Ηλεκτρονικό έγκλημα. Ο γνωστός – άγνωστος αντίπαλος της Δικαιοσύνης

Η τεχνολογία, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και ο κυβερνοχώρος έχουν εισέλθει
για καλά στη ζωή μας. Ακόμη και στην επαγγελματική ζωή του νομικού, η γραπτή,
έντυπη δομή Δικαίου τείνει να αντικατασταθεί από την ηλεκτρονική εποχή του
Δικαίου. Ακόμα και στη Νομική Επιστήμη, όποιος αρνείται να ασχοληθεί με τη
σύγχρονη τεχνολογία ομοιάζει με αυτόν που όταν αποκαλύφθηκε το αυτοκίνητο
αρνιόταν να ανέβει σε αυτό και προτιμούσε να πηγαίνει με το γαϊδουράκι.

Η προσέγγιση των νομικών θεμάτων που αφορούν τον κυβερνοχώρο ενέχει τη
δυσκολία ότι προϋποθέτει όχι μόνο νομικές, αλλά προπάντων τεχνικές γνώσεις σε
θέματα ηλεκτρονικών υπολογιστών και τεχνικές γνώσεις σε θέματα ηλεκτρονικών
υπολογιστών και διαδικτύου. Είναι πολύ δύσκολο να αντιληφθεί κάποιος τα
συμβαίνοντα στο πεδίο του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, όπως άλλωστε συμβαίνει
και στα εγκλήματα με ηλεκτρονικούς υπολογιστές, χωρίς την κατοχή αυτών των
τεχνικών γνώσεων.

Σε νομικό – ποινικό επίπεδο, η δυσκολία ενασχολήσεως με το θέμα εντοπίζεται
στο γεγονός ότι βρισκόμαστε μπροστά σε καταστάσεις, γεγονότα κ.λπ. που δεν
μπορούν να υπαχθούν στους ήδη υφιστάμενους (γενικούς) ποινικούς κανόνες, τόσο
του ουσιαστικού όσο και του ποινικού δικονομικού πεδίου. Από την άλλη πλευρά,
η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και της πληροφορικής καθιστά το όλο πρόβλημα
ακόμα πιο δύσκολο και περίπλοκο για τον σύγχρονο νομικό. Κατά συνέπεια η
νομοθεσία και η δικαιοσύνη δεν μπορεί να μείνουν αδιάφορες μπροστά στη νέα
αυτή ανθρώπινη συμπεριφορά. Έχει γίνει πλέον φανερό ότι το ήδη υπάρχον νομικό
οπλοστάσιο δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο.

Οι εισαγγελικές, δικαστικές και αστυνομικές αρχές δεν έχουν τις απαιτούμενες
γνώσεις για την αντιμετώπιση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο. Και αυτό είναι
πολύ λογικό, αφού ουδεμία εκπαίδευση έχουν υποστεί μέχρι τώρα. Είναι βέβαιον
δε ότι θα υπάρξει (στο πολύ σύντομο μέλλον) αδυναμία απονομής ορθής
δικαιοσύνης.

Το να προσπαθήσει κάποιος να προβλέψει τις μελλοντικές συνέπειες που θα έχει ο
κυβερνοχώρος στη ζωή μας (και στην επαγγελματική ζωή του Έλληνα νομικού,
δικηγόρου ή δικαστικού λειτουργού) είναι το ίδιο μάταιο με το να είχε
ονειρευτεί ο Γκράχαμ Μπελ, όταν εφηύρε το τηλέφωνο, ότι η εφεύρεσή του θα
οδηγούσε στους αυτόματους τηλεφωνητές, στους (πονηρούς) αριθμούς των 090-, στα
φαξ και στα τηλέφωνα των αυτοκινήτων.

Κατά συνέπεια, απαραίτητη καθίσταται η θέσπιση αντικειμενικών υποστάσεων
εγκλημάτων που να θέτουν όρια στη συμπεριφορά όσων χρησιμοποιούν το διαδίκτυο.
Κατά τη θέσπιση των διατάξεων αυτών πρέπει να ληφθούν υπόψη η ελεύθερη
διακίνηση των ιδεών και οι λοιπές συνταγματικές αρχές που ισχύουν στον κοινό
“δικαϊκό χώρο”. Ομοίως απαραίτητη καθίσταται η εκπαίδευση των αρχών
(εισαγγελικών, δικαστικών, αστυνομικών) σε θέματα διαικτύου και ηλεκτρονικής
εγκληματικότητας γενικότερα.

Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Τα μηνύματα έφευγαν νύχτα…

Παρακαλώ, αποφύγετε στο μέλλον να μου στέλνετε μηνύματα αυτού του τύπου. Δεν
τα χρειάζομαι για να αποκτήσω γνώμη για τα επιστημονικά επιτεύγματα των
συναδέλφων μου”. Ο Γάλλος καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου του Μπορντό,
Αντουάν Σαλάν, έχει μόλις διαβάσει το συκοφαντικό μήνυμα που εμφανίστηκε στην
οθόνη του υπολογιστή του. Το κείμενο αναφέρεται στον Έλληνα καθηγητή του
Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Κλεάνθη Νικολαΐδη και, όπως αποδεικνύεται πολύ
σύντομα, έχει σταλεί σε 386 παραλήπτες ανά τον κόσμο!

Όλα τα μηνύματα είχαν αποσταλεί τις βραδινές ώρες της 2ας και της 18ης Μαΐου
1997, από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και ειδικότερα από τη διεύθυνση του
ερευνητή Βιολογίας Θεοδ. Σωτηρούδη. Ο βαλλόμενος καθηγητής, ο οποίος
διεκδικούσε εκείνη την περίοδο τη θέση του διευθυντή του Ινστιτούτου
Θεωρητικής και Φυσικής Χημείας του Ε.Ι.Ε. ­ την οποία κατείχε έως το 1995 ­
δεν είχε ιδέα για όσα διαδραματίζονταν εις βάρος του.

Είχαν περάσει δέκα ημέρες περίπου από τα τελευταία μηνύματα, όταν ο κ.
Νικολαΐδης πληροφορήθηκε για πρώτη φορά ότι στη διεύθυνση του ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου συναδέλφου του από το Λονδίνο, είχε φτάσει ένα μήνυμα άκρως
συκοφαντικό που τον αφορούσε. Έτσι έμαθε και τα στοιχεία του αποστολέα, ο
οποίος ­ όπως τουλάχιστον προέκυψε από τις έρευνες που ακολούθησαν ­ δεν ήταν
ο πραγματικός.

“Η έρευνα έδειξε ότι υπεύθυνος 100% είναι ο Αριστοφάνης Μητρόπουλος, ερευνητής
του Ινστιτούτου Θεωρητικής και Φυσικής Χημείας του Ιδρύματος. Δεν είχε
προνοήσει να σβήσει το μίνιμουμ που απαιτείται για να ξαναχρησιμοποιήσει, αν
θέλει, το κείμενο”. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε ο συνάδελφός του, επίσης
ερευνητής του Ιδρύματος, Εμμ. Σημαντήρας, ο οποίος ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τον
εντοπισμό του δράστη.

Στο μεταξύ, ο κ. Σωτηρούδης, που ενεπλάκη στην υπόθεση χωρίς να το γνωρίζει,
είχε ήδη καταθέσει μήνυση κατ’ αγνώστων, ενώ ο καθηγητής Κλεάνθης Νικολαΐδης
στράφηκε εναντίον του Αριστοφάνη Μητρόπουλου, εις βάρος του οποίου ασκήθηκε
ποινική δίωξη για συκοφαντική δυσφήμηση, εξύβριση, παραβίαση απορρήτου
ηλεκτρονικού υπολογιστή, πλαστογραφία και υπεξαγωγή εγγράφων μέσω Ίντερνετ. Η
δίκη έχει προσδιοριστεί για τις 15 Δεκεμβρίου.

Ο κ. Μητρόπουλος ουδέποτε δέχθηκε την υπαιτιότητά του. Υποστηρίζει μάλιστα ότι
κάποιος τον ενέπλεξε σκοπίμως. Ο κ. Σημαντήρας ωστόσο, δεν αμφιβάλλει καθόλου
για τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε.

Τα στοιχεία που στηρίζουν την πεποίθησή του είναι ποικίλα. Ξεκινώντας από το
γεγονός ότι το συκοφαντικό κείμενο εστάλη αρχικά σε επιστήμονες που ανήκουν σε
ένα οργανωμένο ηλεκτρονικά γκρουπ, στο οποίο ανήκει μόνο ο Αριστοφάνης
Μητρόπουλος και που μόνο εκείνος έχει πρόσβαση στις διευθύνσεις τους, ο κ.
Εμμ. Σημαντήρας προχωρεί σε άλλες καθοριστικές ­ κατά την άποψή του ­
λεπτομέρειες.

Όλα τα στοιχεία θα τεθούν υπ’ όψη του δικαστηρίου που θα κληθεί, για πρώτη
φορά, να κρίνει μια συκοφαντική δυσφήμηση… προηγμένης τεχνολογίας.

Ξάνθη

Βόλτες στον κυβερνοχώρο με… ανώμαλη προσγείωση

Έμεινε στη φυλακή περίπου είκοσι ημέρες. Ανοίγοντας τον… δρόμο στους δράστες
κακουργηματικών πράξεων μέσω του Διαδικτύου. Ο 23χρονος φοιτητής του
Πολυτεχνείου Ξάνθης Σωτήρης Τζίφας, νέος με ιδιαίτερες επιδόσεις στη νέα
τεχνολογία, όπως φαίνεται, εισέβαλε στα ηλεκτρονικά συστήματα υπουργείων,
δημοσίων υπηρεσιών, πολιτικών κομμάτων και όπου αλλού ήθελε, με την ίδια
ευκολία που μπαίνει κανείς στο σπίτι του!

