Άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό

Την άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό, στην περίπτωση που
η Βουλή αδυνατεί να εκλέξει Πρόεδρο ύστερα από δύο ή τρεις ψηφοφορίες,
προτείνει ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου, ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ.
Δημ. Τσάτσος, εισάγοντας με τη σημαντική παρέμβασή του νέα δεδομένα στη
διαδικασία Αναθεώρησης του Συντάγματος.

Παράλληλα, ο κ. Τσάτσος εκφράζει την ανησυχία του, όπως χαρακτηριστικά
σημειώνει, για τις πιθανές επιπτώσεις από την πρόταση της κυβερνητικής
πλειοψηφίας για διεύρυνση των ασυμβιβάστων και την προτεινόμενη απαγόρευση
στους βουλευτές να ασκούν ελεύθερο επάγγελμα, τονίζοντας ότι η επίμαχη πρόταση
«οδηγεί στη συνταγματική κατοχύρωση του επαγγελματία πολιτικού».

Με δηλώσεις προς «ΤΑ ΝΕΑ» ο κ. Τσάτσος καταθέτει ουσιαστικά μια τρίτη λύση για
αλλαγές στις συνταγματικές διατάξεις που αναφέρονται στον τρόπο εκλογής του
Προέδρου της Δημοκρατίας, αποκλείοντας τον κίνδυνο διάλυσης της Βουλής που
καλείται να εκλέξει Πρόεδρο, ενώ αντιπαρέρχεται την προβαλλόμενη από την
κυβερνητική πλειοψηφία άποψη ότι η άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας
από τον λαό δεν είναι επιτρεπτή γιατί αλλοιώνει τη μορφή του πολιτεύματος.

Όπως επισημαίνει, σε καμία περίπτωση δεν καταστρατηγείται το άρθρο 110 του
Συντάγματος (σ.σ. περί των διατάξεων που υπόκεινται σε Αναθεώρηση) από την
άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, από τη στιγμή που δεν αλλάζουν οι
αρμοδιότητές του και δεν μεταβάλλεται έτσι ο χαρακτήρας της προεδρευομένης
κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που επιτάσσει το Σύνταγμα.

Για τα ασυμβίβαστα

Ειδικότερα, ερωτηθείς από «ΤΑ ΝΕΑ» για τη διεύρυνση των ασυμβιβάστων, που
προκαλεί έντονες αντιδράσεις και από την πλευρά βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, αλλά και
το ζήτημα εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, για το οποίο το ΠΑΣΟΚ έχει, ως
γνωστόν, προτείνει τη διενέργεια διαδοχικών ψηφοφοριών στη Βουλή έως ότου η
προεδρική εκλογή επιτευχθεί με αυξημένη πλειοψηφία (180 βουλευτών), ο κ.
Τσάτσος υπογράμμισε:

Για το ζήτημα των ασυμβιβάστων: «Εκτιμώ τον προβληματισμό και αντιλαμβάνομαι
ότι αυτή η πρόταση δεν είναι στερημένη εύλογων επιχειρημάτων, όπως για
παράδειγμα η αναφορά στο γεγονός ότι η σημερινή κοινοβουλευτική πραγματικότητα
καθιστά δυσχερή την ταυτόχρονη εκπλήρωση των κοινοβουλευτικών και των
επαγγελματικών υποχρεώσεων.

Φοβούμαι όμως ότι υπάρχουν και σοβαρά επιχειρήματα εναντίον αυτής της πρότασης
τα οποία στη δική μου επιστημονική εκτίμηση είναι σημαντικότερα εκείνων που
στηρίζουν την πρόταση. Αναφέρω ενδεικτικά: Από την ώρα που ο γιατρός, ο
δικηγόρος, ο αρχιτέκτονας, ο ψυχολόγος, ο φυσιοθεραπευτής κ.ά. εγκαταλείπει
έστω για τέσσερα χρόνια τον επαγγελματικό του χώρο, δεν μπορεί χωρίς
προβλήματα να επιστρέψει και να συνεχίσει σαν να μην είχε απουσιάσει. Άλλωστε,
η δήλωση αποδοχής του βουλευτικού αξιώματος με επίγνωση ότι αυτό τον
υποχρεώνει να εγκαταλείψει το επάγγελμα, συνιστά και δήλωση προς την κοινωνία
ότι εγκαταλείπει το επάγγελμα. Η στέρηση αυτής της ιδιωτικής βάσης επιβίωσης
μεταβάλλει το πολιτικό του λειτούργημα σε μοναδική βάση οικονομικής επιβίωσης.
Αυτό, στη συνέχεια, σημαίνει ότι τότε πια η συμπεριφορά του πολιτικού δεν θα
προσδιορίζεται εύκολα από τις πεποιθήσεις του, αλλά από την αδήριτη ανάγκη η
πολιτική του συμπεριφορά να οδηγεί στην επανεκλογή του, δηλαδή στη συντήρηση
της μόνης πια πηγής οικονομικής αντιμετώπισης της ζωής.

