Εύθραυστη ισορροπία…

«Τα Βαλκάνια δεν αξίζουν ούτε τα κόκαλα ενός Πομερανού γρεναδιέρου». Η
ιστορική φράση του Βίσμαρκ χρονολογείται από τον 19ο αιώνα και αποτυπώνει με
αρκετή παραστατικότητα την απροθυμία της Δύσης να παρέμβει στρατιωτικά στην
περιοχή. Απαιτείται μάλιστα ιστορική εμβρίθεια για να αντιληφθεί κανείς το
μέγεθος της περιφρόνησης του Πρώσου καγκελάριου για τα Βαλκάνια, αφού οι εκ
Πομερανίας στρατιώτες θεωρούνταν “δευτέρας διαλογής” σε σχέση με τους οπλίτες
από το Βραδεμβούργο και την Ανατολική Πρωσία (οι οποίοι αποτελούσαν την
αφρόκρεμα). Έτσι κι αλλιώς, η παρατήρηση είναι πάντοτε επίκαιρη. Αφορμή αυτήν
τη φορά είναι η αναταραχή στην ΠΓΔΜ και οι αψιμαχίες μεταξύ των ειδικών
δυνάμεων των Σκοπίων και αλβανόφωνων ανταρτών.

Οι συγκρούσεις στην κοιλάδα του Πρέσεβο και του Τέτοβο δημιουργούν ανησυχίες
και ερωτηματικά. Η επέκτασή τους θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την ΠΓΔΜ και
να οδηγήσει σε κύμα προσφύγων προς τις γειτονικές χώρες ­ και, βεβαίως, την
Ελλάδα. Μπροστά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τίθεται θέμα παρέμβασης του ΝΑΤΟ.
Άλλωστε, οι σημερινές συγκρούσεις στο Τέτοβο αποτελούν παρενέργεια της
επέμβασης της Ατλαντικής Συμμαχίας στο Κοσσυφοπέδιο την άνοιξη του 1999, η
οποία ενίσχυσε τους Αλβανούς αντάρτες του UCK. Προς το παρόν, το ΝΑΤΟ
ακολουθεί τη συνταγή του Βίσμαρκ ­ αν και ο Πρώσος καγκελάριος έπεσε έξω, αφού
ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ξεκίνησε από τα Βαλκάνια. Η Βορειοατλαντική Συμμαχία
δεν φαίνεται διατεθειμένη να αναλάβει δράση. Άλλωστε, οι στρατιωτικές ηγεσίες
της Δύσης αποφεύγουν να εμπλέξουν τις Ένοπλες Δυνάμεις τους σε ανταρτοπόλεμο
και να υποστούν απώλειες. Αυτό το κενό δράσης θέτει διλήμματα στις χώρες που
έχουν σύνορα με τα Σκόπια, συμπεριλαμβανομένης και της Αθήνας. Θα πρέπει να
παρέμβουν ­ και μάλιστα στρατιωτικά; Σε ένα τόσο λεπτό θέμα, οι απόψεις
αναπόφευκτα διίστανται.

Το ΤΟΡ-5 των (αποτυχημένων) επεμβάσεων

1. Βιετνάμ: Η (έμμεση ή άμεση) εμπλοκή των Αμερικανών κράτησε δεκαπέντε
χρόνια και στιγμάτισε τη θητεία τεσσάρων Προέδρων (Κέννεντυ, Τζόνσον, Νίξον
και Φορντ). Έκτοτε το Πεντάγωνο κράτησε τις αμερικανικές δυνάμεις μακριά από
ανταρτοπολέμους.

2. Αφγανιστάν : Ώρα για τη Μόσχα να μάθει το μάθημά της. Οι ξυπόλητοι
μουτζαχεντίν ταπείνωσαν τον Κόκκινο Στρατό τα χρόνια της δεκαετίας του ’80. Η
ήττα δεν ήταν άσχετη με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989-91.

3. Σομαλία: Φρέσκοι από τη νίκη στον Πόλεμο του Κόλπου, οι Αμερικανοί
παρενέβησαν για «ανθρωπιστικούς λόγους» στην αφρικανική χώρα. Όταν η παρέμβαση
τούς έφερε αντιμέτωπους με τοπικούς φυλάρχους, επίλεκτες μονάδες όπως η Delta
Force και οι Rangers πέρασαν πολύ δύσκολες στιγμές στο Μογκαντίσου.

4. Ρουάντα: Η επέμβαση που δεν έγινε. Προκειμένου να αποφύγει ένα
φιάσκο ανάλογο με αυτό της Σομαλίας, η Δύση έμεινε θεατής μπρος στο μακελειό
των Τούτσι και Χούτου.

5. Κόσοβο: Για να μην υπάρξουν απώλειες στις τάξεις του, το ΝΑΤΟ
εισήγαγε νέο δόγμα επέμβασης ­ από αέρος. Χρειάστηκαν περισσότεροι από δύο
μήνες βομβαρδισμών για να υποχωρήσουν οι Σέρβοι.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ

«Λάθος η εμπλοκή στην κρίση…»

