Ένας γιατρός μάρτυρας σε εγκλήματα της γραφειοκρατίας !

Διονύσης Κουφουδάκης. Στα χρόνια της ειδικότητας η όσφρηση απαγορεύει τη μυρωιδιά της γαρδένιας

Εκείνη τη νύχτα στα 15 του, αποφάσισε να γίνει γιατρός. «Φλέρταρε» πολλές
ειδικότητες, όμως κατέληξε σε αυτήν που φαίνεται ότι ήταν πάντα η επιθυμία
του: την ειδικότητα του χειρουργού. Έκλεισε πίσω του την πόρτα. Μπήκε σε έναν
διαφορετικό κόσμο. «Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών», έγραφε η ταμπέλα. Τμήμα
(το βασικότερο) της ζωής του έμελλε να γίνει. Έζησε πολλές εφημερίες, αν και
μία μόνο θα ήταν αρκετή για να του δώσει εμπειρίες που κάποιοι δεν θα ζήσουν
ποτέ. Γνώρισε από πρώτο χέρι την ετυμολογία της φράσης «άγγελος του κακού». Τα
μάτια του έγιναν μάρτυρες σε εγκλήματα της γραφειοκρατίας και σε εκβιασμούς με
στόχο το φακελάκι. Είδε «γιατρούς ­ εκβιαστές που δεν έκαναν τίποτα πριν
πάρουν χρήματα και ασθενείς να μη χειρουργούνται γιατί δεν είχαν να
πληρώσουν».Έζησε όμως και στιγμές που του έδωσαν τη δύναμη να κρατηθεί και να
συνεχίσει.

Έξι χρόνια κράτησε η αρχή

Έξι χρόνια στο Θιβέτ. Έτσι ονομάζει τα χρόνια της ειδικότητάς του ο 35χρονος
γιατρός Διονύσης Κουφουδάκης. «Πρέπει να νιώσεις μοναχός. Σαν μοναχός στο
Θιβέτ περνάει ο κάθε γιατρός τα χρόνια της ειδικότητας». Ο ίδιος εδώ και λίγο
καιρό έχει μετακομίσει μαζί με τη σύζυγό του Ζαΐρα και τα δύο τους παιδιά, μια
κόρη και ένα γιο 8 και 6 ετών, στο Άργος όπου περιμένει τον διορισμό για να
κάνει το «αγροτικό» στο νοσοκομείο της πόλης.

Το 1995 ξεκινάει η εξάχρονη περίοδος «μοναχισμού» για τον Διονύση Κουφουδάκη.
Θιβέτ, το Νοσοκομείο Ασκληπιείο της Βούλας.

Ήταν ένας χώρος γνώριμος για τον νέο τότε ασκληπιάδα, που μόλις ξεκινούσε την
ειδίκευσή του ως χειρουργός. «Στη διάρκεια της δύσκολης πανεπιστημιακής μου
ζωής, δεν είχα την ευκαιρία για πρακτική εξάσκηση. Περνούσα, λοιπόν, όλα τα
Σαββατοκύριακα και τις αργίες στο Ασκληπιείο της Βούλας, που ήταν κοντά στο
σπίτι μου. Τότε βέβαια πήγαινα μόνο για να βλέπω».

Στο ίδιο νοσοκομείο θα ξαναγυρίσει ο Διονύσης Κουφουδάκης, μετά το πτυχίο και
ύστερα από έναν χρόνο εκπαίδευσης στο 401, το Στρατιωτικό Νοσοκομείο της
Αθήνας. Αυτήν τη φορά όμως δεν θα ήταν απλός θεατής. Θα ζούσε τα πράγματα «από
μέσα».

Εκεί, στο Ασκληπιείο της Βούλας θα βίωνε τον πόνο στην πιο τραγική του μορφή.
Θα βίωνε όμως και μικρές χαρές που θα του έδιναν μεγάλη δύναμη. Εκείνες τις
μικρές χαρές που θα έπαιρναν σάρκα και οστά στα πρόσωπα των ασθενών που έμελλε
να σώσει.

Παρέα στην ιατρική του οδύσσεια, μοναχικοί γιατροί, γεμάτες κατανόηση
νοσοκόμες και η Κατερίνα: το πιστό σκυλί που ζούσε μαζί τους στον «οίκο
γιατρών», το σπίτι τους, έτρωγε το ίδιο νοσοκομειακό φαγητό, κοιμόταν στη
«βεράντα των αναστεναγμών», υπέμενε τις άτυχες στιγμές που της πατούσαν την
ουρά βγαίνοντας βιαστικοί για κάποιο επείγον περιστατικό και δεχόταν με
ευχαρίστηση τα χάδια τους.