Επαγγελματίες πολιτικοί

Ανησυχώ, λοιπόν, ότι η πρόταση αυτή οδηγεί στη συνταγματική κατοχύρωση του
επαγγελματία πολιτικού, δηλαδή στην επαγγελματοποίηση της πολιτικής και τελικά
στην ιδιωτικοποίηση της πολιτικής. Εκτός αυτού, βέβαια, μπαίνει και το θέμα
ότι θα μειωθεί ίσως ο αριθμός των αξιόλογων επιστημόνων και επαγγελματιών που
θα αποφασίσουν να δοκιμαστούν και στην πολιτική.

Επαναλαμβάνω βέβαια ότι και προσέχω και σέβομαι τα αντίθετα επιχειρήματα
επιφανών συναδέλφων…».

­ Για τον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας: «Θα απαντήσω χωριστά για
τα δύο σκέλη της πρότασης που έχει υποβληθεί: Στο μέτρο που η πρόταση καταργεί
τις ενδιάμεσες βουλευτικές εκλογές, τον κίνδυνο διάλυσης της Βουλής, να
σημειώσω όχι μόνο ότι συμφωνώ, αλλά ότι στη συζήτηση λησμονήθηκε ότι πρώτος
εγώ πολέμησα αυτήν την κατασκευή ως γενικός εισηγητής της μειοψηφίας το 1975,
στην Ε΄ Αναθεωρητική Βουλή.

Ως προς το σκέλος ποια θα είναι η διέξοδος, δηλαδή οι προϋποθέσεις της
εκλογής, ακούω με προσοχή την άποψη της πλειοψηφίας, όπως έχει εκφραστεί από
τις σχετικές δηλώσεις του γενικού εισηγητή κ. Ευαγ. Βενιζέλου, προτιμώ όμως
μετά από δύο ή τρεις ατελέσφορες ψηφοφορίες να λαμβάνει χώρα άμεση εκλογή του
Προέδρου της Δημοκρατίας από το εκλογικό σώμα…».

ΕΡ.: Αυτό είναι εφικτό; Γιατί, όπως γνωρίζετε κύριε καθηγητά, υπάρχουν
αντιρρήσεις για το εάν είναι συνταγματικώς επιτρεπτή μια τέτοια αλλαγή. Έχουν
διατυπωθεί επιφυλάξεις που αναφέρονται άμεσα στη μορφή του πολιτεύματος…

«Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι η άμεση, από τον λαό, εκλογή του Προέδρου της
Δημοκρατίας, επειδή προσδίδει στον εκλεγόμενο αμεσότητα, κύρος και
νομιμοποίηση, του αυξάνει και τις αρμοδιότητες. Εφόσον, όμως, οι αρμοδιότητες
δεν αυξάνονται, φυσικά και δεν αγγίζεται η μορφή του πολιτεύματος και δεν
παραβιάζεται σε καμία περίπτωση το άρθρο 110. Τέτοιο θέμα κατά την εκτίμησή
μου δεν τίθεται…».

ΕΡ.: Η πρότασή σας θα έλεγε κανείς ότι αποτελεί έναν συγκερασμό της πρότασης
του ΠΑΣΟΚ και αυτής που έχει προβληθεί από την πλευρά της Ν.Δ….

«Η αξιολόγηση της άποψής μου δεν θα γίνει από μένα. Πάντως, στο παρελθόν
παρόμοια σκέψη διατύπωσε και ο Αναστάσης Πεπονής. Σημειώνει μόνο ότι στην
Ευρώπη υπάρχουν συνταγματικά παραδείγματα αμιγούς κοινοβουλευτικού
πολιτεύματος με άμεση εκλογή του προέδρου από τον λαό…».