Η απασχόληση ελπίζει στις μεγάλες επιχειρήσεις

Το κλίμα ανησυχίας που πυροδοτείται από το κύμα των μαζικών απολύσεων που
άρχισε να πλήττει την αμερικανική οικονομία μεταδίδεται και στην ευρωπαϊκή
ήπειρο, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, η οποία, ούτως ή άλλως, πλήττεται
τα τελευταία χρόνια από την ανεργία έχοντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά
ανέργων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το φάσμα της ανεργίας, που αποτελεί πλέον μόνιμη απειλή για την κοινωνική
συνοχή των ανεπτυγμένων οικονομικά χωρών, γίνεται ακόμη απειλητικότερο, καθώς
οι μέχρι σήμερα δοκιμασθείσες συνταγές αντιμετώπισής του δεν έχουν φέρει τα
προσδοκώμενα αποτελέσματα.

Το πρόβλημα είναι διαρθρωτικό, υποστηρίζουν οι περισσότεροι οικονομολόγοι και
για τον λόγο αυτό η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, όπως καταγράφεται
στους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ, δεν αποτελεί επαρκή όρο για την αντιμετώπισή
του.

Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση της Ελλάδας, όπου τα
τελευταία χρόνια οι ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ ­ κατά 2,5% έως 3% ­ δεν μπόρεσαν
να μειώσουν την ανεργία η οποία παραμένει σταθερά πάνω από το 10%. Το ποσοστό
αυτό θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο, αν δεν υπήρχαν οι εισροές των κοινοτικών
κονδυλίων και κυρίως αν δεν λειτουργούσε ως ασφαλιστική δικλίδα η δυνατότητα
της αυτοαπασχόλησης για δεκάδες χιλιάδες Έλληνες πολίτες. Μια δυνατότητα που
δεν υφίσταται σε άλλες χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως για παράδειγμα
στη Γαλλία και στην Ισπανία, όπου οι προϋποθέσεις να γίνει κάποιος ελεύθερος
επαγγελματίας είναι ελάχιστες, καθώς οι απαιτήσεις σε κεφάλαια και τεχνογνωσία
είναι απαγορευτικές για τους πολλούς.

Αντίθετα, στην Ελλάδα, μπορεί οι γραφειοκρατικές διαδικασίες για την ίδρυση
μιας επιχείρησης να είναι χρονοβόρες αλλά οι προϋποθέσεις είναι προσιτές για
τους πολλούς, γεγονός που καταγράφεται και στον αριθμό των νέων επιχειρήσεων
που ανοίγουν κάθε χρόνο, που είναι κατά πολύ περισσότερες από αυτές που
κλείνουν. Το 1999 άνοιξαν, για παράδειγμα, 109.000 νέες επιχειρήσεις ενώ
έκλεισαν 52.000 υφιστάμενες, κυρίως μικρομεσαίες επιχειρηματικές μονάδες.

Πόσο όμως μπορεί να αντέξει το ελληνικό μοντέλο της αυτοαπασχόλησης στις νέες
συνθήκες που διαμορφώνονται από την πλήρη και οριστική ένταξη της χώρας στην
Οικονομική και Νομισματική Ένωση;

Οι μεγάλες βιομηχανικές, εμπορικές αλλά και παροχής υπηρεσιών ελληνικές
επιχειρήσεις διανύουν ακόμη την περίοδο των παχέων αγελάδων, με υψηλά ακόμη
ποσοστά αύξησης των πωλήσεων και των κερδών τους και κατά συνέπεια δεν
φαίνεται να πιέζονται προς το παρόν και για τα επόμενα πέντε χρόνια
τουλάχιστον για μαζικές απολύσεις.

Ο κίνδυνος όμως να μεταδοθεί και στην Ελλάδα το μικρόβιο των μαζικών απολύσεων
δεν θα πρέπει να αποκλειστεί, όταν, μετά πέντε χρόνια, θα κλείσει η στρόφιγγα
χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ παράλληλα
θα κλιμακώνεται ο εισαγόμενος από τις ξένες επιχειρήσεις ανταγωνισμός.

Πηγή ανεργίας οι ΜΜΕ

Μόνιμη πηγή δημιουργίας ανέργων αποτελούν, στη σημερινή ελληνική οικονομική
συγκυρία, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες είναι και οι πλέον ευάλωτες
έναντι του ανταγωνισμού, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν και το μεγαλύτερο μέρος, την
«ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας», όπως αποκαλούνται συνήθως σε
προεκλογικές περιόδους.

Σύμφωνα με στοιχεία που προέρχονται από το συνδικαλιστικό τους όργανο, τη
Γενική Συνομοσπονδία Εμπόρων Βιοτεχνών Ελλάδος, οι κλάδοι που έχουν πληγεί
περισσότερο από τον ανταγωνισμό είναι αυτοί της εμπορίας τροφίμων, της
κατασκευής επίπλου, οι βιοτεχνίες υποδημάτων και προϊόντων δέρματος, ειδών
ταξιδιού, παιδικών παιχνιδιών και ­ σε μεγάλο βαθμό ­ οι βιοτεχνίες κατασκευής
ετοίμου ενδύματος.

