Οδηγίες για τους φορολογούμενους

Απαντήσεις σε 30 ερωτήματα σχετικά με τη φορολογία εισοδήματος,
μεταβιβάσεων ακινήτων, γονικών παροχών, κληρονομιών, δωρεών και Φόρου Μεγάλης
Ακίνητης Περιουσίας, δίνει το υπουργείο Οικονομικών. Πρόκειται για τα
κυριότερα από τα πιο συνηθισμένα ερωτήματα που υποβάλλουν οι φορολογούμενοι
στις Εφορίες, όταν συμπληρώνουν τις δηλώσεις τους ή για να διεκπεραιώσουν
διάφορες φορολογικές υποθέσεις τους.

Τα ερωτήματα και τις απαντήσεις τους έδωσε χθες στη δημοσιότητα το υπουργείο
Οικονομικών, σε μια προσπάθεια να διευκολυνθούν οι φορολογούμενοι κατά τη
συμπλήρωση των φορολογικών τους δηλώσεων αυτή την περίοδο. Οι 30 ερωτήσεις –
απαντήσεις παρουσιάζονται παρακάτω:

Φορολογία Εισοδήματος

1. Τα γεωργικά εισοδήματα συμπληρώνονται και στο Ε3;

Τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν γεωργική εκμετάλλευση και τα οποία δεν τηρούν ή
τηρούν βιβλία Β’ κατηγορίας του ΚΒΣ δεν συνυποβάλλουν το έντυπο Ε3. Αντίθετα,
το Ε3 θα συνυποβληθεί με το έντυπο Ε1 από τους υπόχρεους που δηλώνουν
εισοδήματα από γεωργική εκμετάλλευση.

2. Ποιες δαπάνες θεωρούνται οικογενειακές;

Οι δαπάνες αγοράς αγαθών και λήψης υπηρεσιών. Οι αποδείξεις αυτές δεν
υποβάλλονται με τη δήλωση αλλά φυλάσσονται από τον φορολογούμενο και θα
επιδεικνύονται όταν τους ζητηθεί από τον φορολογικό έλεγχο.

3. Πώς αποδεικνύεται ότι ένα ακίνητο παρέμεινε κενό;

Πρέπει να προσκομίζονται φωτοαντίγραφα των λογαριασμών της ΔΕΗ ή οποιοδήποτε
άλλο στοιχείο, όπως λογαριασμοί ύδρευσης, κοινοχρήστων κ.λπ. από τα οποία να
αποδεικνύεται ότι το ακίνητο ήταν κενό το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

4. Πώς φορολογούνται εισοδήματα που αποκτήθηκαν στην αλλοδαπή;

Αρχικά εξετάζεται τι προβλέπει η σύμβαση του συγκεκριμένου κράτους με την
Ελλάδα. Αν δεν προβλέπεται κάτι διαφορετικό ή δεν υπάρχει σύμβαση, τότε το
εισόδημα που αποκτήθηκε στην αλλοδαπή προστίθεται στα υπόλοιπα εισοδήματα και
φορολογείται. Από το συνολικό ποσό του φόρου που αναλογεί αφαιρείται ο φόρος
που καταβλήθηκε στην αλλοδαπή.

5. Ποιο ποσό κεφαλαίου προηγούμενων ετών που φορολογήθηκε ή νόμιμα
έχει απαλλαχθεί από τη φορολογία, αναγνωρίζεται για την κάλυψη
τεκμαρτής δαπάνης;

Ποσό που προκύπτει από τον συμψηφισμό των θετικών και αρνητικών στοιχείων του
εισοδήματος, καθώς και οποιοδήποτε άλλο ποσό που αποδειγμένα έχει εισπραχθεί.
Αν δεν υπάρχουν δαπάνες (ενοίκια κ.λπ.) ή είναι κάτω από το 1.000.000 δρχ. το
ποσό που θα εκπέσει δεν μπορεί να είναι κατώτερο του 1.000.000 δρχ.