«Νύχτες και ημέρες»

Τα έξι αυτά χρόνια, απάνθρωπα όπως ο ίδιος τα χαρακτηρίζει, θέλησε να
αποτυπώσει στο βιβλίο του «Ασκληπιάδες ­ Νύχτες και ημέρες». Κυκλοφόρησε τον
περασμένο Απρίλιο από τις Εκδόσεις Ελλέβορος, στο Άργος. Η συγγραφή αυτού του
βιβλίου ήρθε να τον «γλιτώσει». «… Από τότε που γνώρισα το μεγαλείο της
επιστήμης και φορτώθηκα το βάρος αυτής της ζωής, ήθελα να γράψω για όλα όσα
μου συμβαίνουν. Ήθελα να ακουμπήσω στο έδαφος ή, ακόμα καλύτερα, στις πλάτες
κάποιων άλλων αυτές τις εικόνες που στολίζουν το δωμάτιό μου. Ήθελα να μοιράσω
σε όλο τον κόσμο τα κομμάτια του παζλ, μήπως κάποιος μπορέσει να βγάλει κάποιο
νόημα, μια και εγώ δεν τα κατάφερα», γράφει.

Ο ίδιος του ο εαυτός είναι, άλλωστε, ένα κομμάτι-κλειδί σε αυτό το πάζλ. «Ο
γιατρός δεν είναι ένας άνθρωπος σαν όλους τους άλλους. Είναι ένας περίεργος
άνθρωπος. Του λείπει ο απλός τρόπος σκέψης, θεωρεί φυσιολογικά αυτά που για
όλους τους άλλους δεν είναι. Δουλεύει απελπιστικά πολλές ώρες και αναγκαστικά
ξεκόβει από φίλους και κοινωνικές επαφές», λέει ο κ. Κουφουδάκης. Ο συγγραφέας
και πρωταγωνιστής του βιβλίου ξέρει πια πως «ο εγκέφαλός του έχει το σχήμα του
μικροσκοπίου και αναλύει σε βάθος οτιδήποτε μαθαίνει ή διαβάζει. Αφήνει μακριά
τις πέντε ανθρώπινες αισθήσεις και ασχολείται με την έκτη, την αίσθηση του
γιατρού».

Απαγορεύονται…

Στα χρόνια της ειδικότητας, η ακοή δεν επιτρέπει την… είσοδο στο κελάηδισμα,
η όσφρηση απαγορεύει τη μυρωδιά της γαρδένιας. «Το οινόπνευμα, ο αιθέρας, το
αντισηπτικό και φυσικά το αίμα είναι τα μόνα ερεθίσματα που επιτρέπεται να
περάσουν τον φραγμό των ρουθουνιών. Τα μάτια είναι συνηθισμένα στο κόκκινο
χρώμα και στις αποχρώσεις του χειρουργείου…».

Με συνθήκες πολέμου μοιάζουν οι συνθήκες στα νοσοκομεία, κυρίως της Αθήνας.
«Όταν κλείνει η πόρτα του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών όλα δείχνουν
φυσιολογικά. Η κίνηση είναι κανονική και οι αντιδράσεις των ανθρώπων ήπιες.
Μέσα, όλα είναι διαφορετικά». Αυτό που θυμάται από την πρώτη εφημερία του, ως
ειδικευόμενος χειρουργός, ήταν η κούραση. «Η πρώτη εφημερία διήρκεσε για μένα
οκτώ ώρες. Φεύγοντας διαπίστωσα πως δεν μπορούσα καν να οδηγήσω. Πονούσα σε
όλο μου το σώμα». Με τον καιρό κατάλαβε πως μπορούσε τελικά να αντέξει ακόμη
και τέσσερις ημέρες συνεχούς δουλειάς. «Δεν μπορείς παρά να είσαι μόνιμα
κουρασμένος. Ύστερα από εφημερία 72 ωρών, ήθελα τρεις ημέρες για νιώσω καλά.
Όμως η επόμενη εφημερία ερχόταν νωρίτερα…». Με τον καιρό κατάλαβε ακόμη πως
τα πράγματα στα «επείγοντα» είναι αλλιώς. «Μια ολόκληρη ζωή δεν φθάνει για να
ζήσει κανείς τις εμπειρίες που ζει ο γιατρός σε μια εφημερία. Πουθενά αλλού
δεν υπάρχει τόση ένταση και τόσος πόνος. Πουθενά αλλού δεν θα ζήσεις πράγματα
που οι απλοί άνθρωποι θεωρούν αφύσικα. Το να περπατάς μέσα σε μια λίμνη
αίματος είναι καθημερινό. Είναι φυσιολογικό να λερώνεσαι με αίμα, με εμετό ή
περιττώματα. Να λερώνονται ακόμα και τα εσώρουχά σου. Και το πιο προσωπικό
κομμάτι του εαυτού σου γίνεται εκείνες τις στιγμές μέρος των επειγόντων
περιστατικών». Στα επείγοντα περιστατικά και οι ασθενείς είναι διαφορετικοί.
«Στα επείγοντα οι ασθενείς και οι συγγενείς τους δεν σκέπτονται με τον ίδιο
τρόπο. Νιώθουν μια ανάσα μακριά από τον θάνατο. Και αντιδρούν όπως αντιδρά ένα
αγρίμι που βρίσκεται σε κίνδυνο. Περισσότερο με ένστικτο παρά με τη λογική.

