Χωρίς πολιτικό βάρος

Με την ανακοίνωση σε «δόσεις» του νέου κόμματος, ο δήμαρχος Αθηναίων κ.
Αβραμόπουλος έφυγε πλέον από τη σφαίρα του υποθετικού και του ιδεατού και
μπήκε στο πεδίο του πραγματικού και του χειροπιαστού. Στην περίπτωση που
υπάρχουν υψηλές προσδοκίες, η μετάβαση αυτή είναι εξαιρετικά κρίσιμη για τον
πολιτικό που την επιχειρεί. Και εδώ η ωμή αλήθεια είναι μία και μοναδική: ο κ.
Αβραμόπουλος έχασε τις πρώτες εντυπώσεις. Η πρώτη του συνολική εμφάνιση ήταν
πολύ κάτω από τις προσδοκίες που είχε αρχικά δημιουργήσει. Κατ’ αρχάς, η
εξαγγελία τού νέου φορέα είχε τα ορατά σημάδια βιασύνης και προχειρότητας.
Αυτά δεν τα συγκάλυψε ο αιφνιδιασμός. Αντίθετα τα ανέδειξε πιο έντονα ακριβώς
επειδή στην όλη εξέλιξη υπεισήλθε το στοιχείο του δράματος. Γιατί όμως
εκδηλώθηκε η βιασύνη αυτή; Διότι ο δήμαρχος Αθηναίων πυροδότησε μια
κινητικότητα γύρω από το νέο κόμμα, την οποία εν συνεχεία δεν μπορούσε να
ελέγξει. Έτσι υπέστη εκείνο που κάθε πολιτικός ηγέτης πρέπει πάση θυσία να
αποφεύγει: αντί να ορίζει τη ροή της δυναμικής, η ροή της δυναμικής να ορίζει
τις δικές του κινήσεις. Καθώς ο ίδιος άρχισε προφανώς πρόωρα τα σενάρια περί
νέου κόμματος, πίστεψε πως η όποια στάση αναμονής θα έφθειρε τον ίδιο και έτσι
επιχείρησε ένα βιαστικό άλμα στο κενό. Μια βιασύνη που εκδηλώθηκε όχι μόνο με
ένα πρόχειρο διάγγελμα και την απουσία στελέχωσης και θέσεων, αλλά και με την
εξαγγελία για την… εξαγγελία κόμματος.

Για τον κ. Αβραμόπουλο οι πρώτες εντυπώσεις λοιπόν ήταν κομβικές, καθώς οι
πάντες ανέμεναν να δουν πόσο «διαφορετικός» θα είναι από τα μεγάλα κόμματα.
Άλλωστε αυτή ακριβώς η διαφορετικότητα συνιστούσε τη μέγιστη πρόκληση για τον
ίδιο. Αναπόφευκτα, οι εντυπώσεις θα διακυβεύονταν από έναν κυρίως παράγοντα.
Τη σύντομη διακήρυξή του. Και είναι εδώ ακριβώς που οι εντυπώσεις χάθηκαν. Η
διακήρυξη αυτή, παρά την άνετη παρουσία του δημάρχου Αθηναίων στο γυαλί,
εξέπεμπε όλα όσα δεν έπρεπε να εκπέμπει: δεν είχε κανένα στίγμα και ήταν χωρίς
κεντρικό μήνυμα, έτσι ώστε μετά το τέλος της να μην απομένει τίποτα στη μνήμη
των τηλεθεατών. Αντί λοιπόν για ξεκάθαρο μήνυμα, είχαμε απλώς έναν καταιγισμό
πομπωδών λέξεων χωρίς ουσία που παρέπεμπαν άμεσα στον πιο κοινότοπο ξύλινο
πολιτικό λόγο της γνώριμης πολιτικής σκηνής, με αποκορύφωμα τους βερμπαλισμούς
για «περισσότερο φως».

Έτσι, ο κ. Αβραμόπουλος με το διάγγελμά του απέτυχε στην πιο κρίσιμη δοκιμασία
του, δηλαδή στο να διαφοροποιηθεί σε επίπεδο πολιτικού λόγου, από τους
πολιτικούς των κατεστημένων κομμάτων. Έτσι, το ερώτημα «τι το διαφορετικό
εκπροσωπεί ο κ. Αβραμόπουλος εν σχέσει με τα δύο μεγάλα κόμματα» έμεινε
αναπάντητο. Και στη θέση του κυριάρχησε η αίσθηση τού: «μία από τα ίδια».
Ταυτόχρονα υψηλές προσδοκίες για μια συνολικά εντυπωσιακή εμφάνιση που θα
προκαλούσε ρίγη ανησυχίας στα δύο μεγάλα κόμματα «ξεφούσκωσαν».

