Αγωνία στις αγορές για τα ευρωεπιτόκια

Υπέρ της μείωσης των ευρωεπιτοκίων συνηγορούν μια σειρά από νέα στοιχεία που
δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα, με αποτέλεσμα να πιθανολογείται ­ χωρίς,
όμως, να είναι σίγουρη ­ μια τέτοια απόφαση στη συνεδρίαση του διοικητικού
συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τη Μεγάλη Τετάρτη, 11 Απριλίου.

Μάλιστα, ήδη οι αγορές αντέδρασαν θετικά σε αυτή την προοπτική, ενώ και η
ισοτιμία του ευρώ ενισχύθηκε, καθώς προεξοφλήθηκε η αποκλιμάκωση των
επιτοκίων. Οι αγορές αναμένεται να συνεχίσουν να κινούνται στους ρυθμούς της
επικείμενης απόφασης της ΕΚΤ το προσεχές διήμερο, μέχρις ότου ριφθεί ο κύβος.

Πάντως, ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ, επικεφαλής της ΕΚΤ, δήλωσε την περασμένη Τετάρτη
ότι η Τράπεζα παραμένει στη στάση αναμονής που υιοθέτησε προ δεκαημέρου και
εξετάζει προσεκτικά τις οικονομίες για να διαπιστώσει αν έχουν υποχωρήσει ή
όχι οι πληθωριστικές πιέσεις.

Πράγματι, ορισμένα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της τράπεζας είναι ακόμη
πολύ επιφυλακτικά ως προς την προοπτική μείωσης των επιτοκίων, γιατί θεωρούν
ότι δεν είναι εξασφαλισμένη η υποχώρηση του πληθωρισμού. Άλλα μέλη, μεταξύ των
οποίων και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος,
υποστηρίζουν ότι πρέπει να μειωθούν τα επιτόκια, για να ενισχυθεί η ανάπτυξη
στην Ευρώπη και μάλιστα θεωρούν ότι είναι αναγκαία μια δραστική μείωση κατά
0,5 της μονάδας. Τέλος υπάρχει και μια συμβιβαστική ­ και γι’ αυτό ίσως
επικρατέστερη ­ εκδοχή για μείωση κατά 0,25 της μονάδας. Πάντως, είναι γεγονός
ότι η εικόνα της οικονομίας της ευρωζώνης είναι ακόμη μάλλον ασαφής και
διαφορετική από χώρα σε χώρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο δείκτης
επιχειρηματικής εμπιστοσύνης του Μαρτίου εμφάνισε πτώση, ενώ αντίθετα ο
αντίστοιχος της καταναλωτικής εμπιστοσύνης ήταν βελτιωμένος. Την ίδια ώρα η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε τις προβλέψεις της για την οικονομική ανάπτυξη,
προβλέποντας ότι θα περιορισθεί λίγο κάτω από το 3%, αντί του 3,2% που
προέβλεπε το φθινόπωρο.

Αυτή η αβεβαιότητα είναι που κάνει ορισμένα από τα μέλη της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας να επιλέγουν τη στάση αναμονής.

Η τελευταία κίνηση της ΕΚΤ έγινε τον περασμένο Οκτώβριο, όταν αποφάσισε αύξηση
των ευρωεπιτοκίων, εξαιτίας των πληθωριστικών πιέσεων που είχαν τότε
επικρατήσει λόγω της τιμής του πετρελαίου και της ισοτιμίας του δολαρίου.

Πάντως, αυτή τη στιγμή εμφανίζεται αρκετά ισχυρή η φωνή όσων υποστηρίζουν ότι
οι πληθωριστικοί κίνδυνοι έχουν πλέον περιορισθεί, ιδίως σε σχέση με το
περασμένο φθινόπωρο, όταν είχε αποφασισθεί η αύξηση, με αποτέλεσμα να κρίνεται
σκόπιμη η μείωση των επιτοκίων.

Ο ίδιος ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λ. Παπαδήμος σημείωσε στην
ομιλία του στο συνέδριο του «Εκόνομιστ» την περασμένη εβδομάδα ότι ο ρυθμός
της προσφοράς χρήματος υποχωρεί προσεγγίζοντας το 4,5%, ένα ποσοστό που είναι
συμβατό με πληθωρισμό κάτω από 2%.

Επίσης είπε ότι μία σειρά από άλλα στοιχεία, όπως η καμπύλη αποδόσεων των
μακροπρόθεσμων ομολόγων, επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι η επιτάχυνση του
πληθωρισμού είναι προσωρινή. Επιπλέον, στα επιχειρήματα υπέρ της μείωσης των
επιτοκίων συγκαταλέγεται η αναμενόμενη ενίσχυση της ισοτιμίας του ευρώ, χάρη
στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων που αποφασίσθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής της
Στοκχόλμης και που εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν σε αύξηση της παραγωγικότητας
της εργασίας και της αποδοτικότητας του κεφαλαίου. Η ενίσχυση του ευρώ
δημιουργεί περιθώρια για μείωση των επιτοκίων χωρίς πληθωριστικές πιέσεις,
σημειώνουν οι υποστηρικτές της άποψης αυτής.

Υπέρ της μείωσης των επιτοκίων εμφανίσθηκε ο ίδιος ο επικεφαλής του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου κ. Χορστ Κέλερ, λέγοντας την περασμένη Δευτέρα ότι η ΕΚΤ
πρέπει να πάρει τη συγκεκριμένη απόφαση για να διευκολύνει την ανάπτυξη της
ευρωπαϊκής οικονομίας. Αλλά και οι μεγαλύτερες γερμανικές εμπορικές τράπεζες
ανέφεραν στην έκθεσή τους του Απριλίου ότι ο σχετικά υψηλός πληθωρισμός στην
ευρωζώνη είναι προσωρινός και δεν πρέπει να αντιμετωπισθεί ως αξεπέραστο
εμπόδιο για τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.

Πάντως, πρέπει να σημειωθεί ότι η εικόνα δεν είναι ενιαία σε όλη την Ευρωπαϊκή
Ένωση. Η Γερμανία εμφανίζεται να έχει σοβαρό πρόβλημα, καθώς το επίπεδο της
ανεργίας της αυξάνεται σημαντικά, όπως έδειξαν τα στοιχεία που έγιναν γνωστά
την περασμένη εβδομάδα. Η Ιταλία επίσης εμφανίζεται να πλήττεται από την
υποχώρηση των ρυθμών ανάπτυξης των ΗΠΑ, λόγω σημαντικών εξαγωγών εκτός
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντίθετα, καλύτερη είναι η εικόνα στη Γαλλία και την
Ισπανία, το εξωτερικό εμπόριο των οποίων εντοπίζεται κυρίως στις χώρες της
ευρωζώνης.

Η Ελλάδα ανήκει επίσης στην τελευταία κατηγορία των χωρών που επικεντρώνουν
τις εξαγωγές τους στην Ευρώπη. Όμως, γι’ αυτήν η επίτευξη υψηλών ρυθμών
ανάπτυξης αποτελεί επιτακτική ανάγκη, προκειμένου να μειώσει το χάσμα που τη
χωρίζει από τους εταίρους της στην ευρωζώνη. Προφανώς αυτή η ανάγκη υπαγορεύει
και την τοποθέτηση του κ. Παπαδήμου στην επικείμενη απόφαση της τράπεζας.