«Κλειδί» η θεωρία του προσωπικού συμφέροντος

Οι μελέτες των Αμερικανών οικονομολόγων Τζέιμς Χέκμαν και Ντάνιελ Μακφάντεν
για τη διαδικασία λήψης οικονομικών αποφάσεων των ατόμων αρκούσαν για να τους
χαρίσουν χθες το βραβείο Νόμπελ Οικονομίας 2000.

Οι νομπελίστες. Ο Αμερικανός οικονομολόγος Τζέιμς Χέκμαν (αριστερά) και ο συνάδελφός του, επίσης Αμερικανός, Ντάνιελ Μακφάντεν είναι κάτοχοι του βραβείου Νόμπελ Οικονομίας 2000

Ο 56χρονος Χέκμαν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, και ο 63χρονος
Μακφάντεν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, θεωρούνται κορυφαίοι
οικονομολόγοι στον κλάδο της μικροοικονομετρίας, ενός επιστημονικού πεδίου που
συνδυάζει τη μικροοικονομική ανάλυση και τη στατιστική. Μαζί θα μοιραστούν το
βραβείο και τα εννέα εκατομμύρια σουηδικές κορόνες που το συνοδεύουν (περίπου
350 εκατομμύρια δραχμές) για τις μελέτες τους, όπου προσπάθησαν να απαντήσουν
γιατί οι άνθρωποι εργάζονται, μένουν εκεί όπου μένουν και πηγαίνουν στο
σχολείο.

«Οι μικροοικονομετρικές μέθοδοι που ανέπτυξαν οι Χέκμαν και Μακφάντεν
αποτελούν πλέον τμήμα του καθιερωμένου πακέτου επιστημονικών εργαλείων όχι
μόνο για τους οικονομολόγους αλλά και για τους άλλους κλάδους των κοινωνικών
επιστημών», ανέφερε η σχετική ανακοίνωση της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας.

Πότε αποφασίζουμε να… παντρευτούμε

Ο Μακφάντεν ανέπτυξε μεθόδους με τις οποίες μπορεί να υπολογιστεί πόσο πιθανό
είναι ένα άτομο συγκεκριμένης ηλικίας, μορφωτικού επιπέδου και εισοδήματος να
επιλέξει τη μετακίνηση με λεωφορείο, μετρό ή αυτοκίνητο, λαμβάνοντας υπόψη το
κόστος και τον χρόνο μετακίνησης. «Αναδρομικά, όλα αυτά φαίνονται αυτονόητα
αλλά τότε δεν ήταν», δήλωσε έκπληκτος από το τηλέφωνο στο διεθνές
ειδησεογραφικό πρακτορείο Ρώυτερ ο Μακφάντεν, από το σπίτι του στην
Καλιφόρνια. «Αυτό που έκανα ξεκινώντας από τη δεκαετία του ’60 ήταν να πάρω
την οικονομική θεωρία του προσωπικού συμφέροντος που καθορίζει την οικονομική
συμπεριφορά και να την εφαρμόσω στις μεγάλες αποφάσεις της ζωής: πότε να
παντρευτεί κάποιος, πόσα παιδιά να κάνει, ποιο επάγγελμα να επιλέξει».

Η εργασία του ήταν σημαντική στον σχεδιασμό του συστήματος μέσων μαζικής
συγκοινωνίας και τηλεφωνικών υπηρεσιών στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο.
Παράλληλα, οι μελέτες του χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της ζήτησης
οικιακής ενέργειας και κατοικιών για τους ηλικιωμένους. Ο ίδιος έκανε μια πολύ
ενδιαφέρουσα μελέτη για τη μέτρηση των οικονομικών ζημιών από την
πετρελαιοκηλίδα που προκάλεσε το ναυάγιο του δεξαμενόπλοιου «Έξον Βαλντέζ»
στην Αλάσκα το 1989. Ο Μακφάντεν δήλωσε ότι θα διαθέσει το μερίδιό του από το
βραβείο στη φάρμα του παραγωγής κρασιού που βρίσκεται στη Βόρεια Καλιφόρνια.
Πρόκειται για ένα μέρος όπου, σύμφωνα με μια παροιμία, είναι εύκολο να βρεθείς
με μια μικρή περιουσία αρκεί να επενδύσεις εκεί μια… μεγάλη. «Θα επαναλάβω
αυτό το παλιό ανέκδοτο αλλά τυχαίνει να είναι αλήθεια», είπε ο Μακφάντεν. «Θα
συνεχίσω να καλλιεργώ μέχρι να τελειώσουν τα χρήματα του βραβείου».

Τι θα συνέβαινε αν…

Ο Τζέιμς Χέκμαν δημιούργησε στατιστικές μεθόδους για να αξιολογήσει πόσο
αποτελεσματικά είναι τα προγράμματα ενίσχυσης και κατάρτισης των ανέργων στην
προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν εργασία. Παράλληλα, κατάφερε να υπολογίσει πως
η διάρκεια της ανεργίας επηρεάζει τις πιθανότητες του ανέργου να βρει δουλειά.
«Ο Χέκμαν βελτίωσε την αντίληψή μας σχετικά με την αγορά εργασίας και τους
μισθούς», δήλωσε ο Μπέρτιλ Χόλμουντ του Πανεπιστημίου της Ουψάλα, ένα μέλος
της επιτροπής των βραβείων Νόμπελ, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Το βραβείο Νόμπελ Οικονομίας δεν είναι ένα τα πέντε βασικά που θέσπισε ο
Σουηδός βιομήχανος Άλφρεντ Νόμπελ, εφευρέτης της δυναμίτιδας που πέθανε το
1986. Θεσπίστηκε με πρωτοβουλία της σουηδικής κεντρικής τράπεζας το 1968, για
τα 300 χρόνια της ιστορίας της. Τα βραβεία Νόμπελ 2000 επιβεβαιώνουν τη
15χρονη κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών στους επιστημονικούς κλάδους Φυσικής,
Χημείας, Φαρμακευτικής και Οικονομικών.