Ερωτήματα – τορπίλες από το «νεκρό» υποβρύχιο

Αμείλικτα είναι τα ερωτήματα που ζητούν απάντηση για τα αίτια της τραγωδίας
του ρωσικού υποβρυχίου, αλλά και τις επικίνδυνες επιπτώσεις από το δυστύχημα.
Έως τώρα υπάρχουν μόνον εικασίες. Απάντηση καμιά.

Η καταπακτή. Νορβηγοί δύτες ανοίγουν την καταπακτή του κατεστραμμένου ρωσικού υποβρυχίου «Κουρσκ», στον βυθό της Θάλασσας Μπάρεντς

­ Υπήρξε άραγε σύγκρουση με άλλο σκάφος, είτε πλοίο επιφανείας είτε άλλο
υποβρύχιο είτε πρόσκρουση σε νάρκη ή ξεχασμένη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
βόμβα βυθού;

Η θεωρία της πρόσκρουσης με εξωτερικό αντικείμενο, είναι η επικρατέστερη, την
οποία υποστήριξε και ο υποναύαρχος Μοτσάκ, αρχηγός του ρωσικού Στόλου Βόρειας
Θάλασσας.

­ Μήπως εξερράγη τορπίλη μέσα σε τορπιλοσωλήνα;

Το ερώτημα αυτό συνοδεύεται από τα παράπονα που έχουν εκφράσει αξιωματικοί του
ρωσικού Ναυτικού, ότι χρησιμοποιήθηκαν φθηνά ανταλλακτικά και καύσιμα για την
προώθηση των ελικοφόρων τορπιλών του υποβρυχίου.

­ Γιατί δεν ανακοίνωσαν αμέσως το δυστύχημα οι Ρώσοι;

Η ανακοίνωση έγινε με καθυστέρηση 24 ωρών (τη Δευτέρα) και αργότερα είπαν ότι
το «Κουρσκ» είχε σταματήσει να δίνει σήματα από το Σάββατο. Και αυτό παρ’ όλο
που γνώριζαν ότι τα μεγάλα ρωσικά ναυτικά γυμνάσια παρακολουθούσαν από κοντά
ΝΑΤΟϊκά σκάφη.

­ Τι συνέβη και δεν λειτούργησαν οι μηχανισμοί ασφαλείας;

Στο ερώτημα αυτό υπεισέρχεται και ο παράγοντας της κακής συντήρησης των σκαφών
του ρωσικού στόλου, που έχει καταγγελθεί επανειλημμένα και από τον δυτικό
Τύπο.

­ Γιατί απέτυχαν τα ρωσικά σωστικά συνεργεία εκεί που κατάφεραν αμέσως να
ανοίξουν την μπουκαπόρτα διαφυγής οι Νορβηγοί δύτες;

Με την πρώτη κατάδυση οι Νορβηγοί είπαν πως είναι ζήτημα ωρών να ανοίξουν την
μπουκαπόρτα και το κατάφεραν τελικά.

Το πιο καυτό ερώτημα όμως, αποτελεί και την κύρια κατηγορία που προσάπτουν
στον Ρώσο πρόεδρο οι περισσότερες ρωσικές εφημερίδες, αντικατοπτρίζοντας την
άποψη της κοινής γνώμης:

­ Γιατί άργησε να αποδεχθεί τη βοήθεια που προσφέρθηκε αμέσως από Βρετανία και
ΗΠΑ;

Η καθαρά στρατιωτική απάντηση είναι πως το υποβρύχιο «Κουρσκ», αλλά και τα
άλλα της ίδιας σειράς, υπάρχουν άκρως απόρρητα οπλικά συστήματα, που επ’
ουδενί θα ήθελαν οι Ρώσοι να δουν τα μάτια των ΝΑΤΟϊκών τους αντιπάλων.

