Διαστάσεις Μηνύματα προς εξωγήινους

Κοσμική έκκληση: η πρώτη σελίδα του μηνύματος των Ντυτίλ – Ντυμά

«Μα υπάρχει κανείς εκεί πάνω για να μιλήσουμε; Μπορεί το άστρο μας να είναι το
μόνο που συνοδεύει έναν κατοικημένο πλανήτη; Είναι πολύ πιο αληθοφανές να
σκεφτεί κανείς ότι στην κοσμική κλίμακα οι τεχνικοί πολιτισμοί αφθονούν, ότι ο
Γαλαξίας μας βουίζει από προχωρημένες κοινωνίες, ότι κατά συνέπεια υπάρχει μία
τέτοια κοινωνία όχι πολύ μακριά από μας και εκπέμπει σήματα από κεραίες
εγκατεστημένες στον πλανήτη ενός άστρου τόσο κοντινού που μπορούμε να τον
δούμε διά γυμνού οφθαλμού. Όταν στρέφουμε το κεφάλι προς τον νυχτερινό ουρανό,
υπάρχει ίσως ένας κόσμος όπου κάποιος πολύ διαφορετικός από μας κοιτάζει
εκείνη ακριβώς τη στιγμή διακριτικά το άστρο που αποκαλούμε Ήλιο».

Αυτά έγραφε στο βιβλίο του «Κόσμος» ο διάσημος Αμερικανός πλανητολόγος Καρλ
Σέιγκαν, που πέθανε το 1996. Ο Σέιγκαν ήταν ο εμπνευστής των μηνυμάτων που
στάλθηκαν προς άγνωστους εξωγήινους με τα διαστημόπλοια Pioneer (το 1972 και
το 1973) και Voyager (το 1977). Το 1974, ο Αμερικανός αστρονόμος Φρανκ Ντρέικ
έστειλε το δικό του μήνυμα προς τον αστερισμό του Ηρακλή: θα χρειαστεί όμως
23.000 χρόνια για να φτάσει. Έκτοτε η ανθρωπότητα είχε μείνει βουβή, με
εξαίρεση τις εικόνες και τους ήχους που εκπέμπονται από το ραδιόφωνο και την
τηλεόραση και απομακρύνονται από τη Γη με την ταχύτητα του φωτός. Η σιωπή
διεκόπη το 1999 με πρωτοβουλία της ιδιωτικής εταιρείας Team Encounter, που
έστειλε μια «Κοσμική Έκκληση» σε τέσσερα σχετικά γειτονικά μας αστέρια. Το πιο
κοντινό απέχει 51,8 έτη φωτός, το πιο μακρινό 70,5. Αν υπάρχουν λοιπόν εκεί
κάποια έλλογα όντα και διαθέτουν «τηλέφωνο», θα χρειαστούν για να μας
απαντήσουν μόλις 103 με 141 χρόνια.

Σε αντίθεση με το μήνυμα του Ντρέικ, που απετελείτο από 1.679 μπιτ και
χρειάστηκε τρία λεπτά για να ολοκληρωθεί, η Κοσμική Έκκληση «ζυγίζει» 300
χιλιομπίτ και η μετάδοσή της πήρε τέσσερις ώρες. Έργο δύο Καναδών φυσικών, του
Ιβάν Ντυτίλ και του Στεφάν Ντυμά, το κείμενο στηρίζεται αποκλειστικά στα
μαθηματικά και τη λογική, δύο γλώσσες που θεωρούνται οικουμενικές. Αποτελείται
από 23 σελίδες κλιμακούμενης δυσκολίας: αρχίζει από τον ορισμό των αριθμών και
συνεχίζει με μαθηματικές εξισώσεις, έννοιες χημείας, φυσικής και αστρονομίας,
σελίδες για τη Γη, τους κατοίκους της, το DNA τους. Η τελευταία σελίδα είναι
συμβολική, αφού περιλαμβάνει μόνο ερωτήσεις. Ο παραλήπτης του μηνύματος
καλείται να χρησιμοποιήσει την ίδια μαθηματική γλώσσα για να περιγράψει τον
κόσμο του και το όραμά του για το Σύμπαν.

Για να διευκολύνουν την επικοινωνία, οι δύο ερευνητές χρησιμοποίησαν διάφορα
τεχνάσματα. Αναφερόμενοι στη μάζα, για παράδειγμα, χρησιμοποίησαν τη σχέση της
μάζας του πρωτονίου προς τη μάζα του ηλεκτρονίου, που ισούται με 1.676 και
είναι σταθερή στο Σύμπαν. Με τον τρόπο αυτό, οι παραλήπτες θα καταλάβουν ότι
το θέμα είναι η μάζα. Κι ίσως κατανοήσουν στη συνέχεια και τα υπόλοιπα. Αν
βέβαια εκδηλώσουν σχετικό ενδιαφέρον.