Ο μαέστρος πίσω από τον φακό

Οι Πανελλήνιες Εξετάσεις τον οδήγησαν στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, οι
σπουδές του όμως στα οικονομικά δεν κατάφεραν τελικά να του αλλάξουν γνώμη.
«Ήμουν στα μέσα της σχολής όταν πια είχα οριστικά αποφασίσει τι θα κάνω. Μόλις
πήρα το πτυχίο μου, επέστρεψα στην Αθήνα και γράφτηκα σε σχολή κινηματογράφου
και τηλεόρασης», λέει ο σκηνοθέτης Παύλος Γαβαλάς.

Φώτα, κάμερα, πάμε… Αν ήταν μουσικός, ο σκηνοθέτης Παύλος Γαβαλάς θα ήταν διευθυντής ορχήστρας, αφού ως σκηνοθέτης κάνει τον «μαέστρο» τεχνικών και συνεργείου. Μόνο που στην «καρέκλα του σκηνοθέτη» σπανίως ξεκουράζεται

Ο σκηνοθέτης είναι ένας μεγάλος μαέστρος, μόνο που το σύνολο το οποίο
διευθύνει ονομάζεται συνεργείο αντί για ορχήστρα. Στη θέση των οργάνων
βρίσκονται οι κάμερες, τα φώτα και τα σκηνικά και τους μουσικούς αντικαθιστούν
οι εικονολήπτες, οι μοντέρ, οι μακιγιέρ, οι ηχολήπτες, οι ενδυματολόγοι, οι
φωτιστές με πρώτο βιολί φυσικά τους ηθοποιούς. Όλοι τους είναι απαραίτητοι για
να βγει στην οθόνη αυτό που βλέπει ο θεατής και ο καθένας από αυτούς είναι
υπεύθυνος για το δικό του κομμάτι δουλειάς. Ο σκηνοθέτης όμως είναι ο άνθρωπος
που έχει την τελική ευθύνη για το συνολικό αποτέλεσμα. «Η σκηνοθεσία είναι ένα
ταίριασμα πολλών ειδικοτήτων, που σημαίνει ότι θα πρέπει κανείς να έχει άποψη
για όλα όσα συμβαίνουν σε ένα γύρισμα, για τα χρώματα, τα φώτα, τα
ηλεκτρολογικά, το μακιγιάζ. Ο σκηνοθέτης είναι εκείνος που οργανώνει και
συντονίζει τα άτομα του συνεργείου», εξηγεί.

Το τελευταίο πράγμα όμως που χρειάζεται να κάνει εκείνος ο οποίος διεκδικεί
την περίφημη «καρέκλα του σκηνοθέτη» είναι να κάθεται σε αυτήν. Είναι ένα
επάγγελμα με πολλή ένταση, άγχος, ενώ την ώρα της δουλειάς ο σκηνοθέτης θα
πρέπει να βρίσκεται διαρκώς επί ποδός. Και φυσικά όλα εξαρτώνται από τη φύση
της δουλειάς, οι διαφορές είναι πολύ μεγάλες κυρίως μεταξύ του ζωντανού
προγράμματος, των μαγνητοσκοπημένων εκπομπών και πολύ περισσότερο των
κινηματογραφικών ταινιών. Στις ζωντανές εκπομπές η αδρεναλίνη φθάνει στα ύψη
και τα περιθώρια λάθους είναι σχεδόν ανύπαρκτα για τον σκηνοθέτη.«Σε αυτήν την
περίπτωση είσαι επί κάποιες ώρες συνεχώς εκτεθειμένος στο κοινό. Όταν είσαι
μέσα στο βαν του συνεργείου θα πρέπει να παρακολουθείς πέντε κάμερες
ταυτόχρονα. Τη στιγμή που θα αντιληφθείς ότι κάτι πηγαίνει στραβά θα πρέπει να
το διορθώσεις σε χρόνο μηδέν. Σκεφθείτε μόνο τι θα γίνει αν κάποιος κάμεραμαν
σκοντάψει και πέσει η κάμερα την ώρα του ζωντανού, καταστροφή!».

Στην περίπτωση της κινηματογραφικής ταινίας, μικρού ή μεγάλου μήκους, τον
πρώτο λόγο έχει η τέχνη και η αισθητική. «Η σκηνοθεσία απαιτεί πάνω από όλα να
είσαι άνθρωπος με αισθητική. Στον κινηματογράφο όμως μιλάμε καθαρά για τέχνη.
Εδώ ακόμα και η απόδοση των χρωμάτων που μπορείς να πετύχεις είναι
διαφορετική, σου δίνεται η ευκαιρία να είσαι πιο κοντά στην πραγματικότητα»,
σημειώνει ο Παύλος, που έχει την εμπειρία δύο ταινιών μικρού μήκους.
Σκηνοθεσία όμως δεν σημαίνει μόνο τηλεόραση και κινηματογράφο, σημαίνει και
θέατρο, διαφήμιση, videoclip, ακόμα και 3D Animation σε ηλεκτρονικούς
υπολογιστές.