6. Πότε υποβάλλεται το έντυπο Ε9;

Υπόχρεοι σε υποβολή του εντύπου αυτού είναι οι φορολογούμενοι που για πρώτη
φορά υποβάλλουν δήλωση φορολογίας εισοδήματος (έντυπο Ε1), ανεξάρτητα αν
διαθέτουν ή όχι ακίνητα, οπότε συνυποβάλλεται με το έντυπο Ε1, καθώς επίσης
και όσοι φορολογούμενοι έχουν μεταβολές στα ακίνητα που δήλωσαν στο έντυπο Ε9
κατά τα προηγούμενα οικονομικά έτη.

7. Σε ποιο κωδικό θα καταχωρηθεί η σύνταξη πολύτεκνης μητέρας;

Στα ποσά που απαλλάσσονται από το φόρο. Για το οικονομικό έτος 2001 στους κωδ.
657 – 658.

8. Πώς θα καταχωρηθούν οι δαπάνες προμήθειας φαρμάκων;

Οι δαπάνες προμήθειας φαρμάκων εντάσσονται στις οικογενειακές δαπάνες.
Εξαιρούνται τα φάρμακα που χορηγήθηκαν κατά τη νοσηλεία σε νοσοκομεία ή
κλινικές, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στα έξοδα νοσηλείας.

9. Πώς πρέπει να δηλωθούν οι αναδρομικές αποδοχές, οι οποίες
εισπράχθηκαν εντός του διαχειριστικού έτους 2000;

Με συμπληρωματικές δηλώσεις στο έτος που ανάγονται.

10. Σε περίπτωση διάστασης των συζύγων και υποβολής χωριστών
δηλώσεων, χωρίς την προσκόμιση αντιγράφου αγωγής για διαζύγιο ή
διατροφής ή πρακτικό κατανομής της κοινής περιουσίας για συναινετικό
διαζύγιο, ποια δικαιολογητικά πρέπει να συνυποβάλλουν με τη δήλωση
φορολογίας εισοδήματος;

Δεν ορίζονται συγκεκριμένα δικαιολογητικά. Είναι θέμα πραγματικό.

11. Ποιες τιμές ζώνης λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του
τεκμαρτού εισοδήματος από ιδιοκατοίκηση και τι ισχύει ειδικότερα γι’ αυτούς
που έχουν πάνω από τρία τέκνα;

Για τον υπολογισμό της ιδιοκατοίκησης λαμβάνεται υπόψη η τιμή ζώνης που ισχύει
την 1η Ιανουαρίου της φορολογούμενης περιόδου. Για τον υπολογισμό της
ιδιοκατοίκησης απαλλάσσεται επιφάνεια 150 τ.μ. προσαυξανόμενη κατά 20 τ.μ. για
κάθε παιδί μετά το δεύτερο που βαρύνει τον φορολογούμενο.

12. Ισχύουν οι άτυπες δωρεές για την κάλυψη τεκμηρίων;

Μόνο οι δωρεές χρηματικών ποσών για τις οποίες η οικεία φορολογική δήλωση έχει
υποβληθεί μέχρι τη λήξη του έτους στο οποίο πραγματοποιήθηκε η σχετική δαπάνη.

13. Πώς πληρώνεται το χαρτόσημο μισθωμάτων και ποιος έχει την
υποχρέωση καταβολής;

Με την εκκαθάριση της δήλωσης και καταβάλλεται από τον ιδιοκτήτη.

Φορολογία Κληρονομιών – Δωρεών – Γον. Παροχών

14. Ποιος είναι υπόχρεος για την υποβολή της δήλωσης φόρου
κληρονομιάς;

Ο κληρονόμος ή ο νόμιμος αντιπρόσωπός του.

15. Ποια είναι η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φόρου
κληρονομιάς;

Μέσα σε έξι μήνες αν ο κληρονομούμενος πέθανε στην Ελλάδα ή μέσα σε ένα χρόνο
αν ο κληρονομούμενος ή οι κληρονόμοι ή οι κληροδόχοι διέμεναν κατά τον χρόνο
θανάτου στην αλλοδαπή.

16. Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται κατά την υποβολή δηλώσεων φόρου
κληρονομιάς;

α) Ληξιαρχική πράξη θανάτου.

