Ανώτατες Σχολές στο… ράφι

Με την ίδρυση τη φετινή χρονιά (2001) ενός νέου Πανεπιστημιακού Τμήματος
(ΑΕΙ) ο συνολικός αριθμός των Τμημάτων ΑΕΙ στη χώρα μας (δεν συμπεριλαμβάνουμε
τα Τμήματα του Πανεπιστημίου της Κύπρου και τα Τμήματα Στρατιωτικών,
Αστυνομικών και Πυροσβεστικών Σχολών) ανέρχεται ήδη στα 233!

Πώς αντιμετωπίζονται τα Τμήματα αυτά από τους υποψηφίους;

Ποια συγκεντρώνουν τους διακαείς πόθους τους και ποια την αδιαφορία τους;

Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα στα οποία επιχειρούμε να απαντήσουμε
φιλτράροντας τη χημεία» των προτιμήσεων – επιλογών των υποψηφίων στις
τελευταίες εξετάσεις πανελλαδικού χαρακτήρα (Εξετάσεις Ενιαίου Λυκείου 2000).

Στις εξετάσεις πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση υπάρχουν Πανεπιστημιακά
Τμήματα που ελκύουν ως «πολύφερνες νύφες» χιλιάδες υποψηφίους και άλλα που δεν
καταφέρνουν να «συνάψουν γάμο» μαζί τους παρά μόνο μέσα από διαδικασίες ενός
άχαρου συνοικεσίου, καθώς «σταυρώνονται» στο μηχανογραφικό των προτιμήσεων των
υποψηφίων μόνο στο πλαίσιο μιας «ρεαλιστικής» προσαρμογής τους που δεν θέλει ­
στην περίπτωση που δεν συγκεντρώσει την απαιτούμενη βαθμολογία της Σχολής της
προτίμησής του ­ να μείνει έξω από τα τείχη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Μια ματιά μόνο στις επιλογές των υποψηφίων είναι αρκετή για να αποτυπωθεί
ανάγλυφα η βαθιά και διαχωριστική γραμμή που διαπερνά τα Πανεπιστημιακά
Τμήματα δημιουργώντας στον τομέα αυτό ένα «διπλό δίκτυο» Σχολών.

Βεβαίως, οι προτιμήσεις και οι επιλογές των υποψηφίων στη χώρα μας
διαμορφώνονται στο πλαίσιο ενός πολυκριτηριακού συστήματος (αντικείμενο
σπουδών, γεωγραφικός χώρος, ίδρυμα και κατά τεκμήριο απαιτούμενη βάση
εισαγωγής σε σχέση με την αναμενόμενη ατομική επίδοση).

Όμως χρειάζεται να το πούμε καθαρά, ότι αυτό που προσδιορίζει, κατευθύνει και
σε τελική ανάλυση επιβάλλει την εκλογή ή το «μαύρισμα» ενός Τμήματος στις
επιλογές των υποψηφίων είναι η «τιμή» του διαπιστευτηρίου του στην αγορά
εργασίας.

Η επαγγελματική αποκατάσταση μετά την αποφοίτηση είναι το κυριότερο κίνητρο
επιλογής που «αποψιλώνει» όποια άλλη επιθυμία, όνειρα, κλίσεις…

Με αυτή τη διαπίστωση ερμηνεύεται και η απογείωση των μορίων εισαγωγής
ορισμένων Πανεπιστημιακών Τμημάτων και η κάθοδος των μορίων άλλων Τμημάτων.

Είναι η προοπτική επαγγελματικής αποκατάστασης σε ένα περιβάλλον εργασιακής
ανασφάλειας, η «κολυμβήθρα» μέσα στην οποία «βαφτίζονται» και παίρνουν «όνομα»
οι επιλογές των υποψηφίων καθώς η στροφή του ενδιαφέροντος στην τάδε ή στη
δείνα Σχολή είναι απείρως διαμεσολαβημένη από την εσωτερίκευση της προοπτικής
ενός ανασφαλούς εργασιακού μέλλοντος που εμφιλοχωρεί στις επιλογές και τις
καθορίζει.

Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να ερμηνευτούν τόσο ο συνωστισμός των πρώτων
προτιμήσεων χιλιάδων υποψηφίων σε συγκεκριμένα Πανεπιστημιακά Τμήματα όσο και
η ατελείωτη «μοναξιά» άλλων.

Στην έρευνα που ακολουθεί χαρτογραφούμε τις επιλογές των υποψηφίων στις
τελευταίες Πανελλαδικές Εξετάσεις του Ενιαίου Λυκείου (2000) όπως αυτές
καταγράφονται στα μηχανογραφικά τους δελτία, τα στοιχεία των οποίων «ΤΑ ΝΕΑ»
φέρνουν σήμερα για πρώτη φορά και κατ’ αποκλειστικότητα στη δημοσιότητα.

Η ανάγνωση του πίνακα φανερώνει ότι υπάρχουν Τμήματα που συγκεντρώνουν
τετραψήφιο αριθμό υποψηφίων που τα σημειώνουν ως πρώτη τους προτίμηση και
Τμήματα τα οποία μετά βίας συγκεντρώνουν λίγες δεκάδες πρώτων προτιμήσεων.

Έτσι στα 25 Τμήματα που συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο αριθμό πρώτων προτιμήσεων
των υποψηφίων (από 531 μέχρι 3.475) «οδηγούν την κούρσα» το Τμήμα Ηλεκτρολόγων
Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ και η Νομική Αθήνας και ακολουθεί
το Τμήμα Επιχ/κής Έρευνας και Μάρκετινγκ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθήνας,
η Ιατρική Αθηνών, ενώ τις τελευταίες θέσεις της εικοσιπεντάδας κλείνουν το
Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας της
Θεσσαλονίκης και το Τμήμα Βιολογίας Αθηνών.