Το ξεκίνημα και οι συνθήκες εργασίας

Ο Παύλος Γαβαλάς ήταν από τους τυχερούς, αφού κατάφερε να βρει δουλειά σε
τηλεοπτικό σταθμό αμέσως μόλις ολοκλήρωσε τα τρία χρόνια σπουδών στη σχολή
κινηματογράφου και τηλεόρασης. Η επαγγελματική αποκατάσταση όμως σε αυτόν τον
τομέα δεν είναι εύκολη, καθώς ούτε οι θέσεις είναι τόσες όσοι οι απόφοιτοι των
σχολών αλλά και ο καλλιτεχνικός χώρος είναι αρκετά «κλειστός». «Για τους νέους
τα πράγματα είναι δύσκολα, έχω δει αρκετά παιδιά που το έχουν σπουδάσει και
τελικά καταλήγουν να κάνουν ένα τελείως διαφορετικό επάγγελμα. Ο χώρος μας δεν
ανοίγει εύκολα τις πόρτες στους νέους ανθρώπους και αυτό συμβαίνει κυρίως στη
διαφήμιση».

Εν τούτοις, η συνεχής αναζήτηση σε εταιρείες παραγωγής, η θέληση και η αγάπη
για το αντικείμενο μπορούν να βοηθήσουν τους νέους που δεν έχουν τις
απαραίτητες «γνωριμίες». Εξίσου σημαντική είναι πάντως και η παρακολούθηση των
μαθημάτων στη σχολή, όπου δίνεται η ευκαιρία στους σπουδαστές να κάνουν μια
ταινία μικρού μήκους. «Είναι κάτι σαν πτυχιακή εργασία, υποχρεωτική για να
αποφοιτήσουμε. Είναι το πρώτο πράγμα που έχει κανείς στα χέρια του όταν θα
ψάξει για μια θέση, είναι το ελάχιστο δείγμα δουλειάς που έχει να επιδείξει».

Επάγγελμα που χαρακτηρίζεται από μεγάλη ανταγωνιστικότητα αλλά και ανασφάλεια,
ο σκηνοθέτης στα πρώτα του βήματα συχνά θα χρειαστεί να εμπιστευτεί το
ένστικτό του. «Όταν ξεκινάς θα πρέπει να ξέρεις να ακούς τις συμβουλές των
παλαιοτέρων, αλλά και να πράττεις σύμφωνα με το ένστικτό σου. Σε κάθε
περίπτωση όμως έχεις ένα ρίσκο να πάρεις. Λογικό είναι άλλωστε ότι δεν
μπορούμε να αρέσουμε σε όλους». Η εμπειρία πάντως δίνει τις καλύτερες
συμβουλές, κάθε καινούργια δουλειά είναι ένα μάθημα. «Όταν βλέπεις μία δουλειά
που είχες κάνει παλαιότερα, αναγνωρίζεις ότι σε κάποια σημεία θα μπορούσε να
ήταν καλύτερη, πάντα όμως είναι ένα κομμάτι από τον εαυτό σου που το πονάς».
Όσο για ωράριο, «αυτό στη δουλειά μας δεν υπάρχει, μπορεί να υπολογίζεις ότι
ένα βίντεο θα βγει σε μία οκτάωρη βάρδια και τελικά να χρειάζονται άλλες οκτώ
ώρες για να ολοκληρωθεί», λέει ο Παύλος.

Η ταυτότητα του σκηνοθέτη

*ΣΠΟΥΔΕΣ: Σε ιδιωτικές σχολές και εργαστήρια κινηματογράφου και
τηλεόρασης και στο εξωτερικό. Εκτός από σκηνοθεσία, παρέχονται σπουδές
εικονοληψίας, μοντάζ, διεύθυνσης παραγωγής, φωτογραφίας κ.ά.

*ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ: Ο σκηνοθέτης μπορεί να δουλέψει στην τηλεόραση, στο
θέατρο, στον κινηματογράφο, στη διαφήμιση και στην παραγωγή videoclip.

*ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Γυρίσματα σε εξωτερικούς και εσωτερικούς (στούντιο)
χώρους.

*ΜΗΝΙΑΙΕΣ ΑΠΟΔΟΧΕΣ: Η αμοιβή για νέους σκηνοθέτες ξεκινά από 250.000
έως 300.000 δρχ. και το ποσόν ανεβαίνει ανάλογα με τα χρόνια που έχει κανείς
στο επάγγελμα αλλά και τη φύση της δουλειάς (τηλεόραση, κινηματογράφος, θέατρο
κ.ά.).