Και φυσικά το πιο έντονο ερώτημα που απασχολεί όλους είναι:

­ Τι θα γίνει με τους δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες που παραμένουν στον βυθό
και είναι υπαρκτός ο κίνδυνος διαρροής;

Στο ερώτημα αυτό μπορεί να προστεθεί ένα άλλο:

­ Πώς γνώριζαν ότι μετά το ατύχημα το πλήρωμα πρόλαβε και έκλεισε τον
αντιδραστήρα;

Οι Ρώσοι αξιωματούχοι παραδέχθηκαν πως δεν υπήρξε επικοινωνία με το πλήρωμα
του σκάφους μετά την έκρηξη…

Το μόνο γνωστό είναι πως ακούστηκαν δύο εκρήξεις τη στιγμή του δυστυχήματος,
από αμερικανικά και νορβηγικά σκάφη, που παρακολουθούσαν τα ρωσικά ναυτικά
γυμνάσια.

Η δεύτερη έκρηξη ­ όπως ανακοινώθηκε από ΝΑΤΟϊκή πηγή ­ ήταν μεγέθους που
ισοδυναμούσε με δύο τόνους ΤΝΤ και πολύ ισχυρότερη από την πρώτη.

Έτσι δημιουργήθηκε η εικασία πως η δεύτερη έκρηξη σημειώθηκε στον εμπρόσθιο
θάλαμο με τους τορπιλοσωλήνες, όπου φυλάσσονται περί τις 30 τορπίλες.

Υπάρχει μία σειρά εξηγήσεων ­ που συναγωνίζεται η μία την άλλη ­ σύμφωνα με
την ακολουθία των γεγονότων για το τι μπορεί να προκάλεσε τη δεύτερη έκρηξη:

* Μία τορπίλη στο εμπρόσθιο τμήμα του υποβρυχίου εξερράγη προκαλώντας μία
ισχυρότερη έκρηξη. Όπως έγραψε η εφημερίδα του ρωσικού στρατού «Κράσναγια
Σβεσντά», η τεχνολογία στις ελικοφόρους τορπίλες του «Κουρσκ» αντικαταστάθηκε
με φθηνότερη και προφανώς πλέον επικίνδυνη παρά τις αντίθετες απόψεις που
διατύπωσαν οι Ρώσοι αξιωματικοί του Ναυτικού. Το υγροποιημένο καύσιμο της
τορπίλης θα μπορούσε ίσως να αναφλεγεί και προκάλεσε την έκρηξη.

* Μία άλλη θεωρία είναι της πρόσκρουσης του υποβρυχίου ­ κατά τη διάρκεια
ανεπιτυχούς προσπάθειας να κάνει μανούβρα ­ στον βυθό, δημιουργώντας μεγάλη
πίεση στο εμπρόσθιο τμήμα με τις τορπίλες και αυτό ίσως να υπήρξε αιτία
έκρηξης, υποστηρίζει ο απόστρατος ναύαρχος του Στόλου της Βαλτικής Εντουάρντ
Μπαλτίν. Ένα λάθος από κακό χειρισμό ή κακή εκπαίδευση.

Για να συμπληρώσει πως το «Κουρσκ» ήταν υποβρύχιο ανοικτής θάλασσας και
υποχρεώθηκε να κάνει ελιγμούς σε αβαθή με ισχυρά ρεύματα νερά.

* Μία τρίτη θεωρία είναι της πρόσκρουσης σε αμερικανικό ή βρετανικό υποβρύχιο
με αποτέλεσμα την ισχυρή δεύτερη έκρηξη.

Ο υποναύαρχος Μοτσάκ είπε πως «τρία μη ρωσικά υποβρύχια έπλεαν στη Θάλασσα
Μπάρεντς και θα μπορούσε να είχε συγκρουστεί με βρετανικό υποβρύχιο». Η ρωσική
εφημερίδα «Σεβόντνια» γράφει πως υπάρχουν στοιχεία ότι το «Κουρσκ»
συγκρούσθηκε με αμερικανικό καταδυτικό σκάφος, το οποίο κατόπιν κρύφτηκε στα
νορβηγικά χωρικά ύδατα.

Γεγονός πάντως παραμένει πως ό,τι και αν συνέβη στο «Κουρσκ» ήταν αστραπιαίο,
τόσο αστραπιαίο που το έστειλε αμέσως στον βυθό χωρίς να προλάβει να στείλει
ούτε σήμα SOS, αλλά ούτε να αποδεσμεύσει τα ειδικά σήματα ασφαλείας που
υπάρχουν για κάθε έκτακτη ανάγκη.

