Η Ευρώπη των μαθητών

Έμφαση στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού συστήματος ειδικά στη
Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ­ μία διαδικασία η οποία, σύμφωνα με τις εξαγγελίες
του υπουργού Παιδείας, θα ξεκινήσει σύντομα και στη χώρα μας ­ έδωσαν πολλές
ευρωπαϊκές χώρες τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με τα τελευταία συγκριτικά
στοιχεία για τις τρέχουσες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στην Ευρώπη που
συγκέντρωσε το ελληνικό Τμήμα του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκπαιδευτικών Πληροφοριών
«Ευρυδίκη» και παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Μεταρρυθμίσεις στα σχολεία. Έμφαση στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού συστήματος, στη βελτίωση της υλικοτεχνικής υποδομής και στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών στα σχολεία δίνουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες

Οι περισσότερες από τις 12 χώρες που περιλαμβάνονται στα στοιχεία της
«Ευρυδίκης» έδωσαν επίσης μεγάλη έμφαση στην εισαγωγή των νέων τεχνολογιών και
της Πληροφορικής στα σχολεία, στη μάθηση εξ αποστάσεως, στη βελτίωση της
υλικοτεχνικής υποδομής, στην επαγγελματική κατάρτιση και στην καταπολέμηση του
κοινωνικού αποκλεισμού από τη μάθηση. Είναι όμως αξιοσημείωτο ότι στη Γαλλία,
λ.χ., το σύστημα σπουδών της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης άρχισε από πέρυσι να
προσαρμόζεται στη Συνθήκη της Μπολόνια, την οποία υπέγραψαν το 1999 οι
υπουργοί Παιδείας 29 ευρωπαϊκών κρατών (και της Ελλάδας) με σκοπό τον
εναρμονισμό των συστημάτων τους. Η διακήρυξη προβλέπει, ανάμεσα σε άλλα, τη
χορήγηση του πρώτου πτυχίου σε 3 χρόνια, του μεταπτυχιακού σε 5 χρόνια και του
διδακτορικού σε 8 χρόνια, ένα σύστημα που βρίσκει αντίθετα τα ελληνικά ΑΕΙ, τα
οποία ως γνωστόν δίνουν το πρώτο πτυχίο ύστερα από 4 έτη σπουδών.

Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, τα στοιχεία της «Ευρυδίκης» δεν πρόφθασαν να
συμπεριλάβουν τη σειρά τροποποιήσεων της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης που
επέφερε ο νέος υπουργός κ.Π. Ευθυμίου και έτσι αναφέρονται μόνο στην απόφαση
για την ενίσχυση των ΤΕΙ. Για τις υπόλοιπες χώρες αναφέρονται τα ακόλουθα,
κυριότερα, στοιχεία:

ΙΣΠΑΝΙΑ

Οι τρέχουσες συζητήσεις στην Ισπανία αφορούν τη μεταρρύθμιση του συστήματος
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και την καλύτερη αξιολόγησή του. Ζητούμενο είναι να
γίνει σύντομα υποχρεωτική στο σύνολο των ετών σπουδών και όχι μόνο στο
Γυμνάσιο και να αξιολογείται καλύτερα. Για τον λόγο αυτό, το ισπανικό
υπουργείο Παιδείας διοργανώνει συνέδρια στα οποία συμμετέχουν και μαθητές
ηλικίας 12-16 ετών. Στο τελευταίο συνέδριο έγινε συγκριτική ανάλυση των
ευρωπαϊκών συστημάτων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και ακολούθησε δημόσια
ανοικτή συζήτηση τόσο για το θέμα αυτό όσο και για την αξιολόγηση της
εκπαίδευσης που γίνεται από το Εθνικό Ινστιτούτο για την Ποιότητα και την
Αξιολόγηση ­ όργανο ανάλογο του οποίου δεν υπάρχει ακόμα στην Ελλάδα.

