Κοινός πόλεμος Ευρώπης – ΗΠΑ εναντίον μονοπωλίων

Όταν τον Ιανουάριο η Αμέρικα ον Λάιν, η μεγαλύτερη εταιρεία παροχής υπηρεσιών
πρόσβασης στο Διαδίκτυο, και η Τάιμ Γουόρνερ, ο κολοσσός των μέσων μαζικής
επικοινωνίας και ψυχαγωγίας, ανακοίνωσαν τον περασμένο Ιανουάριο τη συμφωνία
συγχώνευσής τους, οι τηλεφωνικές γραμμές ανάμεσα στις Αρχές Προστασίας του
Ανταγωνισμού στην Ουάσιγκτον και στις Βρυξέλλες πήραν φωτιά. Το μήνυμα και από
τις δύο πλευρές ήταν ξεκάθαρο: η επίδραση αυτής της συμφωνίας στην παγκόσμια
αγορά μέσων μαζικής ενημέρωσης και Ίντερνετ είναι τόσο μεγάλη που θα χρειαστεί
να συνεργαστούμε για να την αντιμετωπίσουμε.

Μια εικονική κόκκινη γραμμή συνέδεσε το γραφείο του Ρόμπερτ Πιτόφσκι, προέδρου
της αμερικανικής Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου και το γραφείο του Μάριο
Μόντι, Επιτρόπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρμόδιου για θέματα ανταγωνισμού. Και
ενώ οι συμφωνίες που επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά πολλαπλασιάζονται με
ταχείς ρυθμούς, οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι «προστάτες» του ανταγωνισμού
διαπιστώνουν ότι θα κερδίσουν πολλά, εφόσον αρχίσουν να συνεργάζονται σε
μόνιμη βάση.

«Συνεργαζόμαστε σε κάθε σημαντική συμφωνία που η επίδρασή της φτάνει και στις
δύο όχθες του Ατλαντικού, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη ­
συγχωνεύσεις, μονοπωλιακές καταστάσεις», δήλωσε πρόσφατα ο Πιτόφκσι κατά τη
διάρκεια επίσκεψής του στις Βρυξέλλες. «Μπορούμε να ανταλλάσσουμε έγγραφα με
την άδεια, πάντα, των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων. Παράλληλα, προσπαθούμε να
ανταλλάσσουμε απόψεις σχετικά με τις καταλληλότερες μεθόδους αντιμετώπισης των
αρνητικών επιδράσεων μεγάλων επιχειρηματικών συμφωνιών. Αυτό, όμως, που είναι
περισσότερο σημαντικό είναι ότι η συνεργασία αυτή γίνεται σε μόνιμη καθημερινή
βάση. Είναι, πλέον, κάτι συνηθισμένο».

Τους τελευταίους μήνες, ο βαθμός συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών και των
αμερικανικών Αρχών Προστασίας του Ανταγωνισμού έχει φτάσει σε πρωτοφανή
επίπεδα, λόγω της αύξησης του αριθμού των συμφωνιών που επηρεάζουν την
ευρωπαϊκή και την αμερικανική αγορά. Πέρα από τη συμφωνία της Αμέρικα ον Λάιν
με την Τάιμ Γουόρνερ, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση
συνεργάστηκαν στενά για την αντιμετώπιση των επιδράσεων της συγχώνευσης μεταξύ
των τηλεπικοινωνιακών επιχειρήσεων Γουόρλντκομ και Σπριντ. Παράλληλα,
συνεργάστηκαν στις έρευνες για τις επιχειρηματικές συμφωνίες της Γουόρλντκομ
με την Εμ Σι Άι, της Αλκόα με τη Ρέινολντς Μέταλς και της Βιβέντι με τη
Σίγκραμ.

Ο Τζόελ Κλάιν, στέλεχος του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου, αρμόδιος για θέματα ανταγωνισμού, τονίζει ότι η αντιμετώπιση των επιπτώσεων των μεγάλων συγχωνεύσεων απαιτεί παγκόσμια συνεργασία μέσω της δημιουργίας ενός νέου διεθνούς οργάνου. Στο στιγμιότυπο, με τη γενική εισαγγελέα των ΗΠΑ, από παλαιότερες δηλώσεις για την υπόθεση της Μάικροσοφτ

Παράλληλα, στον απόηχο της αγωγής που κατέθεσε το αμερικανικό υπουργείο
Δικαιοσύνης εναντίον της κραταιάς εταιρείας παραγωγής και ανάπτυξης λογισμικού
Μάικροσοφτ, οι Ευρωπαίοι ξεκίνησαν μια ανάλογη έρευνα με αφορμή καταγγελίες
για εφαρμογή μονοπωλιακών πρακτικών από την αμερικανική εταιρεία στην Ευρώπη.
Παράλληλα, ζήτησαν συμβουλές από τους Αμερικανούς συναδέλφους τους για τον
τρόπο με τον οποίο η αμερικανική εταιρεία χρησιμοποίησε την ισχύ της στην
παγκόσμια αγορά λογισμικού, προκειμένου να πλήξει τους ανταγωνιστές της.

«Οι σχέσεις μας είναι πολύ στενές», λέει ο Αμέλια Τόρες, εκπρόσωπος Τύπου του
Τμήματος Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Στο τηλέφωνο απαντούν αμέσως και
υπάρχει μια μόνιμη ροή ανταλλαγής φαξ μεταξύ των Βρυξελλών και της Ουάσιγκτον.
Οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι συζητούν για τον τρόπο σωστής λειτουργίας των
αγορών, την εξεύρεση των κατάλληλων μέτρων για την αντιμετώπιση των
μονοπωλιακών καταστάσεων και φτάνουν να πραγματοποιούν ακόμη και συσκέψεις για
τη διαχείριση των ζητημάτων ανταγωνισμού».

