Λύση με… γαλλικό κλειδί

Ύστερα από ένα έντονο παρασκήνιο διαπραγματεύσεων και «χαρτοπόλεμο»
διατυπώσεων στο τρίγωνο Βρυξέλλες – Αθήνα – Άγκυρα, το Συμβούλιο Υπουργών
Εξωτερικών των «15» έκλεισε χθες στη βελγική πρωτεύουσα οριστικά και με
αριστοτεχνικό ­ διπλωματικά ­ τρόπο τον φάκελο «εταιρική σχέση Ε.Ε. –
Τουρκίας». Δηλαδή, τον οδικό χάρτη που πρέπει να ακολουθήσει η γειτονική χώρα
για να ενταχθεί κάποτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εγκρίθηκε ένα κείμενο το οποίο ικανοποιεί τους «15» (συνεπώς και την Ελλάδα),
την Κομισιόν, αλλά και την Τουρκία, η οποία με τηλεφωνική επικοινωνία του
υπουργού Εξωτερικών κ. Ισμαήλ Τζεμ είπε το τελικό «ναι» στον Γάλλο πρόεδρο κ.
Βεντρίν. Μπήκε έτσι τέρμα στο «παζάρι» και παράλληλα η Σύνοδος Κορυφής στη
Νίκαια (όπως είπε στα «ΝΕΑ» ξένος διπλωμάτης) «απελευθερώθηκε από τον
παραδοσιακό ελληνο-τουρκικό πονοκέφαλο».

Όλοι δηλώνουν ικανοποιημένοι ­ με χαρακτηριστική τη διευκρίνιση του κ.
Παπανδρέου ότι η ελληνική πλευρά θεωρεί πως «δεν υπάρχει νικητής και
ηττημένος», αλλά αντίθετα «εταιρική σχέση σημαίνει ότι είμαστε εταίροι και
συνεργαζόμαστε».

Σε αυτό το πνεύμα κινήθηκε, άλλωστε, και στη συνέντευξή του ο προεδρεύων
υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, κ. Ιμπέρ Βεντρίν, ο οποίος ευχαρίστησε για
τις προσπάθειες να βρεθεί γρήγορα λύση τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδας
και της Τουρκίας αλλά και τον αρμόδιο επίτροπο κ. Φερχόιγκεν.

Στην Άγκυρα έγινε γνωστό ότι ο Μπουλέντ Ετζεβίτ θα πάει, όπως και οι άλλοι
ηγέτες υποψήφιων χωρών, στη Νίκαια ­ ταξίδι που ο ίδιος ο Τούρκος πρωθυπουργός
είχε συνδέσει με την αίσια έκβαση της εταιρικής σχέσης.

Τόσο ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης και αρμόδιος για τις
ευρωτουρκικές σχέσεις Μεσούτ Γιλμάζ όσο και ο Ισμαήλ Τζεμ με δηλώσεις τους
επιβεβαίωσαν ότι αποδέχονται το κείμενο. «Φαίνεται ότι υπήρξε συμβιβασμός προς
την κατεύθυνση των δικών μας θέσεων», είπε ο κ. Γιλμάζ. «Υπήρξε συμβιβασμός»
και «έχουν ληφθεί υπόψη οι ευαισθησίες και οι απόψεις της Τουρκίας», είπε ο κ.
Τζεμ.

Το «κλειδί» για την εξεύρεση «κοινής γλώσσας» μεταξύ των δύο πλευρών του
Αιγαίου φαίνεται να βασίζεται σε τρεις διπλωματικές κινήσεις της γαλλικής
προεδρίας:

1. Θεωρήθηκε ως βάση της εταιρικής σχέσης το πλαίσιο των αποφάσεων του
Ελσίνκι. Επαναλήφθηκαν συγκεκριμένα για το Κυπριακό οι διατυπώσεις των
συμπερασμάτων στη φινλανδική πρωτεύουσα. Με τον τρόπο αυτό η Αθήνα πετυχαίνει
από τη μία τη μονιμοποίηση της προτροπής για συμβολή της Τουρκίας στην επίλυση
του Κυπριακού. Ταυτοχρόνως, όμως, βάζει τέρμα στους ισχυρισμούς της Άγκυρας
ότι στα συμπεράσματα του Ελσίνκι συμπεριλαμβάνεται και η επιστολή τού τότε
Φινλανδού πρωθυπουργού κ. Λίπονεν.

