Στου κουφού την πόρτα χτυπά η ΕΚΤ

Μήπως ο κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα
έχει βάλει με ανεμόμυλους, όπως ο Δον Κιχώτης; Αυτό το ερώτημα πλανάται τις
τελευταίες ημέρες στις αγορές συναλλάγματος μετά τις αλλεπάλληλες παρεμβάσεις
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με στόχο την ενίσχυση της ισοτιμίας του
κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.

Με τους Ευρωπαίους να παρεμβαίνουν μόνοι τους στις αγορές συναλλάγματος για να
αναστήσουν το ευρώ, η απάντηση στο ερώτημα είναι «ναι». Χωρίς την υποστήριξη
των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων ανεπτυγμένων οικονομιών, κάτι το οποίο η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είχε εξασφαλίσει τον Σεπτέμβριο στην πρώτη
προσπάθειά της να ενισχύσει το ευρώ, οι παρεμβάσεις αυτές δεν είχαν το
προσδοκώμενο αποτέλεσμα.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι οι παράγοντες που κρύβονται πίσω από την
αδυναμία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος ­ και την ισχύ του δολαρίου ­ δεν
φαίνεται να μεταστρέφονται προς όφελος του ευρώ. Και αν αυτό δεν συμβεί,
υποστηρίζουν ορισμένοι αναλυτές, είναι σχετικά απίθανο να υπάρξει μια ανοδική
κούρσα του ευρώ στο αμέσως κοντινό μέλλον.

Η παρέμβαση «δεν αποκλείει μια νέα καθοδική κίνηση του ευρώ ούτε σημαίνει ότι
θα δούμε σύντομα μια μεγάλη ανοδική κούρσα του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος»,
λέει η Αν Μιλς, οικονομολόγος του επενδυτικού οίκου Μπράουν Μπράδερς Χάριμαν.

Πρόσκαιρα οφέλη

Η κοινή παρέμβαση του προέδρου της FED κ. Άλαν Γκρίνσπαν (αριστερά) και του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, έδωσε σημαντική ώθηση στο ευρώ. Δεν συνέβη, όμως, το ίδιο με τις παρεμβάσεις που πραγματοποίησε την περασμένη εβδομάδα μόνη της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα των παρεμβάσεων ήταν ότι βοήθησαν τη βελτίωση της
ισοτιμίας του κοινού νομίσματος μόνο για βραχύ χρονικό διάστημα. Την ώρα που
πραγματοποιούνταν οι παρεμβάσεις, το ευρώ κέρδιζε περίπου ένα σεντ έναντι του
αμερικανικού δολαρίου, αλλά στη συνέχεια, όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
σταματούσε να πουλά δολάρια, οι αγορές έκαναν αντεπιθέσεις στέλνοντας το κοινό
νόμισμα ακόμη και σε χαμηλότερη των προ της παρέμβασης επίπεδα.

Η μοναχική παρέμβαση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
ερμηνεύεται από τους περισσότερους αναλυτές ως δείγμα αδυναμίας της. Οι
Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν στο περιθώριο. Και δεν ήταν μόνο αυτό. Με
ανακοίνωση που εξέδωσε την προηγούμενη Παρασκευή ο Λόρενς Σάμερς, ο Αμερικανός
υπουργός Οικονομικών, τόνισε ότι συμμερίζεται την ανησυχία των Ευρωπαίων για
τις επιπλοκές της χαμηλής ισοτιμίας του ευρώ στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια
οικονομία. Ωστόσο, ο κ. Σάμερς τόνισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν
να εφαρμόζουν την πολιτική του ισχυρού δολαρίου.

Ο Ντέιβιντ Γκίλμορ, αναλυτής μεγάλου αμερικανικού επενδυτικού οίκου, τονίζει
ότι οι παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν φόβισαν τις αγορές
και οι επενδυτές δεν έσπευσαν να αγοράσουν ευρώ. Αντίθετα, αυτοί πουλούσαν
όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αγόραζε αποκομίζοντας εύκολα κέρδη. Ο Τζέιμς
Μακόρνικ, αναλυτής του επενδυτικού οίκου Τζέι Πι Μόργκαν, τονίζει ότι σχεδόν
κανείς από τους Αμερικανούς επενδυτές δεν επλήγη από τις παρεμβάσεις της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Σε μια επιστολή που έστειλε στους πελάτες της η χρηματιστηριακή εταιρεία Τσέις
αναφέρεται ότι οι παρεμβάσεις είναι μάλλον απίθανο να συνεχισθούν. Παράλληλα,
στην επιστολή αναφέρεται ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέλαβε μεγάλο ρίσκο
ανακοινώνοντας ότι παρενέβαινε μόνη της λίγες ημέρες πριν από τις προεδρικές
εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών. Τέλος, αναφέρεται ότι αν δεν βοηθήσουν σύντομα
οι Ηνωμένες Πολιτείες την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην προσπάθειά της να
ενισχύσει το κοινό νόμισμα, οι αγορές είναι πιθανό να απογοητευτούν και να
στείλουν το ευρώ σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα.

