Μεγάλη προσφορά υποψηφίων, μικρή ζήτηση… φοιτητών

Παρουσιάζουμε σήμερα έναν πλήρη χάρτη – οδηγό των πανεπιστημιακών τμημάτων
της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα οποία καλλιεργούνται οι οικονομικές
επιστήμες και τα οποία τροφοδοτούν την αγορά εργασίας με οικονομολόγους,
φοροτεχνικούς, λογιστές κ.λπ.

Οι φοιτητές. Οι οικονομικές σπουδές συγκεντρώνουν το μεγάλο ενδιαφέρον όσων θέλουν να σπουδάσουν με τα κορίτσια να υπερέχουν των αγοριών (55%-45%)

Αντικείμενο της έρευνάς μας, της οποίας τα αποτελέσματα παρουσιάζουμε, είναι
τα «δημογραφικά» χαρακτηριστικά των σπουδών στις επιστήμες της Οικονομίας, η
σχέση ζήτησης από τη μεριά των υποψηφίων και προσφοράς θέσεων, η ανάπτυξη των
μεταπτυχιακών τμημάτων και η ανταπόκριση της αγοράς εργασίας στην παραγωγή
πτυχιούχων οικονομολόγων.

Στην ελληνική πανεπιστημιακή εκπαίδευση (ΑΕΙ) έχουμε επτά τμήματα Οικονομικών
Επιστημών, δύο Οικονομικής Επιστήμης, τρία Διεθνών Οικονομικών Σπουδών, δύο
Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής και ένα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής
Διοίκησης.

Τέσσερα από τα παραπάνω τμήματα ιδρύθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια
(1998-2000): ένα Οικονομικών Επιστημών στα Ιωάννινα (1998), ένα Οικονομικών
Επιστημών στον Βόλο (1999), ένα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης στην
Κομοτηνή (1999) και ένα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής στην Αθήνα
(Οικονομικό Πανεπιστήμιο, 1999).

Τα πανεπιστημιακά τμήματα Οικονομικών Επιστημών είναι διασπαρμένα σε 8 πόλεις.
Τέσσερα έχουν έδρα την Αθήνα, δύο τον Πειραιά, τέσσερα τη Θεσσαλονίκη και από
ένα την Κομοτηνή, τον Βόλο, τα Ιωάννινα, την Πάτρα και το Ρέθυμνο.

Συνολικά το ακαδημαϊκό έτος 1998/99 ήσαν εγγεγραμμένοι 26.704 φοιτητές, εκ των
οποίων μόνο οι 10.993, ποσοστό μόλις 41,2%, χαρακτηρίζονται «ως ενεργοί» καθώς
βρίσκονται στα κανονικά εξάμηνα σπουδών.

Στον πληθυσμό των εγγεγραμμένων φοιτητών οι άνδρες αποτελούν το 55%, στον
πληθυσμό όμως των ενεργών φοιτητών οι γυναίκες πλειοψηφούν καθώς συμμετέχουν
με ποσοστό 54,5%.

Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Από τον Σεπτέμβριο του 2001 αρχίζουν τα Προπτυχιακά Προγράμματα Σπουδών του
Ανοιχτού Πανεπιστημίου στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών, στα οποία θα
εκπαιδευτούν 720 σπουδαστές. (Οι ενδιαφερόμενοι όμως θα πρέπει να υποβάλουν
τις αιτήσεις τους σε διάστημα δύο μηνών, που θα αρχίσει στις 5 Δεκεμβρίου 2000
και θα λήξει στις 5 Φεβρουαρίου 2001). Τα μαθήματα που προσφέρονται είναι:
Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης, Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων και
Οργανισμών, Μάρκετινγκ Ι και ΙΙ, Οικονομική Ανάλυση και Πολιτική, Ποσοτικές
Μέθοδοι, Δημόσια Διοίκηση και Πολιτική, Χρηματοοικονομική Διοίκηση, Λογιστική,
Διοικητική Επιχειρήσεων και Οργανισμών, Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου,
Διοίκηση Ολικής Ποιότητας και Διαχείριση Περιβάλλοντος.

ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ

Επτά σε όλη την Ελλάδα

Τμήματα Οικονομικών Επιστημών: με τον τίτλο αυτό έχουμε επτά τμήματα που
ανήκουν από ένα στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας, Ιωαννίνων, Κρήτης,
Πάτρας και Μακεδονίας. Π.χ. το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών της Σχολής Νομικών
και Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης είναι
ένα από τα πρώτα τμήματα του ΑΠΘ και λειτουργεί συνεχώς από το 1928 στη σχολή
Νομικών και Οικονομικών Επιστημών, και από το 1982 λειτουργεί ως ανεξάρτητο
τμήμα. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα τμήματα του ΑΠΘ από την άποψη αριθμού
φοιτητών.

Τα τμήματα Οικονομικών Επιστημών αποβλέπουν «στη δημιουργία οικονομολόγων που
μπορούν να εργαστούν ως λογιστές, φοροτεχνικοί, στελέχη επιχειρήσεων με
αντικείμενο την οργάνωση και οικονομική διαχείρισή τους».

Το σύνολο των εγγεγραμμένων φοιτητών το 1999 ήταν 18.854, όμως, λιγότεροι από
το 1/3 παρακολουθούν στα κανονικά εξάμηνα σπουδών (ενεργοί). Ιδιαίτερα το
τμήμα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας σε σύνολο 4.703 εγγεγραμμένων φοιτητών
παρουσιάζει ως ενεργούς μόνο 864, δηλαδή, μόλις έναν στους 5,5.

Στο σύνολο των ενεργών φοιτητών το 55% είναι κορίτσια, γεγονός που ερμηνεύεται
α) από την είσοδο στη δεκαετία του ’90 ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων
γυναικείων πληθυσμού, β) από το γεγονός ότι η καθυστέρηση, το λίμνασμα ή η
εγκατάλειψη των σπουδών αφορούν περισσότερο τον ανδρικό πληθυσμό (οικονομικές
ανάγκες, στρατός, εργασία).

Στις τελευταίες Πανελλαδικές Εξετάσεις ο βαθμός εισόδου ήταν 175 μόρια μέσος
όρος και βαθμό απολυτηρίου μεταξύ 17,2-17,3 για τα Τμήματα του Βόλου και του
Ρεθύμνου, ενώ η υψηλότερη βάση εισαγωγής απαιτήθηκε στο τμήμα του
Πανεπιστήμιου Μακεδονίας (182,1 μόρια και βαθμό απολυτηρίου 17,8).

Στους 2.873 υποψήφιους που σταύρωσαν ως πρώτη τους προτίμηση το 1999 τα επτά
τμήματα Οικονομικών Επιστήμων προσφέρθηκαν 1.765 θέσεις (έλλειμμα 1.108
θέσεις), ενώ το 2000 προσφέρθηκαν 115 περισσότερες.

Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ

Από την Δ’ Δέσμη στο 5ο Επιστημονικό Πεδίο

Τα τμήματα αυτά στο σύστημα των Γενικών Εξετάσεων κατατάσσονται στη Δ’ Δέσμη
και με το νέο σύστημα ανήκουν στο 5ο Επιστημονικό Πεδίο «Επιστήμες Οικονομίας
και Διοίκησης». Οι υποψήφιοι που ενδιαφέρονται για την εισαγωγή τους μπορούν
να προέρχονται και από τις τρεις κατευθύνσεις του Ενιαίου Λυκείου (θεωρητική,
θετική και τεχνολογική) με μαθήματα αυξημένης βαρύτητας α) Αρχές Οικονομικής
Θεωρίας και β) Μαθηματικά και Στοιχεία Στατιστικής.

Τα Τμήματα Οικονομικών Επιστημών άρχισαν να προσελκύουν, κυρίως από τα μέσα
της δεκαετίας του ’90, υποψήφιους οι οποίοι συγκέντρωναν πολύ υψηλές
βαθμολογίες, αλλάζοντας έτσι όλο τον χαρακτήρα της Δ’ Δέσμης, η οποία την
αμέσως προηγούμενη δεκαετία (’80), ουσιαστικά, αποτελούσε κυρίως το καταφύγιο
μαθητών με χαμηλές επιδόσεις.