Το τελευταίο γράμμα…

Άφατος πόνος. Η Ταΐσια Παραμονένκο, μητέρα υπαξιωματικού του «Κουρσκ», δεν συγκρατεί τα δάκρυά της καθώς πληροφορείται ότι έσβησε κάθε ελπίδα για τους 118

Από τους πιο νεαρούς ναυτικούς του «Κουρσκ» ήταν ο βοηθός μαγείρου, Σεργκέι
Βιτσένκο, ο οποίος δεν μπορούσε να κρύψει την περηφάνια του, που υπηρετούσε σε
ένα από τα πλέον σύγχρονα σκάφη του ρωσικού ναυτικού, σε γράμμα που είχε
στείλει στη μητέρα του ­ το διάβασε φωναχτά στο Μουρμάνσκ, όσο περίμενε με
αγωνία νέα για τον γιο της.

«Αγαπημένοι μου μητέρα και πατέρα,

Έλαβα όλα τα γράμματά σας. Λυπάμαι που δεν σας έγραψα τόσον καιρό. Ημαστε στη
θάλασσα, αλλά τώρα “πιάσαμε” σε λιμάνι και φορτώνουμε πυραύλους. Μου έδωσαν το
δίπλωμα του ναύτη υποβρυχίου. Ημαστε κάτω στα 100 μέτρα, αλλά αυτό δεν ήταν
τίποτε μπροστά στα 480 μέτρα βάθος που μπορεί να κατέβει το υποβρύχιό μας. Θα
προσπαθήσω να σας στείλω το δίπλωμά μου για να το φυλάξετε ως ενθύμιο. Οταν
βγούμε από τη θάλασσα, θα σας στείλω μερικές φωτογραφίες για να δείτε πού
υπηρετώ. Αρκετά, σας κούρασα, όμως, με τη φλυαρία μου. Σας αγαπώ. Μου λείπετε.
Να μου γράφετε.

Ο Σεριόζα σας»

Κρατώντας το γράμμα του γιου της, η Βαλεντίνα Βιτσένκο ενώθηκε χθες με τους
άλλους 208 συγγενείς των ναυτικών του «Κουρσκ», που περίμεναν στο Βιντγιάγιεβο
­ ανάμεσα σε αυτούς 49 σύζυγοι, επτά αρραβωνιαστικιές, 42 μητέρες, ένδεκα
αδελφοί, 16 αδελφές και 39 παιδιά. Δεν της περνάει καθόλου από το μυαλό πως
δεν θα ξαναδεί ποτέ πια τον γιο της.

Βρετανική διάψευση

Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας «διέψευσε κατηγορηματικά» χθες ότι συντρίμμια
που, σύμφωνα με ρωσικές στρατιωτικές πηγές, ανακαλύφθηκαν σε απόσταση 330
μέτρων από το βυθισμένο υποβρύχιο «Κουρσκ» μπορεί να ανήκουν σε βρετανικό
υποβρύχιο.

«Μπορώ να πω κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει ούτε υπήρχε βρετανικό υποβρύχιο
στον τομέα όπου βυθίσθηκε το “Κουρσκ”», δήλωσε εκπρόσωπος του βρετανικού
υπουργείου.

«Αν οι Ρώσοι λένε κάτι τέτοιο, τους προκαλώ να μας δείξουν οποιοδήποτε κομμάτι
που να ανήκει σε βρετανικό υποβρύχιο», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με ρωσικές στρατιωτικές πηγές, τις οποίες επικαλέσθηκε χθες το
πρακτορείο Ιντερφάξ, συντρίμμια που φαίνεται να προέρχονται από την κουπαστή
της γέφυρας ενός ξένου υποβρυχίου, πιθανόν βρετανικού, ανακαλύφθηκαν σε
απόσταση 330 μέτρων από το ναυάγιο του «Κουρσκ».