Οι αντιδράσεις τους σε κάνουν συχνά να φερθείς με τρόπο που σε άλλες συνθήκες
δεν θα το έκανες». Ο γιατρός και συγγραφέας είδε πολλές φορές τον εαυτό του να
μετανιώνει για τη συμπεριφορά του. «Υπήρξαν φορές που ήμουν περισσότερος
ευερέθιστος και αυστηρός απ’ ό,τι έπρεπε. Υπήρξαν ακόμη φορές που ίσως να
έδωσα λιγότερη προσοχή σε κάποιον ασθενή». Εκείνες τις στιγμές είχε δίπλα του
τους συναδέλφους, τους δικούς του ανθρώπους. «Σε τέτοιες συνθήκες οι άνθρωποι
απογυμνώνονται. Στα επείγοντα περιστατικά δεν μπορείς να κρυφτείς. Και οι
σχέσεις σου με την ομάδα δεν μπορούν παρά να είναι ειλικρινείς», λέει ο
Διονύσης Κουφουδάκης, ο οποίος διατηρεί ακόμη τις φιλίες που δημιούργησε τα
δύσκολα χρόνια της ειδικότητας.

Βγήκε από το Πανεπιστήμιο. Το πτυχίο που κρατούσε στο χέρι του νόμιζε πως του
έδωσε όλες τις γνώσεις που θα χρειαζόταν από εδώ και πέρα. Τα όνειρα που
πλημμύριζαν το μυαλό του νόμιζε πως θα τα κάνει πραγματικότητα. Μπήκε στο
νοσοκομείο. Οι γνώσεις που συνόδευαν το πτυχίο εξαντλήθηκαν αμέσως. Όσο για τα
όνειρα, αυτά παρέμειναν κρυμμένα στο μυαλό.

Διάβασμα συνέχεια

«Ο νέος γιατρός νομίζει πως οι γνώσεις του είναι αρκετές. Όμως δεν φθάνουν
ποτέ. Οι γιατροί διαβάζουν περισσότερο όταν βγουν από το Πανεπιστήμιο. Πρέπει
να ενημερώνονται συνεχώς. Και πάντα υπάρχει κάτι παραπάνω να μάθουν». Όμως οι
γνώσεις είναι συχνά ακριβές. «Τα σεμινάρια και τα ιατρικά συνέδρια ήταν πολύ
ακριβά.