Ιδιαίτερα με τα τμήματα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών –
Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοίκησης η Δ’ Δέσμη
πολιορκείται από μαθητές με ιδιαίτερα υψηλές βαθμολογίες.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των τελευταίων Πανελλαδικών Εξετάσεων (2000) για να
επιτύχει την είσοδό του ένας υποψήφιος απαιτήθηκαν 169,2 μόρια και 16,7 βαθμό
απολυτηρίου (Τμήμα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης Θράκης με έδρα
την Κομοτηνή) ενώ η υψηλότερη βάση εισαγωγής έφτασε τα 191,7 μόρια και 17,4
βαθμό απολυτηρίου και αφορούσε την εισαγωγή στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών
Οικονομικών και Πολιτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Αν ρίξουμε τώρα μια ματιά στη ζήτηση και την προσφορά θέσεων, εύκολα μπορούμε
να αντιληφθούμε ότι υπάρχει μια σημαντική αναντιστοιχία. Τα τμήματα
Οικονομικών Επιστημών συγκέντρωσαν το 1999 συνολικά την πρώτη προτίμηση 12.434
υποψηφίων σε ένα σύνολο 27.740 πρώτων προτιμήσεων των υποψηφίων της Δ’ Δέσμης
(ΑΕΙ). Η προσφορά, όμως, θέσεων μόλις έφτασε το 1/4 της ζήτησης (3.330
θέσεις), ενώ το 2000 είχαμε μια αύξηση κατά 225 θέσεις (+6,7%) αν και η
συνολική αύξηση των εισακτέων στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση (στα ΑΕΙ των
τεσσάρων Δεσμών) ανήλθε σε ποσοστό 18% περίπου.

Οικονομικής Επιστήμης

Παρεμφερές περιεχόμενο σπουδών έχουν και τα δύο τμήματα Οικονομικής Επιστήμης
τα οποία υπάγονται στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ) και στο
Πανεπιστήμιο Πειραιώς (πρώην Βιομηχανική Πειραιά). Το Τμήμα Οικονομικής
Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΟΠΑ) είναι το αρχαιότερο
πανεπιστημιακό Τμήμα στον χώρο των Οικονομικών Επιστημών στη χώρα μας.
Δημιουργήθηκε το 1955 όταν με την εισαγωγή της τετραετούς φοίτησης στην
Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (ΑΣΟΕΕ), που εξελίχθηκε σε
Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ιδρύθηκαν το Οικονομικό Τμήμα και το Εμπορικό
Τμήμα.

Με μόρια εισόδου 182,3 και βαθμό απολυτηρίου 18,1 (Πανεπιστήμιο Πειραιά) τα
τμήματα αυτά είχαν το 1999 συνολικά 4.838 εγγεγραμμένους εκ των οποίων οι
2.348 βρίσκονται στα κανονικά εξάμηνα σπουδών. Το 1999 συγκέντρωσαν μαζί την
πρώτη προτίμηση 840 υποψηφίων που διεκδίκησαν 575 θέσεις. Ιδιαίτερη ζήτηση
έχει το τμήμα του Οικονομικού Πανεπιστημίου (184,7 μόρια και βαθμό απολυτηρίου
18,1), καθώς εδώ η ζήτηση ήταν περίπου τριπλάσια της προσφοράς θέσεων (701
πρώτες προτιμήσεις για 260 θέσεις). Το 2000 οι εισακτέοι των δύο τμημάτων
ανήλθαν στους 625.