Την στενή σχέση ανάμεσα στην ανεργία και στα δρώμενα στον χώρο των
μικρομεσαίων επιχειρήσεων επισημαίνει και ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ κ. Γεώργιος
Μόσχος, ο οποίος σε δήλωσή του στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» αναφέρει ότι «η ανάπτυξη των
μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι ευθέως ανάλογη με τη μείωση της ανεργίας,
καθώς οι ΜΜΕ δημιουργούν τις περισσότερες νέες θέσεις εργασίας, γρήγορα και με
το μικρότερο κόστος επένδυσης».

Οι εκτιμήσεις του ΣΕΒ

Αναφερόμενος στις προοπτικές ανάπτυξης των ελληνικών επιχειρήσεων και κατά
συνέπεια στις αντίστοιχες της απασχόλησης, ο αντιπρόεδρος του Συνδέσμου
Ελληνικών Βιομηχανιών κ. Νίκος Αναλυτής επισημαίνει ότι «η επιτυχημένη
επιχείρηση είναι η βάση για την αύξηση των θέσεων εργασίας», σημειώνοντας
ταυτόχρονα ότι «οι κερδοφόρες επιχειρήσεις της ελληνικής βιομηχανίας αυξάνουν
κάθε χρόνο τις θέσεις απασχόλησης, σε αντίθεση με τις ζημιογόνες, που τις
μειώνουν δραματικά».

Το μέλος της διοίκησης του ΣΕΒ εμφανίζεται αισιόδοξος για το μέλλον των
μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων, καθώς, όπως εκτιμά, «οι μεγάλες επενδύσεις που
πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια έχουν οδηγήσει στη δημιουργία σύγχρονων
επιχειρήσεων που μπορούν να ανταγωνιστούν τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές».

«Η σύγχρονη ελληνική επιχείρηση είναι», σύμφωνα με τον κ. Αναλυτή, «πιο
ευέλικτη, έχει επεκτείνει το εύρος των προϊόντων της, έχει διευρύνει την
ιδιοκτησιακή της βάση, έχει επεκταθεί σε συνεργασίες και σε νέους τομείς
δραστηριοτήτων, εφαρμόζει νέα συστήματα διοίκησης με έμφαση στο στελεχικό
δυναμικό και εισέρχεται σε δραστηριότητες που δεν είναι παραδοσιακά
μεταποιητικές».

Μέσα στο νέο άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον αλλάζει ταχύτατα και το προφίλ των
ειδικοτήτων, γνώσεων και ικανοτήτων του στελεχικού δυναμικού που ζητούν οι
επιχειρήσεις. Όπως αναφέρει ο αντιπρόεδρος του ΣΕΒ, σε μια πρόσφατη έρευνα του
ΣΕΒ μεταξύ 620 επιχειρήσεων προέκυψε ότι το 87% από αυτές προτίθενται να
κάνουν προσλήψεις νέων στελεχών, κυρίως σε ειδικότητες που σχετίζονται με τις
νέες τεχνολογίες και τη νέα οργάνωση επιχειρήσεων.

Οι ανάγκες, όμως, αυτές των επιχειρήσεων δεν καλύπτονται άμεσα, καθώς τα
συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης δεν προσαρμόζονται με την ανάλογη
ταχύτητα, με αποτέλεσμα να παρατηρείται έλλειψη στελεχών που να διαθέτουν τα
απαιτούμενα προς τη ζήτηση προσόντα.

52.138 λουκέτα το 1999

Το 90% των επιχειρήσεων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μικρές
επιχειρήσεις που απασχολούν έως εννέα άτομα, ενώ συνολικά οι μικρομεσαίες
επιχειρήσεις (με προσωπικό έως 250 άτομα) ξεπερνούν το 96%. Στις περισσότερες
χώρες της Ε.Ε. υπάρχουν κίνητρα για την ανάπτυξή τους, καθώς εκτιμάται ότι
επτά στις 10 θέσεις εργασίας στην Ε.Ε. δημιουργούνται από τις επιχειρήσεις
αυτές.

Αντίθετα, στην Ελλάδα, όπως υποστηρίζουν οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, έχουν
επιβληθεί αντικίνητρα και σκληρή φορολογία. Χαρακτηριστικό της υποτίμησης
αυτής, όπως δηλώνουν, προς τις ΜΜΕ, είναι ότι, ενώ η Ε.Ε. δεν θέτει όρια
συμμετοχής στα προγράμματα, η κυβέρνηση θέτει κατώτατα όρια, άλλοτε με τον
τζίρο και άλλοτε με την απασχόληση, ώστε να αποκλείεται το 96% των ελληνικών
ΜΜΕ που απασχολούν μέχρι εννέα άτομα.

