Η μεγάλη πορεία της Ελληνίδας στον δρόμο για την κάλπη

Από το 1864, όλοι οι Έλληνες απολαμβάνουν το δικαίωμα ψήφου. Όλοι οι Έλληνες;
Όχι ακριβώς. Οι Ελληνίδες έπρεπε να κάνουν υπομονή άλλα 87 χρόνια, μέχρι τις 3
Απριλίου του 1951.

Στην καθολική ψηφοφορία των ανδρών, η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της
δημοκρατικής πρωτοπορίας. Στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες υπήρχαν περιορισμοί.
Μόνο στη Νέα Ζηλανδία και, ώς έναν βαθμό, στις ΗΠΑ ίσχυε η αρχή «ένας άνδρας,
μία ψήφος».

Οι πρωτοπόροι δημοκράτες όμως αποδείχθηκαν εξαιρετικά… ανατολίτες, σε ό,τι
αφορά το δικαίωμα της ψήφου για τις γυναίκες. Μόλις πριν από 50 χρόνια, δύο
δεκαετίες μετά την Τουρκία και σχεδόν τελευταία στην Ευρώπη, η ελληνική Βουλή
παραχώρησε το δικαίωμα της ψήφου στις Ελληνίδες. Μέχρι την τελευταία στιγμή,
οι πατέρες του έθνους υπήρξαν εξαιρετικά απρόθυμοι και προσπάθησαν να
τορπιλίσουν την υπόθεση με κάθε μέσο.

Το νομοσχέδιο περί ψήφου των γυναικών κατατέθηκε στη Βουλή το 1949 από την
κυβέρνηση Σοφούλη. Η σχετική ψηφοφορία όμως καθυστέρησε δύο χρόνια. Η
κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου ανέλαβε πρωτοβουλία μόλις στις 3 Απριλίου του
1951, λίγες ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές. Ακόμα και τότε έγιναν
προσπάθειες να το εμποδίσουν. Έτσι, ο περιβόητος Κωνσταντίνος Μανιαδιάκης,
υπουργός Ασφαλείας του δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος εκλεγόταν στην
Κορινθία με τους Μεταξικούς και αργότερα με την ΕΡΕ, κατέθεσε τροπολογία να
επιτραπεί στις προσεχείς εκλογές το εκλέγεσθαι, όχι όμως και το εκλέγειν, στις
γυναίκες.

Από την ψηφοφορία απείχαν άνω των 100 βουλευτών και ανάμεσά τους πολλά γνωστά
ονόματα της πολιτικής ζωής του τόπου, όπως ο Γ. Παπανδρέου, ο Κ. Καραμανλής, ο
Ε. Αβέρωφ, ο Π. Κανελλόπουλος, ο Γ. Ράλλης, ο Κ. Γαρουφαλιάς. Το αποτέλεσμα
ήταν στην κόψη του ξυραφιού, καθώς 64 βουλευτές (ανάμεσά τους, όπως
αναμενόταν, ο Κ. Τσαλδάρης, ο Κ. Παπακωνσταντίνου, αλλά και ο Θ. Τσάτσος)
ψήφισαν υπέρ της τροπολογίας, ενώ 72 (μεταξύ των οποίων ο Ν. Πλαστήρας, ο Σ.
Βενιζέλος, ο Γ. Μαύρος, ο Κ. Μητσοτάκης, ο Ι. Ζίγδης και ο Ν. Ζέρβας) τάχτηκαν
κατά. Το νομοσχέδιο έγινε δεκτό μαζί με μία τροπολογία που απαγόρευε την
τοιχοκόλληση φωτογραφιών των υποψηφίων, προφανώς για να μη σκανδαλίζονται οι
ψηφοφόροι.

Μπορεί τα κόμματα της Δεξιάς να τάχτηκαν κατά της γυναικείας ψήφου, εν όψει
δημοτικών εκλογών όμως οι υποψήφιοι δήμαρχοι απέφυγαν να εκτεθούν: τόσο ο
Ανδριανόπουλος, που κατέβαινε στον Πειραιά με τους Λαϊκούς, όσο και ο Κοτζιάς,
που διεκδικούσε τη δημαρχία της Αθήνας για τους μεταξικούς, απείχαν της
ψηφοφορίας. Στις δημοτικές εκλογές της 15ης Απριλίου όμως αποδείχθηκε ότι οι
φόβοι τους υπήρξαν αβάσιμοι. Αντίθετα, οι Φιλελεύθεροι δοκίμασαν μια πολύ
δυσάρεστη έκπληξη. Ο μεταξικός Κώστας Κοτζιάς εξελέγη θριαμβευτικά δήμαρχος
Αθήνας συγκεντρώνοντας το 70% των γυναικείων ψήφων.

Με τέτοια αποτελέσματα, ήταν φυσικό οι Φιλελεύθεροι να επανεξετάσουν το θέμα.
Στις εκλογές του 1952, το δικαίωμα ψήφου των γυναικών ανεστάλη με τη
δικαιολογία ότι ο κρατικός μηχανισμός δεν προλάβαινε να εγγράψει όλες τις
γυναίκες στους εκλογικούς καταλόγους της ελληνικής επικράτειας. Φυσικά, η
Δεξιά, που στις δημοτικές εκλογές «είχε γλείψει το μέλι», δεν έχασε την
ευκαιρία να κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί «παλαιοκομματικά
τεχνάσματα» για να… αφήσει τις γυναίκες χωρίς ψήφο. Κάτι που τελικά δεν
εμπόδισε την άνετη επικράτηση του Συναγερμού στις εκλογές του 1952.