Διεθνών Σπουδών

Τρία πανεπιστήμια φιλοξενούν Τμήματα Διεθνών Οικονομικών Σπουδών. Στο
Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχουμε το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών
Οικονομικών Σπουδών με 600 περίπου εγγεγραμμένους, στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
έχουμε το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών και Πολιτικών Σπουδών με
550 περίπου εγγεγραμμένους και στο Πανεπιστήμιο Θράκης συμπλήρωσε τον πρώτο
χρόνο της ζωής του το Τμήμα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης
(Κομοτηνή) με 150 περίπου εγγεγραμμένους φοιτητές. Ο σκοπός των τμημάτων αυτών
είναι «η καλλιέργεια και ανάπτυξης της οικονομικής επιστήμης, με
προσανατολισμό την κατάρτιση επιστημόνων στις πολύμορφες οικονομικές σχέσεις
της Ελλάδας με την Ευρώπη, τα Βαλκάνια κ.λπ.». Το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών
Οικονομικών και Πολιτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας ιδρύθηκε το
1990 ως Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών. Το όνομα και το
ακαδημαϊκό περιεχόμενο του τμήματος μεταβλήθηκαν το 1993 ώστε να περιλαμβάνει
τα γνωστικά αντικείμενα: Διεθνή και Ευρωπαϊκά Οικονομικά, Πολιτική Επιστήμη,
Εξωτερική Πολιτική και Διπλωματία, Συγκριτικούς Κοινωνικούς Θεσμούς, Θεσμούς
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των Διεθνών Οργανισμών. Η βάση εισαγωγής αρχίζει
από 169,2 μόρια και βαθμό απολυτηρίου 16,7 για το Τμήμα της Κομοτηνής και
φτάνει μέχρι και 191,7 μόρια και βαθμό απολυτηρίου 17,4 για το Τμήμα του
Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Το 60% περίπου του φοιτητικού πληθυσμού είναι γυναίκες και η προσφορά θέσεων
μόλις καλύπτει το 1/4 της ζήτησης (1.643 πρώτες προτιμήσεις για 410 θέσεις το
1999). Το τμήμα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας παρουσίασε τη μεγαλύτερη
αναντιστοιχία στη σχέση ζήτησης και προσφοράς, καθώς 130 θέσεις επιθυμούσαν
διακαώς 924 υποψήφιοι.

Χρηματοοικονομικής και τραπεζικής διοίκησης

Οι τράπεζες. Το τμήμα χρηματοοικονομικής και τραπεζικής διοίκησης τροφοδοτεί με στελέχη τα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα

Σκοπός του Τμήματος Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοίκησης είναι «η
κατάρτιση στελεχών για τη διαχείριση των οικονομικών πόρων μιας επιχείρησης ή
ενός Δημόσιου Οργανισμού (τράπεζα, ασφαλιστικός φορέας)». Παρουσίασε πολύ
υψηλό βαθμό εισαγωγής (191,5 μόρια και βαθμό απολυτηρίου 19,1) και έσπασε κάθε
ρεκόρ στην αναντιστοιχία ζήτησης και προσφοράς θέσεων. Το 1999 το σημείωσαν ως
πρώτη τους επιλογή 3.961 υποψήφιοι, οι τυχεροί, όμως, δεν ξεπέρασαν τους 140,
δηλαδή, σε κάθε 28 υποψήφιους που επιθυμούσαν διακαώς την είσοδό τους στο
τμήμα αυτό προσφερόταν μια θέση.

Λογιστικής και χρηματοοικονομικής

Η Λογιστική και Χρηματοοικονομική αντιπροσωπεύονται με δύο τμήματα, ένα στο
Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και ένα νέο (1999) στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Στοχεύει στη «δημιουργία στελεχών στα Λογιστικά και στην Χρηματοοικονομία». Η
πραγματοποίηση αυτών των σκοπών πετυχαίνεται «με τη διδασκαλία μαθημάτων που
παρέχουν γενική γνώση στον τομέα της Διοίκησης των Επιχειρήσεων και των
Οικονομικών Επιστημών και εξειδικευμένη γνώση στη Λογιστική και
Χρηματοοικονομική. Ακόμη παρέχονται οι απαιτούμενες γνώσεις του νομικού
πλαισίου των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με τη διδασκαλία σειράς νομικών
μαθημάτων. Παράλληλα, επιδιώκεται η ανάπτυξη της έρευνας σε θέματα που
απασχολούν τις επιχειρήσεις και οργανισμούς, ανεξάρτητα από νομική μορφή και
ιδιοκτησιακό καθεστώς».

Συνολικά οι εγγεγραμμένοι φοιτητές το 1999 ήταν περίπου 950, στη συντριπτική
τους πλειοψηφία ενεργοί (83%). Και εδώ υπερτερούν τα κορίτσια (55%). Η βάση
εισαγωγής είναι ιδιαίτερα υψηλή (189,6 μόρια και βαθμό απολυτηρίου 18,7-18,8)
καθώς για 440 θέσεις «στριμώχτηκαν» οι πρώτες προτιμήσεις 3.117 υποψηφίων. Το
2000, οι θέσεις αντί να αυξηθούν, παραδόξως, μειώθηκαν κατά 25 αυξάνοντας το
έλλειμμα στη σχέση ζήτησης και προσφοράς.