Οι δήμοι θέλουν πιο γενναίες τομές

Τι προσδοκά η κάθε τοπική κοινωνία από την αναθεώρηση του Συντάγματος; Τι
επιδιώκει ο νομάρχης για τον νομό και ο δήμαρχος για τον δήμο; Τι είναι
έτοιμος, ωστόσο, να του προσφέρει ο συντακτικός νομοθέτης;

Τη θωράκιση των αρμοδιοτήτων που υπόσχεται ο εισηγητής περιμένουν οι τέσσερις εκπρόσωποι που πήραν μέρος στη συζήτηση που οργάνωσαν «ΤΑ ΝΕΑ»

Από τα τελευταία αλλά σημαντικά κεφάλαια του Συντάγματος τα άρθρα εκείνα που
αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση, που σήμερα βρίσκονται στο μικροσκόπιο της
Βουλής. Για τομές κάνει λόγο ο εισηγητής και αναφέρεται «στη θωράκιση των
αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης» ­ διαχείριση τοπικών υποθέσεων ­ και
«στη δραστική ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας».

Από την πλευρά τους οι εκπρόσωποι των ΟΤΑ διατυπώνουν τις δικές τους
παρατηρήσεις, εκτιμώντας πως τα βήματα που γίνονται είναι θετικά, «αλλά δεν
είναι γενναία». Ο πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ κ. Πάρις Κουκουλόπουλος, ο νομάρχης
Κοζάνης κ. Πασχάλης Μητλιάγκας, ο νομάρχης Λασιθίου κ. Γιάννης Παπακάτσωνας
και ο πρώην δήμαρχος Καρδίτσας και μέλος του Δ.Σ. της ΚΕΔΚΕ κ. Θανάσης
Κανταρτζής βάζουν στο μικροσκόπιο τις προτάσεις της επιτροπής για την
αναθεώρηση του Συντάγματος και διατυπώνουν τις παρατηρήσεις τους αρχίζοντας
αντίστροφα. Από τις διατάξεις εκείνες που δεν αναθεωρούνται: «Αν θέλουμε να
μιλήσουμε για μία Αυτοδιοίκηση μακριά από την κρατικοδίαιτη λογική θα έπρεπε
να αρχίσουμε από τα μη αναθεωρητέα άρθρα περί Φορολογικής Εξουσίας και
Νομοθεσίας», επισημαίνει ο κ. Κουκουλόπουλος προσδιορίζοντας έτσι και την
αφετηρία της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στα «ΝΕΑ».

«Έχω την αίσθηση ότι η Πολιτεία με τη συγκεκριμένη κυβερνητική έκφραση θέλει
να διατηρήσει ακόμα την αίσθηση της κηδεμονίας απέναντι στους θεσμούς της
Ααυτοδιοίκησης. Είναι καιρός να απελευθερωθεί πλήρως και όχι απλώς να
αυτονομηθεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εάν η Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού δεν
καταστεί πλήρως αυτοτελής και με οικονομικά και με καθήκοντα που πρέπει να
κατοχυρώσει με τη φορολόγηση αλλά και με πλήρη διοικητική αυτοτέλεια, νομίζω
ότι διαρκώς οι κυβερνώντες θα έχουν την αίσθηση ότι είναι δύο παιδιά τους, τα
οποία κάπου κάπου θα πρέπει το χέρι να πέφτει στο κεφάλι και να τα χαϊδεύει
και καμμιά φορά να “τραβάει” σφαλιάρα με την έννοια της κηδεμονίας», θα
προσθέσει ο κ. Μητλιάγκας.

Αν και η οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης θεωρείται ο θεμέλιος λίθος
για την πλήρη απεξάρτησή της από τον εκάστοτε κυβερνητικό μηχανισμό, ο κ.
Παπατσάκωνας θέτει το ζήτημα της συνταγματικής αναγνώρισης «του αναλογικού
ισοδύναμου και ισόποσου της Αυτοδιοίκησης με τις άλλες λειτουργίες της
Πολιτείας».

Αρμοδιότητες

«Πέρασαν πολλά χρόνια για να προσδιορισθεί τι είναι τοπική υπόθεση και τι
είναι κρατική αρμοδιότητα. Και κάπου έχει ισορροπήσει η δικαιοσύνη όταν
αναφέρεται σ’ αυτά τα θέματα. Είναι προτιμότερο να υπάρξει η πρόβλεψη με τη
διακινδύνευση των διαφορετικών ερμηνειών προς το συμφέρον της Αυτοδιοίκησης.
Και πιστεύω ότι το ισοζύγιο, από τις συγκρίσεις των αποφάσεων που εκδίδονται
κατά καιρούς, θα είναι θετικό. Θα απελευθερωθεί, έτσι ένα μεγάλο πεδίο
δραστηριότητας για την Αυτοδιοίκηση από τη μία πλευρά και από την άλλη θα έχει
τη δυνατότητα να ασκεί ως εταίρος που θα συμφωνεί με το κράτος, κρατικές
αρμοδιότητες χωρίς τον κίνδυνο τον οποίο έχουμε αντιμετωπίσει κατ’ επανάληψη
της αντισυνταγματικής παραχώρησης κάποιων αρμοδιοτήτων».