Όπως ακριβή ήταν και όλη η ζωή. Ιδιαίτερα αν έχεις οικογένεια με δύο παιδιά».
Ο μισθός των 220.000 δραχμών και οι 300 δραχμές για κάθε παραπάνω ώρα
δουλειάς, ποσά με τα οποία η Πολιτεία κοστολογούσε την εργασία ενός
ειδικευόμενου χειρουργού πριν από μερικά χρόνια, δεν ήταν ποτέ αρκετά.
«Αντιθέτως, η γραφειοκρατία στα νοσοκομεία είναι συχνά παραπάνω από αρκετή. Τα
μονοπάτια της γραφειοκρατίας οδηγούν σε αδιέξοδο. Και το χειρότερο είναι πως η
γραφειοκρατία των νοσοκομείων σκοτώνει ανθρώπους», λέει ο 35χρονος γιατρός.
Στην άλλη πλευρά, εκείνη προς την οποία γέρνει πάντα η ζυγαριά, οι χαρές. Όταν
συμβαίνουν, τις βλέπει μικρές, διαρκούν όσο μια στιγμή. Τη στιγμή που κατάλαβε
πως έσωσε εκείνο τον πατέρα, ύστερα από «δύο ώρες μονομαχία με τον θάνατο».
Έσωσε έναν πατέρα με κομμένη την αρτηρία του χεριού, την έκοψε μπαίνοντας
μπροστά στην τζαμαρία που κρεμόταν πάνω από το κεφάλι τού μικρού του γιου. Τη
στιγμή που με ανακούφιση ανακοίνωνε στη μητέρα του 12χρονου κοριτσιού πως η
κόρη της διέφυγε τον κίνδυνο μετά το τροχαίο. Κάθε στιγμή που μπορούσε να
φωνάξει «ένας λιγότερος για σένα, κύριε Άδη». «Είναι οι χαρές που νιώθεις
βλέποντας τις ζωές που έχεις σώσει. Οι στιγμές που αισθάνεσαι σαν ένας μικρός
θεός, παίρνεις αποφάσεις ζωής και θανάτου. Είναι αυτό που σε έκανε γιατρό και
σου δίνει τη δύναμη να συνεχίσεις. Αυτό που σε κάνεις να νιώθεις σίγουρος πως
δεν θα το μετανιώσεις ποτέ που έγινες γιατρός. Και πως αν ξαναζούσες πάλι τον
ίδιο δρόμο θα διάλεγες. Της μικρής μουσικής και του μεγάλου φόρτου».

Άγγελος κακών

Κάθε φορά, ήταν η πρώτη φορά. Ποτέ δεν ήξερε τι να πει. Όπως αναφέρει ο κ.
Κουφουδάκης, «η στιγμή της ανακοίνωσης του θανάτου είναι η πιο δύσκολη στη ζωή
ενός γιατρού. Είναι μια στιγμή που πάντα θέλεις να αποφεύγεις.

Και τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα όταν έχεις δική σου οικογένεια.
Βλέπεις τους δικούς σου ανθρώπους στο πρόσωπο του ασθενούς που έχασες».

Η μορφή μιας μητέρας που έχασε την 20χρονη κόρη της από τροχαίο ατύχημα θα
μείνει για πάντα στη μνήμη του χειρουργού. Άκουσε για τον θάνατο του κοριτσιού
της χωρίς να πει τίποτα. Δεν έκλαψε, δεν ξεστόμισε κατάρες εναντίον του
γιατρού. Στεκόταν μόνο μπροστά του αμίλητη. «Τα λόγια που ήμουν έτοιμος να
ακούσω δεν τα άκουσα, δεν βγήκαν ποτέ από το στόμα της. Η μάνα σιώπησε και με
κοιτούσε με τόση βία και τόσο πόνο που τρόμαξα και έκλεισα τα αυτιά μου για να
αντέξω τον ήχο της σιωπής της…».

ΤΟ ΦΑΝΕΛΑΚΙ

Υπό την… επιθυμία της πολιτείας

Όπως περιγράφει στους «Ασκληπιάδες», είναι σίγουρα κάτι πιο περίπλοκο από το
να αγοράσει κανείς ένα φάκελο από το βιβλιοπωλείο. Όμως, «υπάρχει, το φακελάκι
είναι πραγματικότητα. Υπήρχε πάντα. Σήμερα μάλιστα τελεί και υπό την επιθυμία
της Πολιτείας που πληρώνει περισσότερες από 80 ώρες δουλειάς την εβδομάδα με
εξευτελιστικούς μισθούς». Ο Διονύσης Κουφουδάκης επέλεξε τον άλλο δρόμο.
«Ήξερα πως μερικές χιλιάδες δραχμές παραπάνω δεν θα με έσωζαν. Δεν θα με
βοηθούσαν να αγοράσω ένα σπίτι ή να καλύψω τις ανάγκες της οικογένειάς μου.
Και όσες φορές από συγγενείς ασθενών θέλησαν να μου δώσουν χρήματα για να με
ευχαριστήσουν, αισθανόμουν σαν ιερόδουλη». Πάντως, στη διάρκεια των έξι χρόνων
της ειδικότητας ο ίδιος είδε πολλές τέτοιες συναλλαγές. «Υπήρχαν γιατροί –
εκβιαστές που ζητούσαν τα χρήματα μπροστά, πριν κάνουν οτιδήποτε. Είδα
ασθενείς να μπαίνουν στο χειρουργείο χωρίς να υπάρχει ανάγκη επέμβασης, αλλά
επειδή είχαν πληρώσει. Και άλλους που δεν χειρουργήθηκαν, γιατί δεν είχαν να
δώσουν τα χρήματα που ζητούσε ο γιατρός».