Οκτώ ημέρες παραπληροφόρησης

Σφοδρές επικρίσεις. Οι ρωσικές εφημερίδες συνέχισαν και χθες τις επιθέσεις τους εναντίον της πολιτικής ηγεσίας, και προσωπικά του προέδρου Πούτιν, για τον τρόπο που χειρίστηκε την τραγωδία του «Κουρσκ»

Καθ’ όλη τη διάρκεια της τραγωδίας του “Κουρσκ”, οι Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν
περιγράψει επανειλημμένα με εσφαλμένο τρόπο την κατάσταση. Ορισμένες
αναλήθειες ήταν αποτέλεσμα της ρευστής κατάστασης και της έλλειψης
πληροφοριών, άλλες αποσκοπούσαν στην υποβάθμιση της σοβαρότητας του
δυστυχήματος και στον υπερτονισμό των δυνατοτήτων της ρωσικής τεχνολογίας.

Πολλά μέσα ενημέρωσης κατηγόρησαν τις αρχές ότι παραπλάνησαν σκοπίμως την
κοινή γνώμη, προκαλώντας πρόσθετο πόνο στις οικογένειες των θυμάτων και μια
σημαντική καθυστέρηση στις σωστικές προσπάθειες.

Ακολουθούν μερικά από τα σημαντικότερα ψέματα που είπαν αυτές τις μέρες οι
Ρώσοι αξιωματούχοι.

Δευτέρα 14 Αυγούστου

­ Το ρωσικό Ναυτικό αναγγέλλει τη βύθιση του «Κουρσκ», λέγοντας ότι συνέβη την
Κυριακή. Στην πραγματικότητα, η τραγωδία σημειώθηκε το Σάββατο, όπως
αποκαλύφθηκε από τη Νορβηγία.

­ Το Ναυτικό αποδίδει το δυστύχημα σε τεχνικά λάθη, υποστηρίζοντας ότι το
πλήρωμα άφησε το υποβρύχιο να γλιστρήσει στον βυθό. Στην πραγματικότητα, το
«Κουρσκ» κατεστράφη από εκρήξεις και βυθίστηκε αμέσως. Οι περισσότεροι ναύτες
σκοτώθηκαν αμέσως.

­ Εκπρόσωπος του Ναυτικού δηλώνει ότι τα σωστικά συνεργεία βρίσκονται σε επαφή
με το πλήρωμα. Καμιά τέτοια επαφή δεν υπήρξε μετά το δυστύχημα.

­ Το Ναυτικό ισχυρίζεται ότι έλαβε τη διαβεβαίωση του πληρώματος πως έθεσε
αμέσως εκτός λειτουργίας τον πυρηνικό αντιδραστήρα που τροφοδοτούσε το
υποβρύχιο. Αφού δεν υπήρξε επαφή, δεν δόθηκε βέβαια ποτέ τέτοια διαβεβαίωση.

­ Οι αξιωματούχοι αρνούνται ότι η πλώρη του υποβρυχίου έχει πλημμυρίσει,
λέγοντας ότι το κύτος δεν έχει υποστεί ζημιές.

­ Οι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι κατέβασαν στο υποβρύχιο ένα μηχάνημα για την
τροφοδοσία του με ηλεκτρική ενέργεια και οξυγόνο. Τίποτα τέτοιο δεν συνέβη.

Τρίτη 15 Αυγούστου

­ Εκπρόσωπος του Ναυτικού διαψεύδει επισήμως ότι ναυτικοί έχουν χάσει τη ζωή
τους.

­ Αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι ο ρωσικός εξοπλισμός διάσωσης είναι εφάμιλλος
του δυτικού. Στην πραγματικότητα, η Ρωσία δεν διαθέτει δύτες που να μπορούν να
αναλάβουν μια τέτοια επιχείρηση, και τα μίνι υποβρύχια δεν είναι τόσο
εξελιγμένα όσο τα αμερικανικά και τα βρετανικά.

Τετάρτη 16 Αυγούστου

Ένας υπαρχηγός του Ναυτικού βεβαιώνει ότι το πλήρωμα συνεχίζει να δίνει σημεία
ζωής κτυπώντας το κύτος του υποβρυχίου. Αργότερα, αξιωματούχοι θα αναγνωρίσουν
ότι το τελευταίο σημάδι από το υποβρύχιο ήταν τη Δευτέρα.