2. Στο ερώτημα σε ποιο σημείο του θα γίνεται αναφορά στις συνοριακές
διαφορές και το Κυπριακό, δηλαδή αν θα ενταχθούν στα λεγόμενα «πολιτικά
κριτήρια» (κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι γίνονται δεσμευτικοί όροι της
ενταξιακής πορείας της Τουρκίας) ή στον «πολιτικό διάλογο», όπως ήθελε η
Άγκυρα, η γαλλική προεδρία βρήκε τη «χρυσή» τομή. Έκανε ένα «μείγμα», όπως το
απεκάλεσε άλλωστε ο ίδιος ο Βεντρίν, και των δύο φτιάχνοντας ένα κεφάλαιο με
τον τίτλο «ενισχυμένος πολιτικός διάλογος και πολιτικά κριτήρια». Μια εξέλιξη
που ικανοποιεί όλες τις πλευρές.

3. Έγινε μία «συμφωνία κυρίων» για το τι θα ανακοινωθεί στον Τύπο, όπου
ο κ. Βεντρίν μίλησε λεπτομερειακά για τις αποφάσεις του Ελσίνκι. Μεταξύ των
άλλων υπενθύμισε και τον σεβασμό των αρχών καλής γειτονίας εκ μέρους της
Τουρκίας, ως προϋπόθεση και όρο για την ευρωπαϊκή της πορεία και προτεραιότητα
της εταιρικής σχέσης.

Πάντως, η κοινοτική γλώσσα και πρακτική επέτρεψε και πάλι να υπάρχει μια
ασάφεια, κυρίως στο τι είναι υποχρεωτικό και τι όχι, αφήνοντας τον καθένα να
κάνει τις δικές του ερμηνείες. Ο κ. Παπανδρέου χαρακτήρισε πολύ σημαντική και
«ιστορική» τη χθεσινή ημέρα και μίλησε για τη διαμόρφωση ενός «εργαλείου
ελέγχου», αφού μέσω του πολιτικού διαλόγου και των διαδικασιών η υποψήφια
Τουρκία θα βρίσκεται, όπως είπε, υπό συνεχή αξιολόγηση: Με ετήσια έκθεση της
πορείας της για εκδημοκρατισμό, με συμβούλια σύνδεσης και μόνιμο πολιτικό
διάλογο, όπου εκεί η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα του βέτο καθώς οι κοινές
θέσεις διαμορφώνονται με ομοφωνία… Το ίδιο, άλλωστε, είπε ότι ισχύει και για
τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, οι οποίες μπορούν να ανασταλούν ανά πάσα
στιγμή. Για την Ελλάδα το σημαντικότερο είναι, σύμφωνα με τον κ. Παπανδρέου,
ότι πέτυχε ο στόχος, το Κυπριακό και οι συνοριακές διαφορές να αποτυπωθούν
όπως και στο Ελσίνκι. Ιδιαίτερης σημασίας, πάντως, είναι το ότι στα πολιτικά
κριτήρια αναφέρεται ο σεβασμός των μειονοτήτων, οι θεσμικές αλλαγές στο κράτος
και στη δικαιοσύνη, ο ρόλος του στρατού, η εφαρμογή των αρχών για την
προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περιλαμβανομένων των θρησκευτικών. Έτσι,
η Ελλάδα θέλει και μέσω της εταιρικής σχέσης να συμβάλει στην πορεία για
εκδημοκρατισμό της Τουρκίας.

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έδωσε μάλιστα και διεθνή συνέντευξη Τύπου, όπου
ανέπτυξε τις ελληνικές θέσεις.

Την ίδια ώρα στη Σουηδία ο υπουργός Άμυνας κ. Άκης Τσοχατζόπουλος χαρακτήρισε
«θετική» την απόφαση για την εταιρική σχέση Ε.Ε. – Τουρκίας καθώς, όπως είπε,
καλύπτει «όλα εκείνα τα σημεία τα οποία οι χώρες της Ε.Ε. θεωρούμε αναγκαία να
υλοποιηθούν για να προχωρήσει η πορεία της Τουρκίας στην Ε.Ε.». Ο κ.
Τσοχατζόπουλος, αν και νωρίτερα είχε τονίσει ότι «δεν πρέπει να τρέφουμε
ψευδαισθήσεις» για τη στάση της Άγκυρας, πρόσθεσε ότι μέσα από αυτή την πορεία
της Τουρκίας φιλοδοξούμε ότι θα υπάρξει και μια θετική υποστήριξη και για την
ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και πολιτική λύση του Κυπριακού.

Τις θέσεις αυτές υποστήριξε ανεπιφύλακτα και ο υπουργός Άμυνας της Σουηδίας κ.
Bjorn Von Sydom, η χώρα του οποίου αναλαμβάνει σε λίγο την προεδρία της Ε.Ε.

Πάντως, ο κ. Τσοχατζόπουλος δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η Τουρκία αποτελεί
απειλή για χώρες της περιοχής και ότι συνεχίζει «με ένταση» τους εξοπλισμούς
της καθώς, όπως είπε, η στρατιωτική της δύναμη είναι το ατού της στις σχέσεις
της με τις ΗΠΑ, την Ε.Ε. και την Ελλάδα.