Τα προβλήματα μένουν

Το πιο ανησυχητικό στην περίπτωση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος είναι ότι
οι δυνάμεις που το οδήγησαν στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα εξακολουθούν να
παραμένουν σε ισχύ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι μεγάλες ροές κεφαλαίων από
την Ευρώπη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ως επενδυτικά κεφάλαια προς αμερικανικές
αξίες (μετοχές, ομόλογα) αλλά και ως κεφάλαια για την πραγματοποίηση εξαγορών
αμερικανικών επιχειρήσεων από ευρωπαϊκές.

Ο κ. Μακόρνικ αναφέρει ότι στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας υπήρχε ουρά 49
δισεκατομμυρίων για να εισέλθουν στην αμερικανική αγορά, περίπου 9
δισεκατομμύρια περισσότερα από αυτά της 22ας Σεπτεμβρίου, όταν οι Ευρωπαίοι με
τη βοήθεια των Αμερικανών, των Ιαπώνων και των Βρετανών πραγματοποίησαν την
πρώτη παρέμβαση στήριξης του κοινού νομίσματος.

Παράλληλα, πολλά από τα κέρδη που πραγματοποίησε το ευρώ πριν από την
παρέμβαση της προηγούμενης Παρασκευής ήταν αποτέλεσμα της ανακοίνωσης των
Ηνωμένων Πολιτειών ότι η αμερικανική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς 2,7% σε
ετήσια βάση. Αυτός ο ρυθμός ήταν πολύ χαμηλότερος σε σχέση με αυτό που
προεξοφλούσαν οι αγορές και προέβλεπαν οι αναλυτές και ενίσχυσε την εικόνα
μιας αμερικανικής οικονομίας, η οποία βρίσκεται σε φάση επιβράδυνσης των
ρυθμών ανάπτυξής της. Ένα άλλο δείγμα αυτής της επιβράδυνσης ήρθε την
περασμένη εβδομάδα από τη Γερμανία. Ο όγκος των βιομηχανικών παραγγελιών που
δέχθηκε η Γερμανία τον Σεπτέμβριο μειώθηκε κατά 4,6% σε σχέση με τον
προηγούμενο μήνα. Η μείωση αυτή, τόσο σε παραγγελίες από το εξωτερικό όσο και
από το εσωτερικό της Γερμανίας, έσβησε μεγάλο μέρος της αύξησης που σημειώθηκε
από τον περασμένο Μάρτιο.

Οι γκάφες

Πέρα από τα θεμελιώδη μεγέθη της ευρωπαϊκής οικονομίας, τα οποία σε αυτή τη
φάση βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από αυτά της αμερικανικής, το ευρώ
φαίνεται να έχει πληρώσει και μια σειρά από γκάφες που έκαναν οι ιθύνοντες της
ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Πριν από περίπου δύο μήνες, ο Γερμανός
καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ είχε δηλώσει ότι η χαμηλή ισοτιμία του κοινού
ευρωπαϊκού νομίσματος ήταν περισσότερο λόγος ικανοποίησης και λιγότερο λόγος
ανησυχίας. Και αυτό διότι, όπως υποστήριξε, βοηθάει στην αύξηση των ευρωπαϊκών
εξαγωγών και στην επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ουσιαστικά, οι δηλώσεις εκείνες του Σρέντερ έδωσαν στις αγορές αποδείξεις για
αυτό που υπήρχε υποψία: ότι δηλαδή οι Ευρωπαίοι επιθυμούσαν ένα φθηνό ευρώ, το
οποίο θα κάνει ελκυστικότερα τα προϊόντα τους στις αγορές εξαγωγών. Το
αποτέλεσμα ήταν το ευρώ να μπει στην πρέσα των διεθνών αγορών συναλλάγματος
και να πραγματοποιήσει αλλεπάλληλα αρνητικά ρεκόρ.

Η παρέμβαση που πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου από την Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα και τις άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες των επτά ισχυρότερων
βιομηχανικά χωρών «σήκωσε» το ευρώ. Ωστόσο, ο ίδιος ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας, κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, ήταν αυτός που ψαλίδισε τα κέρδη
του ευρώ από την παρέμβαση. Σε συνέντευξη που είχε δώσει πριν από περίπου έναν
μήνα σε βρετανική εφημερίδα εξάλειψε τις πιθανότητες νέας παρέμβασης με
αποτέλεσμα οι αγορές να αρχίσουν να πιέζουν το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις των αναλυτών της αγοράς συναλλάγματος, το ευρώ είναι
πολύ πιθανό να κλείσει τη χρονιά στο επίπεδο των 84 σεντς έναντι του δολαρίου,
δηλαδή πολύ κοντά στα τωρινά του επίπεδα.