Η… δορυφορική Ελλάδα δεν απογειώθηκε ακόμα!
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
10 λεπτά
Εκεί ψηλά στον ουρανό, ένα… σημείο πάνω από τον Ισημερινό παραμένει
ορφανό εδώ και χρόνια, περιμένοντας ένα δορυφόρο που έχει αποδειχθεί ασυνεπής
σε όλα τα ραντεβού: τον ελληνικό Hellas Sat.
 |
|
Σε δύο κατηγορίες χωρίζονται οι δορυφόροι τους γεωστατικούς και τους μη γεωστατικούς |
Πρόβλημα στη σύνδεση με τα… δορυφορικά κυκλώματα εξακολουθεί να έχει η
υπόθεση του πρώτου δορυφόρου της Ελλάδας. Επτά χρόνια πέρασαν από την πρώτη
ουσιαστική ενέργεια της Ελλάδας για την απόκτησή του αλλά ο δορυφόρος
παραμένει άφαντος. Η προχθεσινή ακύρωση του διαγωνισμού του υπουργείου
Μεταφορών είναι ακόμα ένα επεισόδιο στο δορυφορικό σίριαλ που πρέπει να
ολοκληρωθεί ως τον Απρίλιο του 2002.
Τότε είναι η τελευταία προθεσμία της Ελλάδας για την εκτόξευση του δορυφόρου,
στη θέση που της έχει δοθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Τηλεπικοινωνιών (ITU),
που εδρεύει στη Γενεύη. Ως τις 8 Απριλίου εκείνης της χρονιάς, η Ελλάδα έχει
προτεραιότητα στο σημείο πάνω από τον Ισημερινό, στις 39 μοίρες ανατολικά και
ύψος 26.000 χιλιομέτρων. Αν δεν το έχει καταλάβει ο Hellas Sat, θα περάσει σε
άλλη χώρα. Το Ισραήλ, ενδεχομένως, που καραδοκεί.
Η χώρα μας είχε κάνει αίτηση για την παραχώρηση θέσης και συχνοτήτων το 1993
στον ITU, που διαχειρίζεται τα ζητήματα συχνοτήτων και δορυφόρων για να μη
γίνονται αυθαιρεσίες. Οι περισσότερες χώρες ανήκουν στον Οργανισμό και
υπακούουν στις αποφάσεις του. Η Ελλάδα ζήτησε και πήρε παράταση της χρήσης
αυτής της θέσης ως το 2002. Οι ειδικοί, πάντως, λένε ότι δεν υπάρχει περίπτωση
να μην προλάβουμε να στείλουμε τον δορυφόρο. Από τη στιγμή που θα επιλεγεί ο
ανάδοχος, μπορεί να εκτοξευτεί ο δορυφόρος μέσα σε τρεις μήνες. Κι αυτό γιατί
δεν είναι απαραίτητο να κατασκευαστεί από την αρχή. Οι εταιρείες που τους
κατασκευάζουν έχουν έτοιμους δορυφόρους στην κατοχή τους ενώ στο Διάστημα
περιφέρονται και δορυφόροι διαθέσιμοι προς εκμετάλλευση.
Δεν υπάρχουν, άλλωστε, τα περιθώρια να χάσουμε την ευκαιρία, καθώς ο δορυφόρος
είναι απαραίτητος για την τηλεπικοινωνιακή υποδομή και τις υπηρεσίες του
μέλλοντος, εν όψει μάλιστα και των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Ο γεωστατικός
αυτός δορυφόρος θα είναι τηλεπικοινωνιακός και τηλεοπτικός. Θα χρησιμεύσει
κυρίως για την εξάπλωση των τηλεπικοινωνιών σε όλη τη χώρα, καλύπτοντας σημεία
απόμακρα. Θα χρησιμοποιηθεί από τηλεοπτικά κανάλια, παρόμοιο με το Nova για
παράδειγμα, τα οποία θα δημιουργήσουν συνδρομητικές υπηρεσίες.
Άλλες εφαρμογές του είναι η λειτουργία ανοιχτού πανεπιστημίου (π.χ. μαθήματα
μέσω δορυφορικής τηλεόρασης), υπηρεσίες τηλεϊατρικής, βιντεοτηλεφώνων,
συστήματα γεωγραφικού εντοπισμού που είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στη ναυτιλία
(GPS) κ.λπ. Επίσης, θα βοηθήσει στην ανάπτυξη της αγοράς πολυμέσων στην Ελλάδα
και θα «απογειώσει» τις ταχύτητες του Ίντερνετ, που θα περνά πλέον από
δορυφορικά και όχι επίγεια κυκλώματα. Ο Hellas Sat προβλέπεται να καλύπτει
ολόκληρη την Ελλάδα, την Κύπρο και άλλες 25 χώρες της Βαλτικής, της Κεντρικής
και Ανατολικής Ευρώπης και του Λιβυκού Πελάγους.