Σύμφωνα με στοιχεία του 1999, 52.138 μικρομεσαίες επιχειρήσεις διέκοψαν τις
δραστηριότητές τους. Μάλιστα, οι έμποροι δηλώνουν ότι πολλές είναι εκείνες οι
επιχειρήσεις που βρίσκονται σε δύσκολη φάση και σύντομα θα οδηγηθούν σε μείωση
του απασχολούμενου προσωπικού, ώστε να μπορέσουν να μειώσουν και τα
λειτουργικά τους έξοδα σε μια ύστατη προσπάθεια να παρατείνουν τον χρόνο ζωής
τους.

Τη θέση αυτή συμμερίζεται και ο Εμπορικός Σύλλογος της Αθήνας, ο οποίος
επισημαίνει τα προβλήματα αλλά και την αύξηση της ανεργίας που μπορεί να φέρει
ως αποτέλεσμα η κατάσταση αυτή. Επισημαίνει, επίσης, ότι ο έντονος
ανταγωνισμός και η συγκέντρωση στο χώρο του εμπορίου έχουν στενέψει τα
περιθώρια για μια μικρομεσαία επιχείρηση να παραμείνει βιώσιμη.

ΣΕΛΠΕ: Αύξηση των θέσεων εργασίας

Από την άλλη πλευρά, ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης ανακοίνωσε ότι
κατά τη διάρκεια του 2000 παρουσίασε αύξηση της τάξεως του 30% ο αριθμός των
απασχολούμενων ατόμων στον κλάδο αυτό. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΛΠΕ, τη
χρονιά που πέρασε οι επιχειρήσεις – μέλη του συνδέσμου αύξησαν τους
εργαζομένους τους κατά 6.000 άτομα, έναντι του 1999. Συγκεκριμένα, από τα
19.000 άτομα που απασχολούσαν το 1999, έφτασαν τα 25.000 άτομα το 2000. Όπως
εκτιμάται, το 2001 ο αριθμός αυτός θα ξεπεράσει τους 30.000 εργαζομένους. Το
στοιχείο αυτό δείχνει τις διαφορές ανάμεσα στις μικρές επιχειρήσεις και στους
ομίλους επιχειρήσεων με δίκτυα καταστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα, οι οποίοι
έχουν τα κεφάλαια και τη δυνατότητα επεκτάσεως και εκσυγχρονισμού και επομένως
δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.

Στις ΜΜΕ το πρόβλημα

Όπως εκτιμά ο κ. Σάββας Ρομπόλης, καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου και
επιστημονικός διευθυντής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, οι πολιτικές απασχόλησης στην Ελλάδα
δεν είναι αποτελεσματικές. «Η κρίση της απασχόλησης εστιάζεται κυρίως στην
αδυναμία δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, καθώς και στην κρίση ενός προτύπου
εργασιακών σχέσεων το οποίο επικράτησε μεταπολεμικά στην Ευρώπη, έχοντας ως
βασικά χαρακτηριστικά του την πλήρη απασχόληση με οκτώ ώρες εργασίας, πλήρη
εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα».

Όπως τονίζει, το μοντέλο αυτό, στις νέες συνθήκες ανταγωνισμού και
διεθνοποίησης των οικονομιών, τείνει να αντικατασταθεί από ένα μοντέλο το
οποίο θα χαρακτηρίζει, μεταξύ άλλων, η μη σταθερότητα στην απασχόληση, η
ανατροπή των συνθηκών πλήρους απασχόλησης και το χαμηλότερο επίπεδο των
αμοιβών. Και αυτά, με βασική επιδίωξη την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των
επιχειρήσεων μέσω της μείωσης του κόστους εργασίας.

«Στη χώρα μας και στο κομμάτι που αφορά στη βιομηχανία υπάρχουν:

– Οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν ήδη ολοκληρώσει τη φάση της
ανασυγκρότησης και του τεχνολογικού τους εκσυγχρονισμού. Αυτές οι επιχειρήσεις
βλέπουμε ότι βρίσκονται σε μια φάση αύξησης της απασχόλησης.

– Οι επιχειρήσεις που απασχολούν από 10 έως 250 άτομα βρίσκονται σε φάση
αναδιάρθρωσης και αυξάνουν, αν και σε μικρά ποσοστά, τα μερίδιά τους στην
απασχόληση.

– Το πρόβλημα εντοπίζεται, όμως, στις ΜΜΕ. Εκεί παρατηρείται στασιμότητα και
αδυναμία εκσυγχρονισμού, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αύξηση της απασχόλησης
αλλά επιπλέον να αναμένεται και μείωση των θέσεων εργασίας, αν συνεχιστεί η
κατάσταση αυτή», καταλήγει ο κ. Ρομπόλης.