ΓΑΛΛΙΑ

Στη Γαλλία, η τελευταία μεταρρύθμιση αφορά τη δομή του συστήματος πτυχίων
Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, στα πλαίσια των αποφάσεων που χαράχτηκαν στη Σύνοδο
της Μπολόνια, από τους υπουργούς Παιδείας 29 ευρωπαϊκών κρατών για ένα «κοινό»
ευρωπαϊκό πτυχίο. Σημειώνεται ότι οι αποφάσεις αυτές απασχολούν τελευταίως και
τη χώρα μας. Έτσι δημιουργήθηκε στη Γαλλία, από πέρυσι, ένα νέο «ενδιάμεσης
βαθμίδας» δίπλωμα το οποίο ονομάζεται Μαστέρ και είναι ανάλογο του αγγλικού
Μάστερ, καθώς και ένα νέο επαγγελματικό δίπλωμα που οδηγεί σε άδεια άσκησης
επαγγέλματος. Μέχρι πρότινος στη Γαλλία υπήρχαν τρεις βαθμίδες σπουδών. Το
γνωστό Μπακαλορεά (δευτεροβάθμιο πτυχίο) το Λισένς (Μπακ+3 έτη στο ΑΕΙ) και το
Ντοκτορά (Μπακ+8 έτη). Το Μαστέρ αντιστοιχεί πλέον στη βαθμίδα Μπακ+5 έτη
Πανεπιστημίου. Με τον τρόπο αυτό και η Γαλλία υιοθέτησε το σύστημα σπουδών
3-5-8 (τρία χρόνια το πρώτο πτυχίο, 5 για το μεταπτυχιακό ειδίκευσης και 8 για
το διδακτορικό) στο οποίο αντιδρούν έντονα τα ελληνικά ΑΕΙ, τα οποία ως
γνωστόν έχουν 4ετή κύκλο σπουδών για το πρώτο πτυχίο.

ΙΤΑΛΙΑ

Ένα νέο σύστημα μεταλυκειακής τεχνικής και επαγγελματικής κατάρτισης, μη
πανεπιστημιακού επιπέδου, θεσπίστηκε πέρυσι στην Ιταλία. Το σύστημα αυτό, που
οδηγεί φυσικά τον απόφοιτο στην αγορά εργασίας, εφαρμόζεται ήδη πιλοτικά από
κοινού με το υπουργείο Παιδείας, τις περιοχές (δήμους), τα Πανεπιστήμια και τα
σχολεία. Έχει στόχο την επιμόρφωση υψηλά εκπαιδευμένων επαγγελματιών και δίνει
προτεραιότητα στις ανάγκες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ειδικά σε
τομείς που υφίστανται τεχνολογικές και επαγγελματικές τροποποιήσεις. Έτσι,
μεταξύ άλλων, οι σπουδές αφορούν τους τομείς περιβάλλοντος, πολιτιστικής
κληρονομιάς, τοπικής γεωγραφίας, λογιστικών, ποιότητας και ασφάλειας,
ανασυγκρότησης κέντρων παλαιών πόλεων, γεωργίας και ζωοτεχνικής, δημοσίων
έργων, τηλεματικής, πολυμέσων, αγροτουρισμού, οι οποίοι στη χώρα μας
καλύπτονται συνήθως (όταν υπάρχουν ως ξεχωριστά αντικείμενα) από σπουδές
ανώτερου και ανώτατου επιπέδου.

ΑΥΣΤΡΙΑ

Ένα σχέδιο που ονομάζεται Ποιότητα στα Σχολεία, τόσο της Δευτεροβάθμιας όσο
και της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ήταν η κύρια μεταρρυθμιστική κίνηση στην
Αυστρία. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, τα σχολεία δεσμεύονται με κοινές
συμφωνίες μαθητών, καθηγητών και γονέων να πετύχουν ορισμένους ποιοτικούς
στόχους (π.χ. επιδόσεις, ομαδικές εργασίες, συνεργασίες, σχολικό περιβάλλον,
διοίκηση σχολείου, διαχείριση ανθρωπίνων πόρων κ.ά.), τους οποίους κάθε
σχολείο καθορίζει μόνο του, ανάλογα με τις ανάγκες που διαπιστώνονται. Οι
στόχοι εντάσσονται στο σχολικό πρόγραμμα και στο τέλος γίνεται συνολική
αξιολόγηση. Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, παρ’ ότι τα αυστριακά Δημοτικά
σχολεία έχουν ήδη εξαιρετική δημόσια εικόνα (86% των γονέων δηλώνουν πολύ
ικανοποιημένοι), το σχέδιο, το οποίο εδώ ονομάζεται «Αξιόπιστα Δημοτικά»,
αφορά μια εκστρατεία που περιλαμβάνει διάφορα θέματα, όπως έμφαση στην
ανάγνωση, την ασφάλεια, τη γυμναστική, τα σπορ κ.ά. Με ειδικές επιμορφώσεις
και εποπτικό υλικό, οι δάσκαλοι προσπαθούν να εφαρμόσουν αυτά τα προγράμματα
στους καλύτερους δυνατούς χρόνους.

