πρώτους δυο μήνες της
διακυβέρνησης Μπους επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο τρεις φορές. Οι θιασώτες των
οικονομικών της προσφοράς ­ μια σχετικά μικρή ομάδα οικονομολόγων που
υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση των εισοδημάτων των εργαζομένων και η περικοπή της
φορολογίας είναι ένα στοιχείο κλειδί για την ενίσχυση της οικονομικής
ανάπτυξης ­ φαίνονται να έχουν αναλάβει και πάλι τον πρωταγωνιστικό ρόλο που
είχαν στις αρχές της δεκαετίας του ’80.

Έπειτα από μια δεκαετία σχετικής ανωνυμίας, όπου εργάζονταν για ανεξάρτητα
ερευνητικά ινστιτούτα ή πραγματοποιούσαν μελέτες που είχαν ελάχιστες
πιθανότητες να γίνουν οικονομική πολιτική, κάθησαν και πάλι στο τραπέζι της
εξουσίας, καθώς ο Τζορτζ Μπους Τζούνιορ, ο νέος ρεπουμπλικανός πρόεδρος των
Ηνωμένων Πολιτειών, έχει κάνει ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής του πολιτικής
τη σημαντική μείωση της φορολογίας εισοδήματος.

Επιφυλάξεις

Ρωτήστε, όμως, αυτούς τους οικονομολόγους να σας πουν τη γνώμη τους για την
πρόταση του Λευκού Οίκου και οι απαντήσεις που θα πάρετε είναι τουλάχιστον
επιφυλακτικές. «Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερα», λέει ο
Έντιν. Ο Άλαν Ρέινολντς, διευθυντής του Τμήματος Οικονομικών Ερευνών του
Ινστιτούτου Χάντσον χαρακτηρίζει καλή κίνηση την πρόταση μείωσης της
φορολογίας. Ο Κέβιν Άσετ, ερευνητής του Αμερικανικού Επιχειρηματικού
Ινστιτούτου, τονίζει: «Ο ήλιος λάμπει και πάλι. Σίγουρα δεν είναι ο
παράδεισος, αλλά είναι κάτι θετικό».

Αυτά τα μεικτά συναισθήματα αντανακλούν τον ασυνήθιστο ρόλο που οι
οικονομολόγοι της προσφοράς παίζουν στο τρέχον πολιτικό σκηνικό. Παρά το
γεγονός ότι παίρνουν μέρος στις κορυφαίες συσκέψεις ­ και παρά το ότι
εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι ο Λευκός Οίκος θα προσπαθήσει να κάνει πολλά πριν
ολοκληρωθεί η θητεία του Τζορτζ Μπους ­ δυσανασχετούν για δύο θέματα.

Σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε πριν από δύο δεκαετίες, όταν ο τότε πρόεδρος
Ρόναλντ Ρήγκαν στηριζόταν στα αποτελέσματα της ερευνητικής δουλειάς του Άρθουρ
Λάφερ για να υποστηρίξει ότι η μείωση της φορολογίας θα οδηγούσε σε αύξηση των
κρατικών εσόδων, τώρα οι οικονομολόγοι της προσφοράς διαπιστώνουν ότι η θεωρία
τους δεν βρίσκεται στο κέντρο των επιχειρημάτων του Μπους για τη μείωση της
φορολογίας. Αντίθετα, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών περιγράφει το σχέδιό
του για μείωση της φορολογίας ως μια προσπάθεια «κεντρίσματος» της οικονομίας,
χρησιμοποιώντας την ορολογία των Κεϋνσιανών, των μεγαλύτερων αντιπάλων των
οικονομολόγων της προσφοράς. Οι τελευταίοι είναι θιασώτες των οικονομικών της
ζήτησης και πιστεύουν ότι μια κυβέρνηση μπορεί να τονώσει πιο αποτελεσματικά
την οικονομία αυξάνοντας τις επενδύσεις και τις δαπάνες της.

Το δεύτερο αγκάθι για τους οικονομολόγους της προσφοράς είναι ότι η πρόταση
του Αμερικανού προέδρου δεν περιλαμβάνει πολλές από τις εισηγήσεις τους, όπως
τη μείωση της φορολογίας στις υπεραξίες κεφαλαίου ή τη μείωση της φορολόγησης
των επιχειρήσεων.

