Παίζουν με τη φωτιά οι Κινέζοι επενδυτές

Επενδυτές παρακολουθούν την εξέλιξη της πορείας των τιμών των μετοχών στη Σαγκάη

Μέσα στο υγρό σαββατιάτικο βράδυ ο κόσμος που έχει αρχίσει να συγκεντρώνεται
στην οδό Κουανγκντόνγκ έχει ήδη ξεπεράσει τα 500 άτομα. Οι περισσότεροι είναι
άνεργοι μεσήλικοι. Όλοι σχεδόν είναι λίγο πιωμένοι. Όταν η μαύρη Μερσεντές
αρχίζει να περνά μέσα από το μαζεμένο πλήθος, οι περισσότεροι από αυτούς
αρχίζουν να διαμαρτύρονται φωνάζοντας στον οδηγό.

Κάθε εβδομάδα οι κάτοικοι στη Σαγκάη συνωστίζονται σε αυτό το στενό δρομάκι,
το οποίο περνά έξω από μερικά από τα παλαιότερα χρηματιστηριακά γραφεία, για
να ανταλλάξουν φήμες και επενδυτικές στρατηγικές, με την ελπίδα ότι θα
κερδίσουν κι αυτοί μερίδιο από την «έκρηξη» που παρατηρείται το τελευταίο
διάστημα στην κεφαλαιαγορά της Κίνας.

«Την Σαντόνγκ Φαρμακευτική! Έμαθα ότι πήρε άδεια για να συγχωνευθεί με μια
μεγάλη ξένη εταιρεία», φωνάζει ένας από αυτούς, που φοράει μια φανέλα γεμάτη
λεκέδες. «Όχι, όχι, την Οϊνγκτσούα Τονγκφανγκ», επιμένει κάποιος άλλος. «Μόλις
πήρε επιδότηση για έρευνες από την κυβέρνηση».

Τις καθημερινές το κλίμα στις χρηματιστηριακές εταιρείες που βρίσκονται σε
ολόκληρη τη χώρα είναι λίγο -πολύ το ίδιο. Και αυτό δεν είναι καθόλου μα
καθόλου περίεργο. Οι δύο μεγάλες αγορές της χώρας «η μία στη Σαγκάη και η άλλη
στη Σενζέν, παρουσιάζουν άνοδο που φτάνει το 45% από την αρχή της χρονιάς, την
στιγμή που τα κέρδη για ολόκληρο το 1999 ήταν 21%».

Περίπου 50 εκατομμύρια Κινέζοι έχουν ανοίξει κωδικούς για την αγορά και την
πώληση μετοχών. Η συνδυασμένη κεφαλαιοποίηση και των δύο αγορών έχει φτάσει τα
520 δισ. δραχμές, καθιστώντας την κεφαλαιαγορά της Κίνας ως την τρίτη
μεγαλύτερη στην Ασία, ύστερα από αυτές της Ιαπωνίας και του Χονγκ Κονγκ.

Εταιρείες – «δεινόσαυροι»

Αλλά οι επενδυτές στην Κίνα έχουν πιάσει τα κέρατα ενός άγριου ταύρου. Οι
κεφαλαιαγορές της Κίνας -οι οποίες δημιουργήθηκαν από την κυβέρνηση πριν από
10 χρόνια σαν ένα πείραμα- λειτουργούν ακόμη με βάση τις οδηγίες των
κομμουνιστών ηγετών στο Πεκίνο. Παρά τις προσπάθειες για αναδιάρθρωση της
αγοράς και για προσωπική ιδιοκτησία, λένε πολλοί ειδικοί στη Δύση, το
επενδυτικό κοινό στην Κίνα ουσιαστικά στηρίζει εταιρείες «δεινόσαυρους», οι
οποίες ελέγχονται από το κράτος, με αποτέλεσμα να χάνουν πολλά έσοδα έτσι όπως
λειτουργούν.