β) Αντίγραφο διαθήκης.

γ) Κληρονομητήριο ή πιστοποιητικό της αρμόδιας δημοτικής ή κοινοτικής αρχής
περί του είδους και του βαθμού συγγενείας προς τον κληρονομούμενο.

δ) Πιστοποιητικό του γραμματέα Πρωτοδικών περί μη δημοσιεύσεως νεώτερης
διαθήκης ή περί μη δημοσιεύσεως στην περίπτωση της εξ αδιαθέτου διαδοχής.

ε) Πιστοποιητικό για την ηλικία του επικαρπωτή, όταν για τον προσδιορισμό της
αξίας συντρέχει η ηλικία αυτού.

στ) Έγγραφο νομιμοποιήσεως σε περίπτωση πληρεξουσίου.

ζ) Τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής
υποχρέωσης.

η) Αποδεικτικά χρεών της κληρονομιάς.

17. Ποιος είναι υπόχρεος υποβολής δήλωσης φόρου δωρεάς – γον.
παροχής;

Είναι οι συμβαλλόμενοι δωρητής δωρεοδόχος – γονέας – τέκνο και σε περίπτωση
άτυπης δωρεάς είναι ο δωρεοδόχος.

18. Ποια είναι η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φόρου δωρεάς –
γον. παροχής;

Η δήλωση υποβάλλεται πριν από την κατάρτιση του συμβολαίου το οποίο
συντάσσεται με βάση θεωρημένο αντίγραφο της δήλωσης και προκειμένου για άτυπες
δωρεές, μέσα σε έξι μήνες από την παράδοση του αντικειμένου της δωρεάς στον
δωρεοδόχο.

19. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις απαλλαγής από το φόρο κληρονομιών
για την απόκτηση της πρώτης κατοικίας;

Ο κληρονόμος ή κληροδόχος ή ο σύζυγος αυτού ή τα ανήλικα τέκνα τους να μην
έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη οικία ή
διαμέρισμα που πληροί τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειάς τους ή δικαίωμα
πλήρους κυριότητας επί οικοπέδου οικοδομήσιμου ή επί ιδανικού μεριδίου
οικοπέδου, στα οποία αντιστοιχεί εμβαδόν κτίσματος που πληροί τις στεγαστικές
τους ανάγκες και βρίσκονται σε δήμο ή κοινότητα με πληθυσμό άνω των 5.000
κατοίκων.

20. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις της αγροτικής απαλλαγής στη
φορολογία κληρονομιών, δωρεών, γον. παροχών;

* Ο κληρονόμος ή δωρεοδόχος να είναι παιδί, σύζυγος, γονείς ή αδελφοί του
δικαιοπαρόχου (κληρονομουμένου – δωρητή).

* Οι κληρονόμοι ή δωρεοδόχοι να ασχολούνται κατά κύριο επάγγελμα με τη γεωργία
ή κτηνοτροφία και

* η έκταση να χρησιμοποιείται για 15 χρόνια συνεχώς και αποκλειστικά για
γεωργοκτηνοτροφική εκμετάλλευση.

21. Ποιες είναι οι απαλλαγές για τους αγρότες;

Δεν φορολογείται το μέχρι 1.000.000 δρχ. τμήμα της για κάθε κληρονόμο ή
κληροδόχο ή δωρεοδόχο και συνολικά για ποσό 30.000.000 δρχ. και μέχρι 80
στρέμματα εφόσον η κατά στρέμμα αξία τους δεν υπερβαίνει τα 2.000.000 δρχ.

Ανεξάρτητα από την πιο πάνω απαλλαγή και πρόσθετα σ’ αυτήν όταν η κληρονομική
μερίδα αποτελείται κατά το μισό τουλάχιστον της αξίας της από
γεωργοκτηνοτροφικά περιουσιακά στοιχεία, ο κληρονομούμενος ασχολιόταν κατά
κύριο επάγγελμα με γεωργοκτηνοτροφικές εργασίες και η κληρονομιά περιέρχεται
σε κατιόντες ή ανιόντες ή σύζυγο κληρονομούμενου, αφαιρείται και δεν
φορολογείται το τριπλάσιο ποσό των αφορολογήτων της Α’ και Β’ κατηγορίας, δηλ.
ποσό 10.350.000 για κληρονόμους που εντάσσονται στην Α’ κατηγορία και
7.590.000 για κληρονόμους που εντάσσονται στη Β’ κατηγορία.

