Δρόμοι

Ο ισλαμισμός…

… ως πολιτικό ρεύμα στην Τουρκία έκανε την εμφάνισή του στα τέλη του
περασμένου αιώνα, συγχρόνως με την ιδεολογία του τουρκισμού. Η ρήξη ανάμεσά
τους επήλθε μετά το 1923, όταν η θρησκεία υπήχθη στο κράτος. Κατεβλήθη τότε
προσπάθεια να πάρει ο εθνικισμός τη θέση της θρησκείας. «Ένα παράξενο είδος
εθνικισμού, που λέγεται ατατουρκισμός», γράφει ο Τούρκος δημοσιογράφος και
μελετητής του τουρκικού ισλαμισμού Ρουσέν Τσακίρ στο βιβλίο του «Κορανικοί
Στίχοι και Πολιτικά Συνθήματα». «Χονδροειδής και σκληρός εθνικισμός ενός
πράγματος που δεν υπάρχει: της ιδεολογίας του ατατουρκισμού».

Ο τουρκικός…

… ισλαμισμός επισημοποιήθηκε με την ίδρυση του Κόμματος Εθνικιστικής
Τάξης από τον Νετσμετίν Ερμπακάν το 1969. Ανδρώθηκε υπό τις πιέσεις του
κοσμικού κράτους και δημιούργησε μια δική του στάση, η οποία δεν ήταν
αντιδραστική. Ο Ερμπακάν ­ ως μέλος του συστήματος ­ ήταν αντιπρόεδρος της
κυβέρνησης όταν έγινε η εισβολή στην Κύπρο. Η χούντα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980
έκλεισε μαζί με όλα τα άλλα και το Κόμμα Εθνικιστικής Τάξης και προήγαγε την
ιδέα του «τουρκοϊσλαμικού πολιτισμού» επαναφέροντας, μεταξύ άλλων, ως
υποχρεωτικό το μάθημα των θρησκευτικών, που ήταν προαιρετικό από το 1928. Η
περίοδος Τουργκούτ Οζάλ (1983-1993), ο οποίος ήταν το 1975 υποψήφιος βουλευτής
του Κόμματος Εθνικής Τάξης, υπήρξε «παράδεισος» για τους ισλαμιστές. Ο
Ερμπακάν ίδρυσε το 1985 το Κόμμα της Ευημερίας, το οποίο δημιούργησε μεγάλο
ρεύμα και ο ίδιος έγινε πρωθυπουργός (1996). Ώσπου το Συμβούλιο Εθνικής
Ασφαλείας κήρυξε τον ισλαμισμό «πρώτιστο εσωτερικό εχθρό». Το κράτος απεδύθη
σε κυνήγι μαγισσών, στον Ερμπακάν επεβλήθη πενταετής στέρηση των πολιτικών
δικαιωμάτων, επιπλέον καταδικάσθηκε σε φυλάκιση ενός έτους. Το Κόμμα της
Ευημερίας απαγορεύθηκε (1/98), στη θέση του ιδρύθηκε αμέσως το Κόμμα της
Αρετής.

Το Κόμμα…

… της Αρετής αντιμετωπίζει τώρα σοβαρά προβλήματα: διακυβεύεται η
ύπαρξή του, καθώς ο κίνδυνος απαγόρευσης της λειτουργίας του είναι υπαρκτός,
ενώ η μία από τις δύο εκσυγχρονιστικές πτέρυγές του με αρχηγό τον Αμπντουλάχ
Γκιουλ, έχει προσφύγει στο δικαστήριο ζητώντας την ακύρωση, «λόγω σημαντικών
παρατυπιών», των αποτελεσμάτων του συνεδρίου του, που είχε γίνει τον περασμένο
Ιούνιο. Οι σχετικές αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου αναμένεται να
εκδοθούν εντός του Οκτωβρίου.

Έρχεται…

… όμως κιόλας η είδηση ίδρυσης νέου κόμματος από τον αρχηγό της άλλης
εκσυγχρονιστικής πτέρυγας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο αποκαλούμενος γενικώς με
το μικρό του όνομα ­ Ταγίπ ­ δημοφιλής πρώην δήμαρχος Κωνσταντινούπολης πήρε,
λέγεται, το «πράσινο φως» από τον Νετσμετίν Ερμπακάν και, αν και στερημένος
από τα πολιτικά του δικαιώματα για τα επόμενα πέντε χρόνια μετά την περυσινή
καταδίκη του σε φυλάκιση ενός έτους, περιοδεύει σε ολόκληρη την Τουρκία και
έχει ήδη «αναδιοργανώσει» τις οργανώσεις του κόμματος σε 40 νομούς. Όχι,
βέβαια, χωρίς αντιδράσεις: ο δεδηλωμένος αντιισλαμιστής εισαγγελέας Άγκυρας
Βουράλ Σαβάς ετοιμάζεται να τον μηνύσει πάλι για «υποκίνηση του λαού σε βίαιες
ενέργειες», επειδή σε συγκέντρωση, σε προάστιο του Ικονίου, ο κόσμος ανάμεσα
στις επευφημίες φώναζε στον πρώην δήμαρχο: «Ζήτα το και θα χτυπήσουμε, πες το
και θα πάμε στον θάνατο».