Ο Λόρενς Λίντσι, ο κορυφαίος οικονομικός σύμβουλος του προέδρου Μπους, ο
οποίος έγινε διάσημος τη δεκαετίας του ’80 με μια έρευνα που πραγματοποίησε
στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και υποστήριζε την ανάγκη μείωσης της φορολογίας το
1981, έχει διαμηνύσει προς όλες τις κατευθύνσεις ότι αυτές οι κινήσεις δεν
αποτελούν πρώτη προτεραιότητα.

Οι διαφορές

Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι οικονομολόγοι της προσφοράς παραμένουν
αισιόδοξοι ότι οι διαφορές τους με τον Λευκό Οίκο σχετίζονται περισσότερο με
την πολιτική στρατηγική του νέου προέδρου και λιγότερο με την οικονομική του
φιλοσοφία. Με την οικονομία να βρίσκεται σε φάση επιβράδυνσης των ρυθμών
ανάπτυξής της, ένα κορυφαίο στέλεχος του Λευκού Οίκου τόνισε ότι η αμερικανική
κυβέρνηση πιστεύει ότι η Κεϋνσιανή λογική της μείωσης της φορολογίας έχει
μεγαλύτερες πιθανότητες να κερδίσει τη λαϊκή στήριξη. Αν ο Μπους υπερκεράσει
τις αντιδράσεις του Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, οι υποστηρικτές των οικονομικών
της προσφοράς πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να «περάσουν» στον πρόεδρο
περισσότερες από τις προτάσεις τους κατά τη διάρκεια της δεύτερης διετίας της
θητείας του.

«Ο πρόεδρος κατανοεί τον τρόπο μείωσης της φορολογίας που έγινε κατά τη
διάρκεια της προεδρίας Ρήγκαν», λέει ο Λόρενς Χάντερ, επικεφαλής οικονομολόγος
της οργάνωσης Εμπάουερ Αμέρικα, η οποία διευθύνεται από τον κ. Κεμπ, έναν
πρώην γερουσιαστή, ο οποίος ήταν η κινητήρια δύναμη πίσω από τη μεγάλη μείωση
της φορολογίας που πραγματοποιήθηκε το 1981. «Αυτό σημαίνει ότι ο νέος
πρόεδρος είναι ένας πολύ καλός πολιτικός».

Ο Λευκός Οίκος έχει δώσει πολλούς λόγους στους οικονομολόγους για να
αισιοδοξούν. Ο κ. Λίντσι τόνισε πρόσφατα: «Ας δούμε κατάματα την κατάσταση. Η
ομοσπονδιακή φορολογία εισοδήματος είναι ένα χάος και θα χρειαστεί ευρεία
μεταρρύθμιση. Ωστόσο, επιλέξαμε έναν αριθμό κινήσεων που πιστεύουμε ότι πρέπει
να γίνουν άμεσα».

Σχόλια όπως αυτά φουντώνουν την κριτική οικονομολόγων της ζήτησης οι οποίοι
υποστηρίζουν ότι η μείωση της φορολογίας που προτείνει ο πρόεδρος Μπους
αποτελεί ένα πολύ μεγάλο δώρο για τους εύπορους Αμερικανούς και λιγότερο για
την οικονομία. Επίσης, υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση δεν θα μπορέσει να
αναλάβει το κόστος μιας μεγάλης μείωσης της φορολογίας. Ο Λευκός Οίκος
υποστηρίζει ότι το σχέδιο θα κοστίσει περίπου 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια από
τα έσοδα της κυβέρνησης για τη δεκαετία 2002-2011. Οι επικριτές υποστηρίζουν
ότι το πραγματικό κόστος θα ξεπεράσει τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια λόγω της
αύξησης του κόστους δανεισμού του κράτους. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε
το αρχικό σχέδιο του Μπους. Ωστόσο, στη Γερουσία εγκρίθηκε ένα σχέδιο που
περιορίζει τη μείωση της φορολογίας στο 1,2 τρισ. δολάρια.