Ανασυγκρότηση στα Βαλκάνια: από τη θεωρία στην πράξη

Από τις 10 Ιουνίου 1999, όταν υιοθετήθηκε το Σύμφωνο Σταθερότητας στην Κολωνία
από 30 χώρες και πολλούς διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, ο ΟΑΣΕ, το Συμβούλιο
της Ευρώπης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, η
Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων αποτελεί μια σημαντική πρόκληση για τη διεθνή
κοινότητα. Ανασυγκρότηση με την έννοια της δημιουργίας ενός συνεκτικού
οικονομικού αρχικά χώρου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με στόχο τη σταδιακή ένταξη
των Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γράφει ο Έντγκαρ Μορέν στην «Κοινωνιολογία»: «Οι σύγχρονες κοινωνίες όχι μόνο
μπορούν να “ανεχθούν” πολύ μεγάλες αταξίες, αλλά μπορεί να εξελιχθούν μέσα από
αταξίες». Η εξέλιξη στα Βαλκάνια θα πρέπει να ενσωματώσει τα γεγονότα και τα
καινούργια στοιχεία που τάραξαν και ανέτρεψαν όλα τα δεδομένα και τις δομές
των τελευταίων σαράντα χρόνων. Η Ανασυγκρότηση ως διαδικασία μετάβασης είναι
μια πολύπλοκη υπόθεση. Ακούγεται τελευταία ως μαγική συνταγή, θα πρέπει όμως
να δώσει γρήγορα χειροπιαστά αποτελέσματα. Γιατί, ενώ έχει σημαντικά
τεκμηριωθεί σε θεωρητικό επίπεδο, δεν έχουμε προχωρήσει όσο θα έπρεπε στην
πράξη.

Υπάρχει μια ασυμβατότητα στις δράσεις, η οποία οδηγεί σε ημιτελείς και
ανολοκλήρωτες προσπάθειες. Οι γραφειοκρατικές διαδικασίες που υπάρχουν σε όλα
τα επίπεδα είναι ένας άλλος παράγοντας καθυστέρησης, όπως και ο βραδύς ρυθμός
προσαρμογής των θεσμικών και νομικών πλαισίων των βαλκανικών χωρών στις
σύγχρονες απαιτήσεις.

Η ελληνική κυβέρνηση συμμετείχε ενεργά από την πρώτη στιγμή σε όλες τις
προσπάθειες για τη βαλκανική Ανασυγκρότηση. Η πολιτική μας στα Βαλκάνια
βασίζεται σε πέντε σημεία: εδραίωση της δημοκρατίας, απαραβίαστο συνόρων,
οικονομική ανάπτυξη, διαπεριφερειακή συνεργασία, σταδιακή ενσωμάτωση των χωρών
της ΝΑ Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα είναι άλλωστε ανάμεσα στις πρώτες χώρες που εκπόνησαν ένα δικό τους
ολοκληρωμένο ελληνικό σχέδιο για την Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων. Για τα
επόμενα πέντε χρόνια η Ελλάδα θα συμβάλει με το 1% του ΑΕΠ της στην ανάπτυξη
των χωρών της περιοχής.

Σύμφωνα με αυτό το σχέδιο, η Ελλάδα θα διαθέσει 180 δισ. δρχ. για τα επόμενα
πέντε χρόνια. Το σχέδιο έχει ως κύρια χαρακτηριστικά την αυτοτέλεια, την
ευελιξία, αλλά και τη δυνατότητα συνέργειας με τα άλλα διεθνή σχέδια. Για τη
στήριξη, την προώθηση και τον συντονισμό των πρωτοβουλιών που συνδέονται με το
ελληνικό σχέδιο για την Ανασυγκρότηση δημιουργείται στο υπουργείο Μακεδονίας –
Θράκης (ΥΜΑ-Θ) γραφείο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Στο επίπεδο του ιδιωτικού τομέα, οι Έλληνες επιχειρηματίες έχουν ήδη επενδύσει
συνολικά πάνω από 700 δισ. τα τελευταία πέντε χρόνια στα Βαλκάνια. Σήμερα
δραστηριοποιούνται περίπου 3.000 ελληνικές επιχειρήσεις στη ΝΑ Ευρώπη.