Στη γενική του τοποθέτηση για την αναθεώρηση των διατάξεων που αφορούν την
Αυτοδιοίκηση ο κ. Κανταρτζής με τη σειρά του σημειώνει πως «λείπει η αντίληψη
για το τι χρειάζεται σήμερα η χώρα μας. Τι Αυτοδιοίκηση χρειάζεται, με τι
δομές, με τι εξουσίες, με ποιες αρμοδιότητες».

Όσο για το θέμα της φορολογικής εξουσίας, τονίζει πως «δεν πρέπει να το δούμε
σαν δυνατότητα οι δήμοι να αποκτήσουν περισσότερα οικονομικά έσοδα. Αλλά
κυρίως σαν το κλειδί εκείνο που θα αλλάξει συνολικά την Αυτοδιοίκηση και τη
σχέση της με το κράτος. Για τρεις λόγους: πρώτον, αλλάζει την ψυχολογία των
ανθρώπων της Αυτοδιοίκησης, γιατί από τη στιγμή που ο δήμαρχος, το Δημοτικό
Συμβούλιο θα αναγκάζεται για να έχει έσοδα να επιβάλει τοπική φορολογία, θα
εξορθολογίζει ουσιαστικά την πρακτική του. Δεύτερον, αλλάζει τη σχέση
πολίτη-δήμου.

Ο πολίτης πληρώνοντας πλέον απαιτεί να βλέπει αποτελέσματα και συνεπώς
απαντάται το θέμα της δημοκρατικής συμμετοχής. Και τρίτον, σημαντικό κατά τη
γνώμη μας, αλλάζει τη σχέση Αυτοδιοίκησης και κεντρικής εξουσίας».

Και καταλήγει: «Θα έχει τα μέσα να υλοποιήσει τα επενδυτικά της σχέδια, κατά
συνέπεια μειώνει την εξάρτηση ή και κόβει τον ομφάλιο λώρο της με την κεντρική
εξουσία».

Σήμερα, όπως ανέφερε ο κ. Κουκουλόπουλος, οι τοπικοί άρχοντες διαγκωνίζονται
να αποδείξουν πόσοι καλύτεροι είναι για τους αρμοδίους ώστε να κερδίσουν
περισσότερες παροχές, ενώ όπως συμπληρώνει ο κ. Κανταρτζής «ο κάθε υπουργός
αμφισβητεί εάν αποδίδονται ή όχι οι αυτοτελείς πόροι, αν μας χρωστάει η
κεντρική εξουσία, πόσα μας χρωστάει. Και ο καθένας νομίζει ότι από κάπου θα
έρθουν τα λεφτά και δεν τον ενδιαφέρει πόσο κοστίζει, αν κοστίζει, γιατί
κοστίζει και τι ακριβώς γίνεται».

Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, πάντως, όπως δέχονται όλοι, γίνεται ένα θετικό
βήμα, καθώς προβλέπεται ότι κάθε μεταφορά αρμοδιοτήτων στην Τοπική
Αυτοδιοίκηση συνεπάγεται και τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων, αλλά «δεν
δηλώνεται με σαφήνεια η βούληση απόδοσης φορολογικής εξουσίας και είσπραξης
αυτών των εσόδων σε τοπικό επίπεδο».

Και όπως σημειώνει ο κ. Μητλιάγκας «στο τέλος του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου
Στήριξης ο βασιλιάς θα αποδειχθεί γυμνός».

Αντίθεση στην επέκταση των κωλυμάτων εκλογιμότητας

Η αντίθεση των εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις ρυθμίσεις εκείνες που
επεκτείνουν τα κωλύματα εκλογιμότητας σε μεγάλη κατηγορία υπηρετούντων στον
χώρο αυτό είναι δεδομένη.

Σύμφωνα με την πρόταση που συζητείται στη Βουλή αιρετά μονοπρόσωπα όργανα των
Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν μπορούν να κηρυχθούν υποψήφιοι ούτε να
εκλεγούν βουλευτές αν δεν παραιτηθούν πριν από την ανακήρυξή τους ως
υποψηφίων. Ιδιαίτερα για τα αιρετά μονοπρόσωπα όργανα Τοπικής Ααυτοδιοίκησης
δεύτερου βαθμού (νομάρχες) προβλέπεται ότι δεν μπορούν να ανακηρυχθούν
υποψήφιοι ούτε να εκλεγούν βουλευτές κατά τη διάρκεια της θητείας για την
οποία εξελέγησαν, ακόμη κι αν παραιτηθούν.