Προσαυξημένα αφορολόγητα ποσά στο τετραπλάσιο των αφορολογήτων ορίων της Α’
και Β’ κατηγορίας ισχύουν για νέους αγρότες μέχρι 40 ετών.

22. Σε πόσες δόσεις κ αταβάλλεται ο φόρος κληρονομιών,
δωρεών;

Σε 24 ίσες άτοκες μηνιαίες δόσεις αν η βεβαίωση έγινε με βάση τη δήλωση ή την
πράξη καταλογισμού, κάθε μία από τις οποίες δεν μπορεί να είναι μικρότερη των
100.000 δρχ. πλην της τελευταίας.

Σε 6 ισόποσες άτοκες μηνιαίες δόσεις αν για τη βεβαίωση του φόρου ως τίτλος
λαμβάνεται η απόφαση διοικητικού δικαστηρίου και δικαστικού συμβιβασμού.

Φορολογία Μεταβίβασης Ακινήτων

23. Πώς καταβάλλεται ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων;

Στις περιοχές που εφαρμόζεται το αντικειμενικό σύστημα, κατά την υποβολή της
δήλωσης ΦΜΑ, ο φορολογούμενος υποχρεούται να αναγράφει σε αυτήν την
αντικειμενική αξία του μεταβιβαζόμενου ακινήτου, βάσει της οποίας καταβάλλει
εφάπαξ το φόρο που αναλογεί. Σε περίπτωση που το τίμημα είναι μεγαλύτερο της
αντικειμενικής αξίας, ο φόρος υπολογίζεται επί του τιμήματος. Αν όμως ο
φορολογούμενος αμφισβητήσει την αντικειμενική αξία του ακινήτου, έχει το
δικαίωμα μέσα σε 60 ημέρες από τότε που υπέβαλε τη δήλωση να προσφύγει στα
διοικητικά δικαστήρια, τα οποία θα αποφανθούν για τον προσδιορισμό της αξίας
με βάση τα συγκριτικά στοιχεία.

Στις υπόλοιπες περιοχές που δεν εφαρμόζεται το αντικειμενικό σύστημα, κατά την
υποβολή της δήλωσης ΦΜΑ, ο φορολογούμενος καταβάλλει εξ ολοκλήρου το φόρο που
αναλογεί με βάση την αξία που δήλωσε. Στη συνέχεια, ο προϊστάμενος της ΔΟΥ
προσδιορίζει προσωρινά την αγοραία αξία του ακινήτου και ο αγοραστής έχει
πλέον το δικαίωμα μέσα σε δίμηνη ανατρεπτική προθεσμία από την ημερομηνία
παραλαβής της δήλωσης να επιδώσει συμπληρωματική δήλωση σύμφωνα με την
προσωρινή αξία του προϊσταμένου της ΔΟΥ και να καταβάλει χωρίς προσαυξήσεις
και πρόστιμα το μισό του αναλογούντος φόρου και το υπόλοιπο μισό τον επόμενο
της βεβαίωσης μήνα. Στην περίπτωση που δεν υποβάλει την πιο πάνω
συμπληρωματική δήλωση, ενεργείται πλέον τακτικός έλεγχος από τον προϊστάμενο
της ΔΟΥ για τον προσδιορισμό της αξίας, χωρίς να τον δεσμεύει πλέον η
προσωρινή προεκτίμηση και στη συνέχεια εκδίδεται το σχετικό φύλλο ελέγχου.
Μέσα σε 60 ημέρες από την κοινοποίηση του φύλλου ελέγχου ο αγοραστής έχει το
δικαίωμα να συμβιβαστεί ή να προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια.