Οι εξελίξεις των τελευταίων χρόνων στα Βαλκάνια προκάλεσαν μια μεγάλη
συζήτηση γύρω από τη σκοπιμότητα και τις επιπτώσεις των ειρηνιστικών
στρατιωτικών επεμβάσεων σε τρίτες χώρες. Η ελληνική κυβέρνηση έχει τονίσει
επανειλημμένα ότι είναι προτιμότερο να δίνεται έμφαση στην προληπτική
διπλωματία και οι χώρες να λύνουν τα εσωτερικά τους προβλήματα χωρίς
παρεμβάσεις από το εξωτερικό. Δεν ισχύει τίποτε διαφορετικό στην περίπτωση της
FYROM. Μια στρατιωτική εμπλοκή της Ελλάδας στα Σκόπια δεν θα ήταν
εποικοδημητική σε σχέση με τις εξελίξεις στη γειτονική χώρα και τις
προσπάθειες για τη δημιουργία ενός κλίματος σταθερότητας. Αντίθετα θα άνοιγε
τον δρόμο για διάχυση της κρίσης στην ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει ένα κλίμα
συναίνεσης των πολιτικών δυνάμεων πάνω σ’ αυτό το θέμα. Αν υπάρχουν ορισμένοι
που υποστηρίζουν τη λογική της εμπλοκής, αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν
συνειδητοποιήσει ούτε τη σημερινή θέση της χώρας μας στα Βαλκάνια ούτε τις
επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στη διεθνή γεωστρατηγική πραγματικότητα. Μια
ειρηνευτική στρατιωτική παρουσία μπορεί ν’ αντιμετωπισθεί ως έσχατη λύση,
μόνον ύστερα από απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και στα πλαίσια ενός
πολυεθνικού σχήματος.

Σε κάθε περίπτωση ας μην ξεχνάμε πως η Ελλάδα έχει πικρή εμπειρία από
ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις με πρώτο τραγικό παράδειγμα την Κύπρο. Η Ελλάδα
ως η μόνη χώρα της ΝΑ Ευρώπης που είναι μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ έχει έναν
πρωτεύοντα ρόλο στην περιοχή, τον οποίο πρέπει να ασκήσει με υπευθυνότητα.
Είναι σημαντικό με συστηματικές διπλωματικές προσπάθειες να συμβάλουμε ώστε να
ξεπεραστεί το ταχύτερο και μέσα από διάλογο η παρούσα κρίση και αυτό κάνουμε
σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους εταίρους μας και τις άλλες χώρες της ΝΑ
Ευρώπης. Υποστηρίζουμε την εδαφική ακεραιότητα της FYROM και τις προσπάθειες
που κάνει η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας για να αντιμετωπίσει την κατάσταση.

Είναι καιρός τα Βαλκάνια, ύστερα από μια υπερπαραγωγή
ιστορικών-δραματικών γεγονότων, να παράγουν ανάπτυξη και ευημερία για όλους.

Ι. Μ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ

«Να μην αποκλειστεί η παρέμβαση…»

Η κρίση στην ΠΓΔΜ φέρνει για άλλη μια φορά την ελληνική εξωτερική πολιτική
αντιμέτωπη με τη νέα πραγματικότητα στα Βαλκάνια και αποδεικνύει την έλλειψη
εθνικής στρατηγικής. Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται απροετοίμαστη και
αδυνατεί να αξιοποιήσει το στρατηγικό της πλεονέκτημα για να διαδραματίσει
έναν σταθεροποιητικό ρόλο στην περιοχή.

Η αποσταθεροποίηση της ΠΓΔΜ εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την
ευρύτερη περιοχή, γι’ αυτό και θα πρέπει να αποφευχθεί με διεθνή συνεργασία. Η
Ελλάδα έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει για να βοηθήσει στη σταθεροποίηση
της ΠΓΔΜ. Η ελληνική επιχειρηματική παρουσία στα Σκόπια είναι σημαντικός
παράγων ανάπτυξης και παρέμβασης στη γείτονα χώρα. Σημαντική είναι επίσης η
παρουσία της Ορθοδοξίας ως πνευματικού και ηθικού στηρίγματος του
δοκιμαζόμενου λαού των Σκοπίων.

Η Ελλάδα δεν είναι απλώς η πιο προηγμένη χώρα της Βαλκανικής. Είναι η
μόνη ευρωπαϊκή δύναμη στο «μαλακό υπογάστριο» της Ευρώπης. Η μεσολαβητική της
δύναμη θα έπρεπε ­ αν μη τι άλλο ­ να περιβάλλεται το κύρος της ευρωπαϊκής της
ταυτότητας. Η επίλυση της κρίσης στην ΠΓΔΜ θα πρέπει να είναι μακροπρόθεσμη
και όχι εμβαλωματική. Η ελληνική κυβέρνηση, κινούμενη στο πλαίσιο των
ευρωατλαντικών θεσμών, οφείλει να αναλάβει ενεργό ρόλο στις όποιες μελλοντικές
διευθετήσεις στην περιοχή. Δεν πρέπει να αποκλεισθεί η χρήση ελληνικής
στρατιωτικής δύναμης στο πλαίσιο παρέμβασης, με τρόπο τέτοιο ώστε να
διασφαλίζεται η ακεραιότητα των στρατιωτών μας. Βασικοί άξονες της ελληνικής
παρέμβασης θα πρέπει να είναι: α) Η διατήρηση των υφισταμένων συνόρων των
Βαλκανίων, β) η αποθάρρυνση του αλβανικού μεγαλοϊδεατισμού που στοχεύει στη
δημιουργία «Μεγάλης Αλβανίας», γ) ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και τη
δημοκρατία σε όλες τις χώρες της Βαλκανικής, δ) η ανάπτυξη και η ευρωπαϊκη
προοπτική όλων των βαλκανικών χωρών και ε) η εξομάλυνση των σχέσεων των
Σκοπίων με την Ελλάδα.

Ο Γ. Πασχαλίδης είναι υπουργός Μακεδονίας-Θράκης.

Ο Ι.Μ. Βαρβιτσιώτης είναι βουλευτής Επικρατείας της Ν.Δ., πρώην υπουργός
Άμυνας.

LINKS: * www.nato.int ­ η επίσημη
σελίδα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στο Διαδίκτυο.