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

Πρόγραμμα, το οποίο ονομάζεται Πλήρες Σχολείο και αφορά κυρίως κτιριακές
υποδομές, είναι η τρέχουσα μεταρρυθμιστική προοπτική στην Πορτογαλία, η οποία
αντιμετωπίζει προβλήματα υποδομών που στη χώρα μας ήταν (και σε ορισμένες
περιπτώσεις ακόμα είναι) πολύ γνωστά. Πλήρες θα ονομάζεται στο εξής το σχολείο
το οποίο ­ μέσα σε λίγα χρόνια που θα χρειαστούν για την ανάπτυξη του
προγράμματος ­ θα διαθέτει: Αρκετές αίθουσες διδασκαλίας σε καλή κατάσταση,
κλειστό γυμναστήριο, αίθουσες καθηγητών, εργαστήρια χημείου και εργαστηριακό
εξοπλισμό, αρχειοθήκη, βιβλιοθήκη, κατάλληλους χώρους για δραστηριότητες
σωματείων, μαθητικών συλλόγων και καθηγητών, έναν υπολογιστή για 20 μαθητές
έως το 2003 και έναν για 10 έως το 2006, ενώ θα λειτουργεί σε μία βάρδια.

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

Νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα της εκπαίδευσης και της πανεπιστημιακής έρευνας που
θα διαρκέσει έως το 2004 εφαρμόζει η Φινλανδία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις
ίσες εκπαιδευτικές ευκαιρίες ανεξαρτήτως φύλου, προέλευσης, οικονομικής
κατάστασης, υγείας ή και τυχόν αναπηρίας σε όλα τα παιδιά που ζουν μονίμως στη
χώρα. Επίσης, δίνεται έμφαση στην απόκτηση ικανοτήτων που θα δίνουν πρόσβαση
στους υπολογιστές και στην κοινωνία της πληροφορίας σε όλους,
συμπεριλαμβανομένων των πολιτών τρίτης ηλικίας με ειδικές επιμορφώσεις. Το
πρόγραμμα προβλέπει ακόμη επιμορφώσεις εργαζομένων στους χώρους εργασίας τους,
ώστε να αντεπεξέρχονται στις διαρκείς μεταβολές των εργασιακών απαιτήσεων.

ΝΟΡΒΗΓΙΑ

Μεγάλη έμφαση στις νέες τεχνολογίες και την Πληροφορική δίνει η Νορβηγία, με
τριετές πρόγραμμα για την ενσωμάτωσή τους στην εκπαίδευση και κατάρτιση. Για
παράδειγμα, η είσοδος στο νορβηγικό εκπαιδευτικό σύστημα θα είναι πλέον εφικτή
και μέσω Διαδικτύου! (σ.σ.: δεν διευκρινίζεται όμως από ποια ηλικία). Η
επιμόρφωση των καθηγητών θα περιλαμβάνει και τη χρήση τεχνολογιών
πληροφόρησης, ενώ δίνεται έμφαση στη διδασκαλία εξ αποστάσεως με σκοπό τη
δημιουργία του καλύτερου δυνατού μαθησιακού περιβάλλοντος για τον χρήστη,
ανεξάρτητα εάν πρόκειται για μαθητή, φοιτητή, καθηγητή ή έναν ενήλικο που
θέλει να αναπτύξει νέες δεξιότητες.

ΑΓΓΛΙΑ

Η αναθεώρηση στην Αγγλία, αφού η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση έχει διαμορφωθεί προ
πολλού έτσι ώστε τώρα να αποτελεί πρότυπο και για ορισμένες χώρες,
επικεντρώνεται στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη
θεσμοθέτηση κοινωνικής εκπαίδευσης και εκπαίδευσης για την υγεία για όλους
τους μαθητές ηλικίας 5-16 ετών και τη θεσμοθέτηση της Πολιτικής Αγωγής ως
υποχρεωτικό μάθημα για τους μαθητές 11-16 ετών. Επίσης η εξέλιξη των
εκπαιδευτικών αλλάζει μορφή καθώς εισάγονται σύνδεση της αμοιβής τους με την
παραγωγικότητα και ένα σύστημα ταχύρρυθμης επαγγελματικής προώθησης για
καθηγητές και δασκάλους. Στη Σκωτία, ειδικά, προτείνεται επίσης η κατάργηση
των διδάκτρων για όλους τους σπουδαστές ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης και
την οικονομική ενίσχυση φοιτητών με χαμηλά εισοδήματα.

Links

http://www.eurydice.org/

http://www.eurunion.org/magazine/0009/education.htm

http://www.is.bham.ac.uk/resources/education/content/edstats.htm

http://www.ypepth.gr/index.html