Από τις 1.000 περίπου εταιρείες που βρίσκονται στη λίστα των αγορών της
Σαγκάης και της Σενζέν, τουλάχιστον οι 900 ελέγχονται από το κράτος. Κάποιες
από τις εταιρείες αυτές, μάλιστα, βρίσκονται στο χείλος της χρεοκοπίας. Οι
επενδυτές βασίζονται σε φήμες, καθώς δεν υπάρχει αξιόπιστη και έγκυρη
πληροφόρηση, κυρίως λόγω της έλλειψης θεσμικού πλαισίου. Τα εποπτικά όργανα
δεν έχουν επιβάλει βαριές κυρώσεις σε καμία εταιρεία ακόμη, καθώς φοβούνται
ότι θα τρομάξουν τους νέους επενδυτές.

Οι ηγέτες της Κίνας «δεν έχουν το σθένος να προωθήσουν την αναδιάρθρωση»,
επισημαίνει ένας ντόπιος χρηματιστής με σπουδές στη Δύση, που παρακολουθεί τις
αγορές αυτές για χρόνια αλλά αρνείται να αποκαλύψει την ταυτότητά του, επειδή
φοβάται ότι θα χάσει δουλειές από το Πεκίνο.

Εδώ στη Σαγκάη ο ναός του χρήματος είναι ένα αρχιτεκτονικό θαύμα 100 εκατ.
δολαρίων. Σχεδιασμένο από γνωστούς Καναδούς αρχιτέκτονες και τοποθετημένο στο
κέντρο του οικονομικού γίγνεσθαι της πόλης, το κτίριο με τους 27 ορόφους έχει
5.700 τερματικά για συναλλαγές, 30.000 τηλεφωνικές γραμμές με οπτικές ίνες και
μια αίθουσα συναλλαγών που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εσωτερικούς
χώρους σε ολόκληρη την Ασία. Η αγορά, όμως, δεν λειτουργεί με το υπερσύγχρονο
λογισμικό που χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες
Πολιτείες και στην Ιαπωνία. Οι κανόνες για τη διασπορά ειδήσεων δεν είναι
συγκεκριμένοι και εφαρμόζονται σπάνια. Η χρήση εσωτερικής πληροφόρησης δεν
τιμωρείται σχεδόν ποτέ. Και επειδή οι περισσότεροι από τους επικεφαλής των
εταιρειών διορίζονται από το κράτος, δεν ανησυχούν καθόλου για θυμωμένους
μετόχους που θα πιέσουν το Διοικητικό Συμβούλιο να τους απολύσει, αν η
εταιρεία δεν παρουσιάζει κέρδη.

Η Κίνα δεν έχει θεσμικούς επενδυτές με τέτοια δύναμη που να πιέσουν για
μεγαλύτερη κερδοφορία. Οι ιδιώτες επενδυτές έχουν στα χέρια τους το 90% των
μετοχών σε ολόκληρη τη χώρα και καθοδηγούνται για τις επιλογές τους από μια
επενδυτική κουλτούρα που βασίζεται στο συναίσθημα και την ευκαιριακή τεχνική
ανάλυση.

Οι ξένοι επενδυτές

Στο μεταξύ οι ξένοι επενδυτές, άλλη μια πιθανή πηγή σταθερότητας της αγοράς,
δεν έχουν μεγάλη συμμετοχή. Σε αυτούς επιτρέπεται μόνο να αγοράζουν μετοχές με
αμερικανικά δολάρια ή δολάρια του Χονγκ Κονγκ που ανήκουν σε συγκεκριμένες
εταιρείες οι οποίες διαπραγματεύονται σε διαφορετικά ταμπλό. Η συνολική
κεφαλαιοποίηση των εταιρειών αυτών είναι μικρότερη από 6 δισ. δολάρια, ένα
μικρό μόνο ποσοστό επί του συνόλου των μετοχών των εταιρειών που μπορούν να
αγοράζουν όσοι έχουν κινεζική υπηκοότητα.

