ΔΡΟΜΟΙ

Το θετικό…

… από την κρίση των «τρελών αγελάδων» ­ αν επιμένουμε να βρούμε κάτι θετικό
μέσα σε αυτό το «τρελάδικο» ­ είναι η αρκετά ισορροπημένη και υπεύθυνη στάση
που μοιάζουν να τηρούν οι καταναλωτές. Από τη μια, παρατηρούμε μια κατανοητή
οργή για την αποτυχία των κυβερνητικών γραφειοκρατών να ενημερώσουν το κοινό
για τους κινδύνους από τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών. Από την άλλη,
διαπιστώνουμε μια δυσπιστία του κοινού μπροστά σε διάφορους αυτόκλητους
σωτήρες και κήρυκες της «διατροφικής ορθότητας». Ανάμεσα σε αυτά τα δύο
συναισθήματα, οι καταναλωτές αποκτούν επίγνωση πως ο κόσμος μας γίνεται ολοένα
και πιο επικίνδυνος, αλλά πως σε αυτόν ακριβώς τον κόσμο πρέπει να μάθουν πια
να ζουν μαζί με τους όποιους κινδύνους. Το ερώτημα είναι: πώς θα τους
εκτιμήσουν;

Ο καταναλωτής…

… που κοιτάζει αμήχανα την μπριζόλα στο πιάτο του, έχει τουλάχιστον δυο
λόγους για να είναι πανικόβλητος. Πρώτον, αναρωτιέται, τι ακριβώς σημαίνει η
στατιστική διαπίστωση ότι έχει, ας πούμε, πιθανότητα 0,000000001 τοις εκατό να
νοσήσει από την Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ; Και δεύτερον, σκέφτεται, πόσο ακόμη θα
ακριβύνει αυτή η μπριζόλα από τον φόρο που θα επιβάλει η κυβέρνηση για να
μπορέσει να αποζημιώσει τις κρεατοβιομηχανίες; Το φιάσκο με τις «τρελές
αγελάδες» κόστισε στους Βρετανούς φορολογούμενους παραπάνω και από τον πόλεμο
στα Φόκλαντ. Τα περισσότερα χρήματα πήγαν στις ίδιες εκείνες βιομηχανίες που
ευθύνονταν για την εκδήλωση της νόσου. Ο καταναλωτής έχει αναπόφευκτα μερικές
ακόμη απορίες. Εντάξει, απαγορεύτηκαν τα ζωικά άλευρα. Όμως, από τη μια μέρα
στην άλλη, πού βρέθηκαν ως διά μαγείας «ασφαλείς» ζωοτροφές για να ταΐσουν τα
εκατομμύρια βοοειδή της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας; Τι τρώνε τώρα αυτά τα ζώα;
Και αν το διαγνωστικό τεστ για τη νόσο των «τρελών αγελάδων» κοστίζει 15.000
δραχμές το κεφάλι, πρέπει άραγε να πιστέψουμε πως η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία θα
μπορέσει να αναλάβει μόνη της αυτό το κόστος χωρίς να βάλει λουκέτο;

Οι απορίες…

… είναι πολλές και οι ρίζες τους βρίσκονται σε εκείνο ακριβώς το
επιστημονικογραφειοκρατικό κατεστημένο που ενώ στην αρχή μιλούσε για ένα
«απροσδιόριστο κίνδυνο» να νοσήσει ο άνθρωπος από την παραλλαγή
Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ των «τρελών αγελάδων», στη συνέχεια τον μετέτρεψε σε «πολύ
μικρό» κίνδυνο. Όταν ένας επιστήμονας κοιτάζει πάνω από τα γυαλιά του και λέει
με υποβλητική φωνή: «Ανακάλυψα έναν κίνδυνο», εμείς τι πρέπει να κάνουμε; Όλοι
μας διατρέχουμε κινδύνους, κάθε ημέρα, κάθε στιγμή. Πόσο κίνδυνο εννοεί; Όσο
και αν φάμε ένα «πιάτο ημέρας» σε κάποιο τριτοκοσμικό εστιατόριο στις διακοπές
μας;

Η γλώσσα…

… του ρίσκου κυριαρχεί ολοένα και περισσότερο στη ζωή μας. Όμως ποιος θα μας
τη μεταφράσει σωστά; (Εδώ και 50 χρόνια οι επιστήμονες μάς προειδοποιούν πως
το κάπνισμα κάνει κακό στην υγεία και ωστόσο, με τις διαφημίσεις, οι
κυβερνήσεις μάς ενθαρρύνουν να καπνίζουμε.) Ο κίνδυνος είναι αναπόφευκτος στη
ζωή. Καμιά ανθρώπινη δραστηριότητα δεν είναι χωρίς ρίσκο και εκείνοι που
επιμένουν πως «ασφάλεια» σημαίνει «μηδενικός κίνδυνος» ζουν σε μια αυταπάτη.
Όταν ο κίνδυνος είναι αβέβαιος, το καλύτερο που έχει να κάνει μια κυβέρνηση
είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να τον εκτιμήσουν σωστά. Όμως αυτό δεν
σημαίνει πως πρέπει να τους αφήσει να σκάβουν τον λάκκο τους με τα ίδια τους
τα χέρια.