Γιγάντια η τρύπα του όζοντος

Η τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική είναι σήμερα μεγαλύτερη από
ποτέ: καλύπτει, σύμφωνα με τις μετρήσεις των Αμερικανών επιστημόνων, έκταση
17,7 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Υπερμεγέθης τρύπα. Η τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική (απεικονίζεται εδώ με μπλε χρώμα) καλύπτει αυτήν τη στιγμή μία έκταση 17,7 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων

Για να συλλάβει κανείς το μέγεθος αυτό, αρκεί να σκεφτεί ότι είναι τριπλάσιο
της έκτασης των ΗΠΑ. Η τρύπα του όζοντος έχει ουσιαστικά καλύψει το σύνολο της
Ανταρκτικής καθώς και το νοτιότερο τμήμα της Λατινικής Αμερικής. Και αυτό
αποδεικνύει ότι η ποσότητα των χημικών που καταστρέφουν το όζον στη
στρατόσφαιρα ­ εκεί όπου δημιουργείται η τρύπα ­ εξακολουθεί να αυξάνεται.

Απαγορεύσεις

Η παγκόσμια συμφωνία που υπεγράφη πριν από περίπου δέκα χρόνια απαγόρευε τη
χρήση των χημικών που ευθύνονται για την καταστροφή του όζοντος.

Μολαταύτα, λόγω της ανθεκτικότητας και της μακροβιότητάς τους, τα χημικά αυτά
αναμένεται να συνεχίσουν να βλάπτουν το στρώμα του όζοντος για πολλές
δεκαετίες ακόμα. Ιδιαίτερα ευάλωτες στις επιπτώσεις τους είναι οι πολικές
περιοχές· διότι η χημική αντίδραση που καταστρέφει το όζον υποβοηθείται από
τις κλιματολογικές συνθήκες τους.

Οι τρύπες εμφανίζονται κάθε άνοιξη και φθινόπωρο ­ τον Μάρτιο στον Βορρά και
τον Σεπτέμβριο στον Νότο. Και σύμφωνα με τη NASA, η τρύπα πάνω από την
Ανταρκτική έφθασε, στις 3 Σεπτεμβρίου, το μέγεθος-ρεκόρ των 17,7 εκατομμυρίων
τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Τα χαμηλά επίπεδα όζοντος έχουν συσχετιστεί με την αύξηση του καρκίνου του
δέρματος και του καταρράκτη. Εκφράζονται επίσης φόβοι ότι η υπεριώδης
ακτινοβολία ενδέχεται να βλάπτει τα φυτά και τα μικρόβια. Το όζον είναι μια
ασταθής μορφή οξυγόνου που δημιουργείται από το υπεριώδες φως. Συνήθως,
αποσυντίθεται και ανασυντίθεται· η παρουσία όμως των χημικών CFC, τα οποία
προέρχονται, μεταξύ άλλων, από τα παλαιού τύπου σπρέι με αερόλυμα (αεροζόλ),
επεμβαίνει σε αυτή τη διαδικασία.

Ανησυχία

«Οι πρόσφατες μετρήσεις ενισχύουν τις ανησυχίες μας για την ευπάθεια του
στρώματος του όζοντος», δηλώνει ο Μάικλ Κιουρίλο, επικεφαλής του ερευνητικού
προγράμματος της NASA.

«Μ’ όλο που, βάσει των διεθνών συμφωνιών, η παραγωγή των αερίων που
καταστρέφουν το όζον έχει περιοριστεί, η συγκέντρωση των αερίων αυτών στη
στρατόσφαιρα μόλις τώρα φθάνει στο αποκορύφωμά της».

Οι επιστήμονες που μελετούν την τρύπα του όζοντος δηλώνουν, παρά ταύτα,
εντυπωσιασμένοι από το μέγεθός της. «Οι διακυμάνσεις του μεγέθους της από τον
έναν χρόνο στον άλλο δεν είναι απροσδόκητες», δηλώνει ο Τζακ Κέι από τη NASA.
«Στο σημείο αυτό, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να περιμένουμε να
δούμε πώς θα εξελιχθεί η τρύπα του όζοντος μέσα στους επόμενους μήνες».