24. Ποιοι είναι οι πρόσθετοι φόροι και πότε επιβάλλονται;

* Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, επιβάλλεται πρόσθετος φόρος που ορίζεται
σε ποσοστό 3,5% επί του φόρου, την πληρωμή του οποίου θα απέφευγε ο υπόχρεος
λόγω μη υποβολής της δήλωσης για κάθε μήνα καθυστέρησης.

* Σε περίπτωση υποβολής ανακριβούς δήλωσης, επιβάλλεται στον υπόχρεο πρόσθετος
φόρος που ορίζεται σε ποσοστό 3% επί του φόρου, την πληρωμή του οποίου θα
απέφευγε, για κάθε μήνα καθυστέρησης.

* Σε περίπτωση υποβολής εκπρόθεσμης δήλωσης, επιβάλλεται πρόσθετος φόρος που
ορίζεται σε ποσοστό 1,5% επί του φόρου που οφείλεται με τη δήλωση, για κάθε
μήνα καθυστέρησης.

Ως ανώτατα όρια για την επιβολή πρόσθετων φόρων ορίζονται ποσοστό 200% για
υποβολή εκπρόθεσμης δήλωσης και 300% για την υποβολή ανακριβούς δήλωσης ή μη
υποβολής δήλωσης του φόρου, την πληρωμή του οποίου θα απέφευγε ο υπόχρεος
φορολογούμενος.

25. Ποιοι είναι οι δικαιούχοι της απαλλαγής από το ΦΜΑ για αγορά
πρώτης κατοικίας;

Η απαλλαγή παρέχεται μόνο σε φυσικά πρόσωπα (έγγαμα ή άγαμα) και συγκεκριμένα
μόνο σε Έλληνες υπηκόους που κατοικούν στην Ελλάδα. Συνεπώς δεν δικαιούνται
της απαλλαγής οι Έλληνες φοιτητές για όσο διάστημα παραμένουν σπουδάζοντας στο
εξωτερικό, οι Έλληνες που εργάζονται στο εξωτερικό, είτε σε δική τους
επιχείρηση, είτε με εξηρτημένη εργασία.

Κατ’ εξαίρεση για τους έμμισθους Έλληνες δημοσίους υπαλλήλους που υπηρετούν
στο εξωτερικό θεωρείται ότι η κατοικία τους βρίσκεται στην Ελλάδα και συνεπώς
δικαιούνται της απαλλαγής.

26. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή πρώτης
κατοικίας;

Οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση της απαλλαγής θα πρέπει να συντρέχουν στο
όνομα του αγοραστή. Αυτές είναι:

* Να στερείται στέγης. Ως οικία ή διαμέρισμα που πληροί τις στεγαστικές
ανάγκες της οικογένειας του αγοραστή θεωρείται εκείνο του οποίου το συνολικό
εμβαδόν είναι:

α) Για ένα άτομο 35μ².

β) Για δύο άτομα 70μ² προσαυξανόμενα κατά 15 τ.μ. για καθένα από τα δύο πρώτα
παιδιά του και 25 τ.μ. για το τρίτο και τα επόμενα τέκνα.

* Να αγοράζει την πλήρη κυριότητα.

* Να μην υπάρχει συγγένεια μεταξύ αγοραστή και πωλητή.

* Δέσμευση για 5 χρόνια του αγορασθέντος ακινήτου.

27. Υπάρχει δικαίωμα απαλλαγής για δεύτερη φορά;

Δίδεται απαλλαγή και για δεύτερη φορά εάν συντρέχουν αθροιστικά οι ακόλουθες
προϋποθέσεις:

* Το ακίνητο που αγοράστηκε με απαλλαγή να ήταν οικία ή διαμέρισμα, διότι αν
ήταν οικόπεδο συνάγεται ότι η ανοικοδόμησή του με εξάντληση του ανώτατου
συντελεστή δόμησης προφανώς θα καλύψει τις αυξημένες στεγαστικές ανάγκες του
αγοραστή και της οικογενείας του.

*Να έχουν περάσει τουλάχιστον δύο (2) χρόνια από την ημερομηνία της πρώτης
αγοράς.

* Να πωληθεί η οικία ή το διαμέρισμα για το οποίο έχει δοθεί η πρώτη απαλλαγή.