Το Πεκίνο, από την πλευρά του, έχει αφαιρέσει οτιδήποτε θα μπορούσε να
αποτελέσει τροχοπέδη στην άνοδο των τιμών. Πέρυσι η κυβέρνηση επέβαλε φόρο της
τάξεως του 20% στις τραπεζικές καταθέσεις, ώστε να κάνει τα νοικοκυριά να
ξοδεύουν περισσότερα και να καταφεύγουν στη λύση της επένδυσης στην
κεφαλαιαγορά. Για τον ίδιο λόγο τα επιτόκια καταθέσεων μειώθηκαν από 9% σε 2%.
Η κυβέρνηση, εξάλλου, δεν παραλείπει να τροφοδοτεί τον ενθουσιασμό των
επενδυτών για το χρηματιστήριο παρουσιάζοντας συνεχώς σχέδια όπου οι κρατικές
εταιρείες αγοράζουν μετοχές άλλων εταιρειών. Το Πεκίνο αφήνει ακόμη να
εννοηθεί ότι προτίθεται να ανοίξει σύντομα τις πόρτες της κεφαλαιαγοράς σε
ξένους επενδυτές. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πολλές φορές συνηθίζουν να
απευθύνονται στην εθνική συνείδηση κάθε πολίτη τονίζοντας ότι είναι πατριωτικό
καθήκον τού καθενός να αγοράζει μετοχές συγκεκριμένων εταιρειών.

Ο στόχος όλων αυτών των προσπαθειών είναι οι τραπεζικές καταθέσεις, ύψους 750
δισ. δολαρίων περίπου. Καθώς η ανεργία συνεχώς αυξάνεται και η κοινωνική
πρόνοια συνεχώς μειώνεται, οι περισσότεροι Κινέζοι προτίμησαν να καταφύγουν
στη λύση της αποταμίευσης. Οικονομικοί αναλυτές και επενδυτικοί σύμβουλοι
προειδοποιούν ότι η όλη υπόθεση στην Κίνα εξελίσσεται σε μια «φούσκα», η οποία
υποθάλπεται από την κυβέρνηση. Και αυτό, γιατί η άνοδος της κεφαλαιαγοράς δεν
συμβαδίζει με αυτή της ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας. Αν η «φούσκα»
σπάσει, οι μεγάλοι χαμένοι θα είναι εκατομμύρια ιδιώτες επενδυτές.

Αντιφάσεις

Προς το παρόν, πάντως, επενδυτές όπως είναι ο 19χρονος Χου Ντονγκ,
υποστηρίζουν ότι το απολαμβάνουν. Πριν από δύο χρόνια ο Χου, υπάλληλος στο
ξενοδοχείο «Ριτζ Κάρλτον» στη Σαγκάη, επένδυσε πάνω από 10.000 δολάρια σε
μετοχές. Τώρα το χαρτοφυλάκιό του αξίζει πάνω από τα διπλά. Όταν έχει λίγο
ελεύθερο χρόνο ο Χου επισκέπτεται τον επενδυτή του προκειμένου να αποκτήσει,
όπως λέει ο ίδιος, βαθύτερη γνώση της αγοράς. Ο 46χρονος Ζου Αϊγκούο, όμως,
ένας από τους θαμώνες της οδού Κουανγκντόνγκ, δεν έχει την ίδια γνώμη. Άρχισε
να παίζει στο χρηματιστήριο το 1993, όταν χρειάστηκε να κλείσει το μαγαζί του.

Στην αρχή τα πήγαινε καλά αλλά έχασε τα πάντα σε μια «βουτιά» της αγοράς, το
1995. «Ποιος είναι ο λόγος να ασχολείται κανείς με πωλήσεις ή κέρδη, ή το αν η
εταιρεία προσφέρει καλό προϊόν», αναρωτιέται πικρά. «Στην Κίνα οι τιμές των
μετοχών δεν έχουν καμία σχέση με τέτοια πράγματα», καταλήγει. «Τα βασικά
θεμελιώδη στοιχεία είναι ακόμη δευτερεύουσας σημασίας για τους Κινέζους
επενδυτές», λέει η Τζένιφερ Λου, η οποία είναι πρόεδρος της Στόκσταρ, γνωστής
εταιρείας στη Σαγκάη που παρέχει χρηματιστηριακές υπηρεσίες μέσω του
Ίντερντετ. «Οι επενδυτές θέλουν να ξέρουν μόνο πόσες ημέρες ανεβαίνει και
πόσες πέφτει μια μετοχή», προσθέτει η ίδια.