Νέο στάδιο

Τώρα οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να προχωρήσουν αυτό το είδος της συνεργασίας
σε ένα νέο στάδιο. Με πρόταση που κατέθεσε πριν από την ανακοίνωση της
παραίτησής του, ο Τζόελ Κλάιν, επικεφαλής της Υπηρεσίες Προστασίας του
Ανταγωνισμού στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, ζήτησε από τους
Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για τη
δημιουργία μιας νέας Αρχής που θα εργάζεται στη χάραξη πολιτικών καταπολέμησης
των μονοπωλίων σε παγκόσμια βάση.

Σε μια εκδήλωση για τα δέκα χρόνια από τη δημιουργία της ευρωπαϊκής Αρχής
Προστασίας του Ανταγωνισμού που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, ο Κλάιν
υποστήριξε ότι η παγκόσμια οικονομία απαιτεί κοινή προσέγγιση στην
αντιμετώπιση των επιπτώσεων μεγάλων επιχειρηματικών συμφωνιών σε άλλες
επιχειρήσεις.

«Έφτασε η ώρα για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου οργανισμού που θα
αντιμετωπίζει αυτά τα ζητήματα», δήλωσε ο Κλάιν. «Οι διμερείς σχέσεις είναι
πολύτιμες αλλά ανεπαρκείς. Ο κατάλληλος συντονισμός μεταξύ των χωρών είναι
πολύτιμος για την ενίσχυση της αξιοπιστίας μας. Η εξέταση των παραμέτρων μιας
συγχώνευσης πρέπει να γίνεται άμεσα, διότι τα χρονοδιαγράμματα παίζουν πολύ
σημαντικό ρόλο στις επιχειρήσεις».

Η αμερικανική πρωτοβουλία δείχνει πως η βιασύνη πολλών επιχειρήσεων να
αποκτήσουν παγκόσμια παρουσία έχει αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού της
προστασίας του ανταγωνισμού και αντανακλά την επιθυμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
να παρακολουθεί τις δραστηριότητες των αμερικανικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, ο
ίδιος ο Κλάιν τόνισε ότι υπάρχουν ευρωπαϊκές συγχωνεύσεις που έχουν τόσο
μεγάλη επίδραση στην παγκόσμια αγορά που μπορούν να προκαλέσουν την παρέμβαση
των αμερικανικών Αρχών Προστασίας του Ανταγωνισμού. Ως παραδείγματα ανέφερε
την εξαγορά του γερμανικού ομίλου Μάνεσμαν από τον βρετανικό τηλεπικοινωνιακό
κολοσσό Βόνταφον Αιρ Τατς και την προσφορά εξαγοράς της Σίγκραμ από τη γαλλική
Βιβέντι. Ο ίδιος τόνισε ότι αυτές οι δύο συμφωνίες τραβούν την προσοχή των
αμερικανικών Αρχών Προστασίας του Ανταγωνισμού καθώς είναι πιθανό να
επηρεάσουν κλάδους-κλειδιά του αμερικανικού τρόπου ζωής, όπως τις
τηλεπικοινωνίες και την ψυχαγωγία.

Διεθνοποίηση

«Ο ρυθμός οικονομικής διεθνοποίησης θα αυξηθεί δραματικά τα ερχόμενα χρόνια ­
πέρα από αυτό που προβλέπουν πολλοί και πολύ περισσότερο από το σημείο που
κάποιοι θεωρούν ασφαλές», δήλωσε ο Κλάιν. «Ο αριθμός διεθνών συγχωνεύσεων θα
αυξηθεί με γρήγορους ρυθμούς, με τις μεγαλύτερες ασιατικές επιχειρήσεις να
διαπιστώνουν ­ όπως άλλωστε και οι μεγάλες αμερικανικές και ευρωπαϊκές
επιχειρήσεις ­ ότι σε πολλούς κλάδους της παγκόσμιας βιομηχανίας χρειάζονται
παγκόσμια παρουσία, προκειμένου να ακολουθήσουν τις εξελίξεις στην παγκόσμια
αγορά».

Πράγματι, η έκρηξη των συγχωνεύσεων δεν δείχνει τάσεις επιβράδυνσης. Η αξία
των συγχωνεύσεων σε όλο τον κόσμο έχει σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία πέντε
χρόνια, φτάνοντας το 1999 συνολικά τα 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Για το
πρώτο μισό του φετινού χρόνου η αξία αυτή αυξήθηκε με ρυθμούς 24% σε σύγκριση
με τους αντίστοιχους ρυθμούς του αντίστοιχου περυσινού εξαμήνου.

«Η αξία των συμφωνιών μεγαλώνει για διάφορους λόγους, και όχι μόνο της ανόδου
των τιμών των μετοχών στα χρηματιστήρια και την εξεύρεση νέων πηγών
χρηματοδότησης των επιχειρήσεων», λέει ο Πίτερ Σάντερλαντ, πρόεδρος του
διεθνούς επενδυτικού οίκου Γκόλντμαν Σαξ Ιντερνάσιοναλ.

Ο ίδιος αναφέρει και άλλους παράγοντες, όπως την ένταση του παγκόσμιου
ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων κυρίως λόγω της έλευση των νέων
τεχνολογιών και της αύξησης των επενδύσεων. Παράλληλα, ως παράγοντα ανέφερε
και τις πιέσεις που δέχονται, πλέον, οι διοικήσεις των επιχειρήσεων να
παράγουν μεγαλύτερες υπεραξίες για τους μετόχους τους.