Η Θεσσαλονίκη είναι πλέον έδρα πολλών σημαντικών ευρωπαϊκών και διεθνών
θεσμών, όπως η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ανασυγκρότηση, το Σύμφωνο της
Σταθερότητας, το SECI, η Παρευξείνια Τράπεζα. Οφείλουμε όλοι να συμβάλουμε
ώστε οι θεσμοί αυτοί να έχουν άριστη συνεργασία με τις ελληνικές υπηρεσίες και
την κοινωνία πολιτών στην Ελλάδα, αλλά και στις άλλες γειτονικές βαλκανικές
χώρες.

Έχουν γίνει συγκεκριμένα βήματα. Το τελευταίο εξάμηνο η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για
την Ανασυγκρότηση άρχισε να λειτουργεί στο ανακαινισμένο ξενοδοχείο «Vienna»,
στη Θεσσαλονίκη. Το 2001 θα έχει 35 υπαλλήλους στη Θεσσαλονίκη αλλά, όπως
είναι φυσικό, το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της βρίσκεται στις περιοχές
όπου υλοποιούνται τα προγράμματα Ανασυγκρότησης. Πρόσφατα επεκτάθηκε το πεδίο
δράσης της στη Σερβία και το Μαυροβούνιο και από το 1999 μέχρι το 2001 έχει
συνολικό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ.

Στις 11 Ιανουαρίου του 2001 έγινε η επίσημη έναρξη της λειτουργίας του
γραφείου του Συμφώνου Σταθερότητας στη Θεσσαλονίκη. Σύντομα πρόκειται να
λειτουργήσει στη Θεσσαλονίκη και ένα συντονιστικό γραφείο για τις
δραστηριότητες του SECI, μιας πρωτοβουλίας που λειτουργεί ανεξάρτητα αλλά και
συμπληρωματικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας.

Για να υπάρξει καλύτερη ενημέρωση γύρω από τις δραστηριότητες που
αναπτύσσονται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στις 19 Ιανουαρίου 2001 με
πρωτοβουλία του ΥΜΑ-Θ παρουσιάστηκαν όλα τα σημαντικά προγράμματα αμερικανικών
φορέων που συμμετέχουν στην προσπάθεια Ανασυγκρότησης των Βαλκανίων.
Σκοπεύουμε τους επόμενους μήνες να οργανώσουμε μια παρουσίαση των αντίστοιχων
ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Στόχος μας είναι όλες οι ελληνικές επιχειρήσεις και
ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, που δραστηριοποιούνται στην ευρύτερη περιοχή, να
έχουν ίσες ευκαιρίες συμμετοχής σε διεθνή επενδυτικά προγράμματα. Η
ενεργοποίηση των επιχειρήσεων, αλλά και η απορρόφηση των κονδυλίων που
διαθέτουν διεθνείς οργανισμοί για επενδύσεις στα Βαλκάνια είναι καθοριστικοί
παράγοντες για την προώθηση της Ανασυγκρότησης.

Χρειαζόμαστε μεθόδους και κανόνες κοινά αποδεκτούς για να έχουμε γρήγορα
αποτελέσματα. Ιδιαίτερα τώρα που η ανησυχία για το ουράνιο DU μπορεί να
λειτουργήσει επιβραδυντικά, θα πρέπει να ενεργοποιηθούν όλες οι δυνάμεις και
οι δυνατότητες που θα επιταχύνουν τα βήματα της Ανασυγκρότησης.

Ο Γιώργος Πασχαλίδης είναι υπουργος Μακεδονίας – Θράκης