“Οι Μεγάλοι Πελάτες”. Έτσι τιτλοφόρησε τον μακροσκελή κατάλογο με τα
επιτυχημένα χτυπήματά του στο άβατο για τους μη αρμόδιους ηλεκτρονικό πεδίο
233 συστημάτων. Το “σπάσιμο” του κάθε κωδικού αποτελούσε για τον ευφυέστατο
νεαρό και μια νίκη στον πόλεμο κατά του… απορρήτου. Αυτός ήταν και ο στόχος
του άλλωστε. Να αποδείξει, πρώτα στον εαυτό του και στη συνέχεια σε όλους τους
άλλους ­ καθηγητές, συμφοιτητές, φίλους ­ πως μπορεί να τα καταφέρει.

Στον κατάλογό του είχε… αξιολογήσει μάλιστα και τη δυσκολία πρόσβασης στο
κάθε σύστημα, καθώς, όπως είπε όταν εκλήθη σε απολογία, σκοπός της έρευνάς του
ήταν να προειδοποιήσει τους υπευθύνους των ευάλωτων ηλεκτρονικών συστημάτων,
ώστε να μεριμνήσουν για τη διασφάλιση των μυστικών τους. Ο Σωτήρης Τζίφας δεν
θα είχε ποτέ συλληφθεί αν δεν του είχε αποδοθεί η κατηγορία της απάτης και
μάλιστα σε βαθμό κακουργήματος. Στον εντοπισμό του έφθασαν οι αρχές με αφορμή
μηνυτήρια αναφορά του προέδρου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών κ. Ιω Σιώτη, με
την οποία ζητούσε να διερευνηθεί πώς δύο τηλεφωνικές γραμμές του Ιδρύματος
είχαν λογαριασμό 9.690.000 δραχμές συνολικά, τη στιγμή που και οι δύο αυτές
γραμμές χρησιμοποιούνταν μόνο για εισερχόμενες κλήσεις!

Από την έρευνα προέκυψε ότι άγνωστοι δράστες εισέβαλαν μέσω υπολογιστικού
κέντρου της Ιταλίας στο σύστημα του ΕΙΕ και, μέσω των δύο τηλεφωνικών γραμμών,
πραγματοποιούσαν κλήσεις σε “ροζ” γραμμές του εξωτερικού. Ο έλεγχος των
κλήσεων οδήγησε στον εντοπισμό τριών κινητών τηλεφώνων, των οποίων οι κάτοχοι
εκλήθησαν αμέσως να καταθέσουν. Επρόκειτο για τρεις φίλους του Σωτήρη Τζίφα,
που τον κατονόμασαν ως δράστη. Εναντίον του φοιτητή ασκήθηκε ποινική δίωξη για
απάτη μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ο ίδιος βεβαίως, τόσο κατά την προανάκριση
όσο και κατά την κύρια ανάκριση, αρνήθηκε την ανάμειξή του στα “ροζ”
τηλεφωνήματα, αλλά περιέγραψε λεπτομερώς τις… βόλτες του στον κυβερνοχώρο.
Με αφετηρία την Ξάνθη έκανε στάσεις στο υπουργείο Εξωτερικών (ήταν, λέει, ο
πρώτος που πληροφορήθηκε τη σύλληψη Οτζαλάν), σε όλα τα άλλα υπουργεία, στο
Χρηματιστήριο, στις πρεσβείες, σε δημόσιους οργανισμούς, νοσοκομεία,
πανεπιστημιακά ιδρύματα, τράπεζες, σχολεία, στον ΟΤΕ, τα ΕΛΤΑ, την Ολυμπιακή,
σε εκδοτικούς οργανισμούς, τηλεοπτικούς σταθμούς και, γενικώς, όπου έβρισκε
ενδιαφέρον.

Η προφυλάκισή του αποφασίστηκε μάλλον ως μήνυμα προς τους επίδοξους μιμητές
του, παρά ως αναγκαίο μέτρο για τον περιορισμό της ελευθερίας του. Άλλωστε,
πολύ σύντομα, με την πρώτη αίτηση που υπέβαλε, αφέθηκε ελεύθερος προκειμένου
να συνεχίσει τις σπουδές του. Τώρα αναμένεται η έκδοση βουλεύματος περί της
παραπομπής του σε δίκη ή της απαλλαγής του.

Ο Ι. Αγγελής εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Συμβούλιο της Ευρώπης κατά την
κατάρτιση της διεθνούς συμβάσεως για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο.