Ανεδαφική η πολιτική για την ανεργία

Η σημερινή κυβέρνηση έχει πετύχει υψηλότατους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης
για τους οποίους, μαζί με το επίτευγμα της συμπίεσης του πληθωρισμού και των
ελλειμμάτων, τής αξίζουν έπαινοι. Όμως, ενώ η αύξηση αυτή του ΑΕΠ πάνω από 3%,
σύμφωνα με τα γνωστά στην οικονομική θεωρία και πρακτική, θα έπρεπε να έχει
επιφέρει συρρίκνωση της ανεργίας, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Το οξύμωρο αυτό φαινόμενο οφείλεται, κατά την άποψή μας, στο γεγονός ότι η
κυβέρνηση αντιπαρέρχεται τις πραγματικές αιτίες της ανεργίας στη χώρα μας και
κατά συνέπεια οι όποιες χλωμές θεραπείες που εκάστοτε προωθεί αποτυγχάνουν.
Στο παρελθόν, με υπομνήματα στην κυβερνητική ηγεσία, με παρεμβάσεις στα
κομματικά όργανα, στη Βουλή, αλλά και στα μέσα επικοινωνίας είχαμε
επανειλημμένα επισημάνει τα σχετικά προβλήματα. Και σε αρκετές περιπτώσεις
προβλέψαμε ότι η ανεργία θα αυξηθεί, αφού τα κυβερνητικά μέτρα δεν αγγίζουν τα
πραγματικά αίτια του προβλήματος. Δυστυχώς, αυτές οι προβλέψεις επαληθεύτηκαν.

Σήμερα ατυχώς ισχύουν οι ίδιες δυσοίωνες προβλέψεις, αφού η κυβέρνηση επιμένει
να μη θέλει να κάνει τη γνωστή διάγνωση ώστε να προχωρήσει στη λήψη των
κατάλληλων μέτρων. Φέρνει στη Βουλή για ψήφιση ένα νομοσχέδιο που δεν
προσφέρει λύσεις στο πρόβλημα. Συγκρούεται με όλους ή σχεδόν με όλους. Με τη
ΓΣΕΕ, τον ΣΕΒ, τη ΓΣΕΒΕ, τους επαγγελματίες, τους εμπόρους, με τα κομματικά
στελέχη, με τους βουλευτές. Και απειλεί με πειθαρχικές διώξεις όσους έχουν
διαφορετική άποψη που στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και στη διεθνή
πρακτική. Κοντολογίς, το νομοσχέδιο, κατά την άποψή μας, πέρα από κάποιες
θετικές ρυθμίσεις, είναι ένα μάλλον αναποτελεσματικό, πολύπλοκο, νομικίστικο
ευχολόγιο για επιμέρους εργασιακά θέματα, τα περισσότερα από τα οποία έχουν
είτε λυθεί από την ίδια τη ζωή ή υφίσταται ήδη παρόμοιο νομοθετικό πλαίσιο. Η
υπερφόρτωση με μακροσκελή και δυσνόητα νομοθετήματα, η διόγκωση των
διοικητικών μέτρων όχι μόνο βοηθάει στην ελαστικοποίηση του χρόνου εργασίας,
όπως υποτίθεται επιδιώκουν οι αρμόδιοι, αλλά οδηγεί ακριβώς στο αντίθετο.

Το νομοσχέδιο, επιπλέον, αυξάνει το κόστος εργασίας, το οποίο οι επιχειρήσεις
μπορεί να επιρρίψουν στους εργαζόμενους και στους καταναλωτές.

Ορισμένες ρυθμίσεις του, ειδικότερα αυτές που μειώνουν τα όρια ηλικίας για
συνταξιοδότηση, σε αντίθεση με τη διεθνή πρακτική και λογική, είναι ασαφείς,
πρόχειρες και μάλλον θα έχουν υπέρογκο δημοσιονομικό κόστος, αν μάλιστα ληφθεί
υπ’ όψιν ότι δεν έχει γίνει καμιά σχετική οικονομοτεχνική μελέτη.

Η ανεργία στη χώρα μας ­ πρέπει, επιτέλους, να γίνει κατανοητό ­ οφείλεται
κατά κύριο λόγο σε διαρθρωτικά αίτια, στα οποία, εφόσον δεν γίνεται κατάλληλη
παρέμβαση οδηγούν σε συνεχή διόγκωση του προβλήματος.

Είναι γνωστό και έχει επανειλημμένα επισημανθεί ότι το εκπαιδευτικό μας
σύστημα παράγει ανέργους. Κάθε χρόνο συνωστίζονται στην αγορά εργασίας όλο και
περισσότεροι απ’ όσους χρειαζόμαστε γιατροί, δικηγόροι, πολιτικοί επιστήμονες,
κοινωνιολόγοι, θεολόγοι, φιλόλογοι, μαθηματικοί, φυσικοί, φαρμακοποιοί,
χημικοί, μεταλλειολόγοι, απόφοιτοι Λυκείου κ.λπ. Στα ΤΕΙ Καβάλας συνεχίζουν να
εκπαιδεύουν τεχνικούς Πετρελαίων, όταν ο Πρίνος έχει κλείσει. Πανεπιστημιακά
ιδρύματα συνεχίζουν να εκπαιδεύουν μεταλλειολόγους όταν τα περισσότερα
μεταλλεία έχουν κλείσει.

Την ίδια στιγμή υπάρχει ετήσια ζήτηση για 50.000 θέσεις πληροφορικών, ενώ το
εκπαιδευτικό μας σύστημα παράγει 6.500, όπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος
Επιχειρήσεων Πληροφορικής. Η αγορά διψάει για δεκάδες χιλιάδες τεχνικούς
διαφόρων ειδικοτήτων, οικονομοτεχνικούς, οικονομοδιοικητικούς, φοροτεχνικούς,
ειδικούς στα τουριστικά επαγγέλματα, ηλεκτρολόγους, ηλεκτρονικούς κ.λπ.

Το εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει πεπαλαιωμένο, αναχρονιστικό, ανελαστικό,
προσανατολισμένο σε ξεπερασμένες εκπαιδευτικές δομές, κατευθύνσεις,
ειδικότητες και συντεχνιακές αντιλήψεις. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός, σε
πείσμα των εκάστοτε εξαγγελιών, είναι στην ουσία ανύπαρκτος, το Εθνικό Κέντρο
Επαγγελματικού Προσανατολισμού που έχει ιδρυθεί εδώ και κάποια χρόνια
παραμένει ανενεργό και η διά βίου κατάρτιση αναιμική και παραπαίουσα.

Κι ενώ όλες οι χώρες της Ευρώπης προωθούν ταχύτατες προσαρμογές και σύνδεση
του εκπαιδευτικού τους συστήματος με την αγορά εργασίας, εδώ περί άλλα
τυρβάζουμε.

Ο σημερινός υπουργός Εργασίας κ. Γιαννίτσης, ένας καθ’ όλα
αξιόλογοςοικονομολόγος αλλά όχι ειδικός στην οικονομική της εργασίας, όταν του
επισημάναμε όλα αυτά σε εσωκομματική διαδικασία είπε ότι είναι σωστά, αλλά η
παρέμβαση στο εκπαιδευτικό σύστημα παίρνει χρόνο για να αποδώσει.

Αν υποθέσουμε ότι έτσι έχουν τα πράγματα, τότε αυτό σημαίνει ότι δεν
ενδιαφέρει το βάθος του χρόνου, αλλά οι άμεσες και πρόχειρες λύσεις. Εμείς
επιμένουμε ότι εφόσον υπάρχουν άμεσα και ολοκληρωμένες πολιτικές σύνδεσης της
αγοράς εργασίας με το εκπαιδευτικό σύστημα, με αναμόρφωση, ελαστικοποίηση και
εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, του επαγγελματικού προσανατολισμού, της
συνεχιζόμενης κατάρτισης και επιμέρους κατάλληλα μέτρα ενεργητικών πολιτικών
απασχόλησης, τότε οι θετικές συνέπειες στο μέτωπο της ανεργίας, εκτός από
μεσομακροπρόθεσμες, θα μπορούσε να ήταν και άμεσες.

Περιμένουμε από την κυβέρνηση την οποία στηρίξαμε και στηρίζουμε να προωθήσει
παρόμοια μέτρα από τα οποία θα εξαρτηθεί και η ψήφος μας στο Κοινοβούλιο.
Εκτός κι αν οι αρμόδιοι μάς πείσουν ότι κάνουμε λάθος. Γιατί εμείς δεχόμαστε
ότι ακόμα και έπειτα από 25 χρόνια επιστημονικής και πολιτικής θητείας σε
θέματα εργασιακών σχέσεων, οικονομικής της εργασίας και απασχόλησης, μπορεί
και να κάνουμε λάθος.

Σε αντίθεση με όσους διεκδικούν το αλάθητο και διοχετεύουν αντί για
επιχειρήματα λοιδορίες και απειλές, οι οποίες μόνο το αντίθετο από το
επιδιωκόμενο αποτέλεσμα μπορεί να έχουν.

Εκτός κι αν επιδιώκουν να μεταβληθούμε σε βουβοί ακροατές του δράματος που
λέγεται ανεξέλεγκτη διόγκωση της ανεργίας στη χώρα μας.

Ο Θόδωρος Κατσανέβας είναι καθηγητής Οικονομικής της Εργασίας,
Πανεπιστήμιο Πειραιά, και βουλευτής ΠΑΣΟΚ.