Το σύστημα

Ο νομάρχης κ. Μητλιάγκας εκτιμά πως το ζήτημα των κωλυμάτων δεν πρέπει να
αντιμετωπισθεί ως ένα θέμα που αφορά μόνο τους νομάρχες, αλλά είναι ζήτημα που
συνδέεται «με τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. «Η πολιτική χρειάζεται
ανανέωση με δοκιμασμένα στους διοικητικούς και κοινωνικούς θεσμούς πρόσωπα»,
τονίζει ο κ. Μητλιάγκας. Και προσθέτει ότι «κανένα αιρετό όργανο δεν θα έπρεπε
να έχει περιορισμό. Πρέπει να υπάρχει μία ίση μεταχείριση σε όλους, γιατί
αιρετοί είναι οι βουλευτές όπως είναι και οι δήμαρχοι και οι νομάρχες. Και οι
υπουργοί…». «Και υφυπουργοί που ασκούν ουσιαστική διοίκηση», συμπληρώνει ο
κ. Παπατσάκωνας, απαντώντας στο επιχείρημα του επηρεασμού του εκλογικού
σώματος λόγω της άσκησης συγκεκριμένων καθηκόντων. Τη θλίψη του για τη σχετική
πρόταση εκφράζει με τη σειρά του ο κ. Κουκουλόπουλος, ο οποίος επισήμανε ότι
«πρέπει να ξεκινήσουμε από την αποδοχή πως δεν πρέπει να υπάρχει κανένα κώλυμα
και κανένα ασυμβίβαστο και στη συνέχεια να αναζητήσουμε τα αυτονόητα που μόνα
τους κράζουν και βοούν.

Γιάννης Παπατσάκωνας

” Το πρώτο βήμα είναι η αναγόρευση σε πολιτειακό θεσμό της Αυτοδιοίκησης. Αφού
είναι αναθεωρητέο το άρθρο υπάρχει εφικτότητα, αλλά δεν υπάρχει πολιτική
βούληση. Σήμερα, που έχουμε μία μετακίνηση τμημάτων εξουσίας και τοπικών
υποθέσεων προς το παρόν μεγάλης κλίμακας προς την Αυτοδιοίκηση υπάρχει ανάγκη
εκείνο το οποίο πήρε το κράτος από τις τοπικές κοινωνίες, για να ασκήσει αυτήν
την εξουσία κεντρικά, να το επιστρέψει πίσω, αφού πλέον ασκείται περιφερειακά
. ”

Θανάσης Κανταρτζής

” Στην πρόταση για αναθεώρηση υπάρχουν σημεία που βελτιώνουν το θεσμό αλλά
αυτό που λείπει και δεν προσδιορίζεται είναι η αντίληψη και η βούληση για έναν
ολοκληρωμένο και σύγχρονο ρόλο της Αυτοδιοίκησης. Το εθνικό κράτος υποχωρεί.
Και θα υποχωρεί όλο και περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Άρα χρειαζόμαστε ισχυρά
θεσμικά αντίβαρα. Να δυναμώσουμε παρά πολύ τους δήμους και να δημιουργήσουμε
νέους θεσμούς που θα εξασφαλίζουν κοινωνική συνοχή, εθνική ταυτότητα σε ένα
επίπεδο διαφορετικό από εκεί που ουσιαστικά φεύγουν αρμοδιότητες και περνούν
σε υπερεθνικά όργανα. ”

Πασχάλης Μητλιάγκας

” Με το τέλος του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης ο βασιλιάς θα φανεί γυμνός.
Από το 2007 θα αρχίσει μία νέα περίοδος για όλους. Και για το κράτος και για
την περιφέρεια και για τους θεσμούς. Γι’ αυτό πρέπει από τώρα να
αντιμετωπίσουμε με ριζοσπαστικό τρόπο τα οικονομικά της Αυτοδιοίκησης. ”

Πάρις Κουκουλόπουλος

” Εμείς, πάντως, δίνουμε την ευκαιρία να αναγνωρισθεί άλλος ρόλος στην
Αυτοδιοίκηση με ένα ουσιαστικό βήμα, που δεν είναι καθόλου συμβολικό και που
έχει να κάνει με τον υποχρεωτικό γνωμοδοτικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης στα
νομοθετήματα που την αφορούν. Υπάρχουν πέντε τομείς, ενέργεια, χωροταξία,
περιβάλλον, υγεία, επικοινωνίες, δίκτυα που καμία ευρωπαϊκή πολιτική δεν
χαράσσεται χωρίς προηγούμενη γνώμη της Αυτοδιοίκησης. Έτσι θα εναρμονισθούμε
και με τα ευρωπαϊκά δρώμενα και η Αυτοδιοίκηση θα γίνει ισότιμος συνομιλητής. ”