Παρασκευή 18 Αυγούστου

­ Ο πρόεδρος Πούτιν δηλώνει ότι και να είχε ζητηθεί νωρίτερα ξένη βοήθεια, ο
καιρός δεν θα επέτρεπε την έγκαιρη αποστολή της. Δυτικοί στρατιωτικοί
εμπειρογνώμονες το διαψεύδουν.

­ Διαψεύδοντας τον εαυτό του, ο Ρώσος πρόεδρος ισχυρίζεται ότι γνώριζε από την
αρχή πως οι πιθανότητες επιβίωσης μελών του πληρώματος ήταν ελάχιστες.

Σάββατο 19 Αυγούστου

Οι Ρώσοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η ζημιά στο υποβρύχιο είναι μεγάλη, ότι
οι περισσότεροι ναυτικοί πέθαναν σε διάστημα λίγων λεπτών και ότι οι υπόλοιποι
είναι πιθανότατα νεκροί. Δεν είναι σαφές πόσον καιρό είχαν αυτές τις
πληροφορίες.

Κυριακή 20 Αυγούστου

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Ίλια Κλεμπάνοφ, οι Νορβηγοί δύτες
ανακάλυψαν ότι η καταπακτή ήταν τόσο κατεστραμμένη, ώστε δεν μπορούσε να
ανοιχτεί. Οι Νορβηγοί το διέψευσαν και τελικά άνοιξαν την καταπακτή.

Οργή και θλίψη των συγγενών

Οργή και θλίψη απλώθηκαν πάνω από τη Ρωσία, όταν έσβησε πια και η τελευταία
ελπίδα πως κάποιοι από το πλήρωμα του «Κουρσκ» θα μπορούσαν να βρεθούν
ζωντανοί.

Οι απλοί Ρώσοι κατευθύνουν τα πυρά τους στον πρόεδρο Πούτιν και στη
στρατιωτική ηγεσία, κατηγορώντας τους ότι δεν έκαναν ό,τι έπρεπε για να σώσουν
το πλήρωμα του υποβρυχίου.

Εκείνο που περισσότερο από όλα έχει εξοργίσει τους συγγενείς είναι η απροθυμία
των ρωσικών αρχών να αποδεχθούν βοήθεια από άλλες χώρες τις πρώτες ώρες και
τις πρώτες ημέρες μετά την ακινητοποίηση του υποβρυχίου «Κουρσκ» στον βυθό της
Θάλασσας Μπάρεντς. «Χάσαμε χρόνο. Δεν έπρεπε να περιμένουμε μία ολόκληρη
εβδομάδα ώσπου να αποφασίσουμε αν θα αποδεχθούμε τη νορβηγική βοήθεια», λέει
στο πρακτορείο Ρώυτερ ο ναυτικός δόκιμος Αλεξάντερ Μπομπρόφ, ο οποίος θεωρεί
πως οι υπεύθυνοι πρέπει να παραπεμφθούν σε δίκη για εγκληματική αμέλεια. Η
απροθυμία του Πούτιν να αφήσει τις διακοπές του και να επιστρέψει στη Μόσχα
όταν έγινε γνωστή η καταστροφή, προκαλεί ζωηρές επικρίσεις. «Η ανθρώπινη ζωή
δεν αξίζει πολλά πράγματα εδώ», λέει στο BBC η φοιτήτρια Νατάσα Φουρς από το
Μουρμάνσκ. «Προτιμούν να αφήσουν κάποιον να πεθάνει, παρά να μαθευτεί ένα
μυστικό».

Σε μία προσπάθεια να μεταστρέψει το αρνητικό κλίμα, ο πρόεδρος Πούτιν αύξησε
σε 54.000 δολάρια το ποσόν για τα τρέχοντα έξοδα των συγγενών (ξενοδοχείο,
εισιτήρια, τηλεφωνήματα). Ψυχολόγοι που στάλθηκαν στο Μουρμάνσκ λένε ότι οι
συγγενείς των θυμάτων πάσχουν από κατάθλιψη, ύστερα από τη μακρά περίοδο
αβεβαιότητας την οποία έζησαν.