Είχα διατυπώσει και πάλι στα «ΝΕΑ» την εκτίμησή μου πως το εγχείρημα του νέου
κόμματος είναι πολύ πιο δύσκολο από ό,τι φαντάζεται ο κ. Αβραμόπουλος. Οι
πρόσφατες δημοσκοπήσεις, ύστερα από μία νηφάλια ανάγνωσή τους, ήταν τελικά
πολύ περισσότερο αποθαρρυντικές παρά ευνοϊκές για το νέο κόμμα. Και τούτο για
μια σειρά από λόγους: Πρώτον, διότι, όπως μας έδειξε η MRB, οι υποθετικοί
ψηφοφόροι ενός υποθετικού κόμματος σε μία διετία είχαν μειωθεί στο μισό. Δεν
είχαν αυξηθεί, παρά τα θορυβώδη σενάρια περί νέου σχήματος. Δεύτερον, διότι,
όπως πάλι μας έδειξε η MRB, το τελευταίο διάστημα η δημοτικότητα του δημάρχου
Αθηναίων δεν εκτινάχθηκε με την προοπτική του νέου κόμματος, αλλά υποχώρησε
αισθητά. Τρίτον, και κρισιμότατον, διότι η εν δυνάμει κύρια δεξαμενή άντλησης
ψηφοφόρων για το νέο κόμμα, η συγγενής προς αυτόν Ν.Δ. εμφάνιζε μια πολύ υψηλή
συσπείρωση ψηφοφόρων (86%).

Αυτό το τελευταίο αποτελεί κομβικό σημείο για τις τύχες του νέου κόμματος. Ένα
κόμμα Αβραμόπουλου αν δεν σπάσει πάνω από όλα τούτο το τείχος των
συσπειρωμένων ψηφοφόρων της Ν.Δ., θα κυμανθεί, αναπόφευκτα, σε απογοητευτικά
ποσοστά. Καθώς οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, αν και περισσότερο δυσαρεστημένοι με το
κόμμα τους λόγω της κυβερνητικής του φθοράς, έχουν μεγαλύτερη ιδεολογική και
πολιτική απόσταση να διανύσουν προς το νέο κόμμα εν σχέσει με τους ψηφοφόρους
της Ν.Δ.

Μερικοί ίσως ισχυριστούν πως η κρίση του δικομματικού συστήματος από μόνη της
θα πριμοδοτήσει το εγχείρημα του δημάρχου Αθηναίων. Όμως, η κρίση του
δικομματισμού δεν είναι νέα και έχει τις ρίζες της στα τέλη της δεκαετίας του
’80. Άλλωστε, όντας στη δίνη της μακρόσυρτης αυτής κρίσης, τα δύο μεγάλα
κόμματα πέτυχαν το εντυπωσιακό αθροιστικό τους ποσοστό του Απριλίου, διότι τα
υπόλοιπα κόμματα έπειθαν ακόμη λιγότερο. Επίσης, πρέπει να επισημανθεί πως,
παρά τη φθορά τους, τα δύο μεγάλα κόμματα δεν βρίσκονται στο χειρότερό τους σημείο.

Και τα δύο έχουν δημοφιλείς ηγεσίες που έκαναν κάποια βήματα να τα αλλάξουν,
έστω και αν τα βήματα αυτά έχουν αποδειχθεί μετέωρα. Έτσι η κοινή γνώμη
ασφαλώς κοιτάζει λοξά προς τρίτη λύση, αλλά δεν αναζητεί σωτήρες, καθώς
παραμένει επιφυλακτική προς τους πάντες. Και το όποιο νέο κόμμα θα κριθεί
πρωτίστως από τη διαφορετικότητά του από τα παλιά κόμματα. Όσο δε λιγότερο
διαφορετικό είναι τόσο το ίδιο θα χάνει έδαφος έναντι των μεγάλων κομμάτων.
Διότι τα τελευταία, αν μη τι άλλο, προσφέρουν συνέχεια, συνήθεια και σιγουριά.

Οι βιαστικοί χειρισμοί και το κοινότοπο και χλωμό διάγγελμα Αβραμόπουλου
αποδεικνύουν πως ο κύριος κίνδυνος για τα μεγάλα κόμματα είναι ο δικός τους
κακός εαυτός και όχι το νέο κόμμα. Σημίτης και Καραμανλής έχουν πάντα ενώπιόν
τους την πρόκληση να κάνουν τα κόμματά τους περισσότερο νέα παρά παλιά. Όσο
για τον δήμαρχο Αθηναίων, η μέγιστη απειλή γι’ αυτόν είναι ορατή: η απουσία
πολιτικού βάρους που ανέδειξε η διακήρυξή του. Μία απουσία ακόμα που, αν
συνεχίσει να τον χαρακτηρίζει, δύσκολα θα του επιτρέψει να εκμεταλλευτεί την
κρίση του κομματικού συστήματος, καθώς δεν θα μπορεί να διαφοροποιηθεί από
αυτό. Έτσι, χωρίς το στοιχείο του πολιτικού βάρους, θα ενταχθεί και αυτός στη
συνολική φθορά του κομματικού πλαισίου, με όλες τις αδυναμίες των μεγάλων
κομμάτων και χωρίς καμία από τις δυνάμεις τους.