* Η παλαιά οικία ή διαμέρισμα που εκποιήθηκε να μην πληρούσε τις στεγαστικές
ανάγκες του αιτούμενου την δεύτερη απαλλαγή.

* Η εκποίηση της παλιάς οικοδομής ή διαμερίσματος να μην έγινε σε συγγενείς
του πωλητή, εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, μέχρι πρώτου βαθμού.

* Να συντρέχουν στο πρόσωπο του αιτούμενου τη δεύτερη απαλλαγή όλες οι
προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος για την πρώτη.

Φορολογία Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας

28. Ποια φυσικά πρόσωπα έχουν υποχρέωση υποβολής δήλωσης ΦΜΑΠ
για το έτος 2001;

Κάθε φυσικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από την ιθαγένεια ή την κατοικία του για την
περιουσία του που αποτελείται από ακίνητα που βρίσκονται στην Ελλάδα την 1η
Ιανουαρίου 2001 ή από εμπράγματα δικαιώματα σ’ αυτά εκτός από την υποθήκη, η
αξία της οποίας υπερβαίνει το ποσό των 69.000.000 δραχμών για άγαμο και
138.000.000 δραχμών για έγγαμο. Το αφορολόγητο όριο για τον άγαμο προβλέπεται
ότι από το 2002 θα αυξηθεί στα 83 εκατ. δρχ. και στα 166 εκατ. δρχ. για τον
έγγαμο.

29. Πώς προσδιορίζεται η αξία των ακινήτων;

* Για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές που εφαρμόζεται το αντικειμενικό
σύστημα, η αξία τους προσδιορίζεται με το σύστημα αυτό.

* Για ακίνητα στα οποία υπάρχουν κτίσματα και βρίσκονται σε περιοχές που δεν
εφαρμόζεται το αντικειμενικό σύστημα, η αξία των ακινήτων υπολογίζεται με
αντικειμενικά κριτήρια, ενώ η αξία του οικοπέδου με βάση συγκριτικά στοιχεία
που υπάρχουν στην αρμόδια ΔΟΥ.

* Γήπεδα (οικόπεδα – αγροτεμάχια) που βρίσκονται σε περιοχές που δεν έχουν
ενταχθεί στο αντικειμενικό σύστημα η αξία τους προσδιορίζεται με βάση την
αγοραία αξία όπως αυτή διαμορφώνεται με τα συγκριτικά στοιχεία.

30. Τι θα δηλώσει οικοπεδούχος ο οποίος έχει παραχωρήσει το οικόπεδό
του για ανέγερση οικοδομής με το σύστημα της αντιπαροχής;

Ο οικοπεδούχος και εφόσον δεν έχει παρέλθει επταετία από την έκδοση της
οικοδομικής άδειας είναι υποχρεωμένος να δηλώσει το σύνολο της αξίας του
οικοπέδου. Τα υπό ανέγερση κτίσματα οφείλει να τα αναγράψει στην τελευταία
σελίδα της δήλωσης ΦΜΑΠ στον οικείο πίνακα. Η αξία των διαμερισμάτων τα οποία
έχει συμφωνηθεί να λάβει ο οικοπεδούχος, θα δηλωθούν μετά τη συμπλήρωση της
επταετίας από τη χορήγηση της οικοδομικής άδειας ή αφότου αυτά εκμισθωθούν ή
κατ’ οποιοδήποτε τρόπο χρησιμοποιηθούν πριν από τη συμπλήρωση της επταετίας.

Πληρωμή ΦΠΑ μέσω Ίντερνετ

Τη δυνατότητα απόδοσης του ΦΠΑ μέσω της ηλεκτρονικής της διεύθυνσης Alpha Web
Banking στο Internet ανακοίνωσε χθες η Alpha Bank. Η πληρωμή του ΦΠΑ
εκτελείται με χρέωση του συγκεκριμένου ποσού, σε λογαριασμό καταθέσεων που
έχουν δηλώσει και διαχειρίζονται οι ενδιαφερόμενοι πελάτες μέσω του συστήματος.