ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο ανδρικός καθρέφτης

«Ε! δεν είναι δα και τόσο φοβερό πράγμα ο βιασμός!». Έτσι σχολίαζε ένας
διανοούμενος τα τηλεοπτικά αφιερώματα για τον βιασμό με αφορμή την Ημέρα της
Γυναίκας.

Δεν χρειάζονται, έχω την αίσθηση, νούμερα, τεκμήρια, αποδεικτικά στοιχεία για
την ανεργία, τη φτώχεια, τον αναλφαβητισμό, που πλήττει πρωτίστως και
παγκοσμίως τη γυναίκα. Αρκεί αυτή η μικρή φράση. Αυτό το μικροσκοπικό «δα!»
για να τροφοδοτήσει με σκέψεις διαταρακτικά γνώριμες όλους τους
επαναλαμβανόμενους με μαθηματική ακρίβεια, χάριν της επετείου, λόγους. Μέσα
στην αφοπλιστική της, σχεδόν αθώα, ειλικρίνεια, η φράση αυτή, έτσι καθώς
αβίαστα ξεστομίζεται, «λέει» πολλά και «σημαίνει» ακόμη περισσότερα.

Είναι μια φράση καθρέφτης. Γιατί, εν τέλει, ναι! υπάρχουν φράσεις-καθρέφτες.
Αρκεί να σκύψεις μέσα και θα δεις κρυμμένες αλήθειες βαθιά καταχωνιασμένες στο
συλλογικό ασυνείδητο. Έτσι κι αλλιώς ο καθρέφτης δεν είναι ένα όργανο για να
βλέπεις εσένα, αλλά το βλέμμα του άλλου επάνω σου. Ένα όργανο για να
προσεγγίζεις το πώς ο άλλος σε αντιλαμβάνεται. Ο καθρέφτης είναι το βλέμμα του
άλλου. Έτσι λοιπόν η «αθώα» μικρή φράση συνοψίζει το ανδρικό βλέμμα για τη
γυναίκα (μήπως και το ανδρικό βλέμμα για τον άνδρα;).

Στο αγωνιώδες, έστω και ασυνείδητα, ερώτημα «ποια είμαι», πανάρχαιο, σχεδόν
αταβιστικό ερώτημα, ο μαγικός καθρέφτης απαντά «είσαι αυτή που ο βιασμός δεν
θα σου είναι δα! και τόσο φοβερός». Κι έτσι το ερώτημα «τι είναι εν τέλει η
γυναίκα», ερώτημα που δεν απασχόλησε μόνον τον Φρόυντ και τον Λακάν, αλλά και
τους ποιητές, τους φιλοσόφους, τους τρελούς, τους γνωστικούς, τους
πρωτόγονους, τους μεταμοντέρνους, συνεχίζει καθώς φαίνεται το μοναχικό του
ταξίδι καθώς οδεύουμε ίδιοι και διαφορετικοί στην τρίτη χιλιετία.

Απλοϊκά διατυπωμένο, πέρα από επιστημονικά τερτίπια και στολίδια, στο ερώτημα
αυτό απαντά η παραπάνω φράση-καθρέφτης.

­ Γυναίκα είναι εκείνη που αρέσκεται στον πόνο, που μυστικά επιθυμεί τον
εξευτελισμό της.

­ Υστερική μαζοχίστρια, είναι οι αβίαστοι συνειρμοί που συνοδεύουν τα
χαρακτηριστικά του φύλου.

Τι καλύτερη νομιμοποίηση γι’ αυτό που εύστοχα ονομάσθηκε «αναγκαστικός
γυναικείος αλτρουισμός»; Το απροσμέτρητο πλήθος των γυναικών που δίνουν τον
χρόνο, τη δουλειά, τη ζωή τους τελικά, ως τροφοί, φροντιστές, υπηρέτες
ανυπάκουων παιδιών, απαιτητικών συζύγων, ανήμπορων γηραιών γονιών.

«Είναι στη φύση της» θα πει ο καθρέφτης. Και η ύπουλη παρενέργεια θα είναι η
ενσωμάτωση αυτής της ξένης προτροπής από την ίδια τη γυναίκα που θα παραδεχθεί
«είναι στη φύση μου». «Έτσι είσαι», λέει ο καθρέφτης. «Έτσι είμαι»,
επαναλαμβάνει η ηχώ.

Γυναίκες δόλιες. Που παραπλανούν με τη διαστροφική λαγνεία τους. Με την
κρυμμένη πίσω από την αδυναμία δύναμή τους. Γυναίκες «παροτρυντικά θύματα».
Εκείνες προκάλεσαν τον βιασμό τους. Με τη συμπεριφορά και το ήθος τους.
Γυναίκες που όμως υφίστανται έναν δεύτερο βιασμό αν τολμήσουν να καταγγείλουν
τον βιασμό τους (Τι ακριβώς φορούσατε; Σας αρέσει το σεξ; Πόσους ερωτικούς
συντρόφους είχατε;). Συνηθισμένες ερωτήσεις που υποβάλλονται στα θύματα στις
ελάχιστες δίκες βιασμού που φθάνουν στα δικαστήρια.

Και πλάι ένας μυθοπλαστικός περί ανδρικής φύσεως λόγος. Ο υπερ-αρσενικός, που
δεν μπορεί να ελέγξει τη σεξουαλικότητά του, και στην κοινωνία της φυλακής,
και όχι μόνον, χαίρει αμέριστης εκτιμήσεως, αυτός είναι ο βιαστής.

Κι όμως τα ερευνητικά δεδομένα είναι αποκαλυπτικά. Το 70 τοις εκατό των
βιασμών είναι προσχεδιασμένοι. Ψυχρή, υπολογιστική ενέργεια με
ψευδο-σεξουαλικούς στόχους. Με σκοπό την ταπείνωση, τον εξευτελισμό, την
υποταγή ενός «αντικειμένου» που φαντασιώνεται ως απόλυτα ευάλωτο και
ταυτόχρονα απειλητικό και παντοδύναμο.

Ημέρα της Γυναίκας. Στη θλίψη κάθε επετειακού εορτασμού, αξίζει να προσθέσεις
έναν τόσο δα! μικρό συλλογισμό για τα στερεότυπα που φυλακίζουν το πέταγμα της
σκέψης μας και τους μύθους που νανουρίζουν τα νυχτερινά μας όνειρα αλλά και
συνάμα διαιωνίζουν τη μοναξιά μας.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.