Τον περασμένο Σεπτέμβριο κηρύχθηκε διεθνής διαγωνισμός από την ελληνική
κυβέρνηση για την κατασκευή, εκτόξευση, διαχείριση και εμπορική εκμετάλλευση
του δορυφόρου. Αρκετές εταιρείες έδειξαν ενδιαφέρον αλλά τελικά τρεις έστειλαν
συμμετοχή. Δύο ήταν πολυεθνικές, η Eutelsat (μεγάλος πανευρωπαϊκός οργανισμός
με 17 δορυφόρους στην κατοχή του) και η New Skies Satellites (θυγατρική της
Intelsat, της πρώτης εταιρείας που απέκτησε εμπορικούς δορυφόρους). Η τρίτη
συμμετοχή ήταν της ελληνικής εταιρείας ΕΜΙ. Ο διαγωνισμός κηρύχθηκε άγονος
γιατί καμία από τις τρεις δεν κατέθεσε την απαραίτητη εγγυητική επιστολή. Θα
γίνει επαναπροκύρηξη έπειτα από ένα μήνα.
Το κόστος ανέρχεται περίπου στα 200 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που θα πληρώσει
ο ανάδοχος αποκτώντας τα δικαιώματα εκμετάλλευσης για 20 χρόνια και
παραχωρώντας τέσσερις αναμεταδότες στο υπουργείο Μεταφορών. Οι δύο σταθμοί
ελέγχου του δορυφόρου θα βρίσκονται στην Ελλάδα.
Το κράτος θα μπορεί να επέμβει, αν ο ανάδοχος αθετήσει τους όρους της
συμφωνίας και ενεργεί ενάντια στα συμφέροντα της χώρας.
Μπορούν να δουν διακριτικά αξιωματικού πάνω στη γέφυρα του πλοίου
Οι δορυφόροι χωρίζονται σε δύο γενικές κατηγορίες: γεωστατικοί και μη
γεωστατικοί. Οι πρώτοι βρίσκονται σταθερά πάνω από το ίδιο σημείο της Γης ενώ
όσοι ανήκουν στο δεύτερο είδος κάνουν τον γύρο της Γης σε 90 λεπτά.
Όλοι οι γεωστατικοί δορυφόροι βρίσκονται σε ύψος 36.000 χλμ. πάνω από τον
Ισημερινό και κινούνται στην ίδια τροχιά με την ίδια ταχύτητα που η έχει η Γη
κινούμενη γύρω από τον άξονά της. Με αυτόν τον τρόπο παραμένουν στο ίδιο
σημείο. Ο Hellas Sat, για παράδειγμα, θα είναι γεωστατικός δορυφόρος. Σε αυτήν
την κατηγορία ανήκουν όλοι οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι, οι οποίοι αποτελούν
και την πλειονότητα των δορυφόρων που περιφέρονται στο Διάστημα.
 |
|
Η φωτογραφία, από την πυρκαγιά στους Αγίους Θεοδώρους Αττικής στις 14 |
Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι παρέχουν κόμβους επικοινωνίας μεταξύ διαφόρων
σημείων του πλανήτη. Συγκεκριμένα, εξασφαλίζουν υπηρεσίες τηλεφωνίας,
τηλεόρασης και μεταφοράς δεδομένων μεταξύ σταθερών ή κινούμενων σημείων (π.χ.
κινητά τηλέφωνα, οχήματα, αεροπλάνα, πλοία). Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο
δορυφόρος έχει τον ρόλο του μεσάζοντα ανάμεσα στα δύο σημεία. Ένας σταθμός
εκπέμπει σήματα προς τον δορυφόρο και από εκεί μεταφέρονται στον προορισμό
τους.
Σε ύψος 400-800 χλμ. πάνω από τη Γη περιφέρονται οι δορυφόροι παρατήρησης ή
τηλεπισκόπησης για ειρηνικούς ή στρατιωτικούς σκοπούς. Αυτοί μεταφέρουν
υπερσύγχρονο εξοπλισμό, με αισθητήρες σε διαφορετικά φάσματα, ψηφιακές
φωτογραφικές μηχανές, ραντάρ και υπέρυθρες κάμερες. Φωτογραφίζουν συνεχώς την
επιφάνεια της Γης και χρησιμοποιούνται σε πάρα πολλές εφαρμογές,
επιστημονικές, εμπορικές και στρατιωτικές. Η τροχιά τους γύρω από τη Γη
διαρκεί 90 λεπτά.
Τις υπέρυθρες κάμερες τις χρησιμοποιούν κυρίως για να βλέπουν εστίες
πυρκαγιών, κοιτάσματα κάτω από την επιφάνεια της Γης, πετρελαίου, νερού,
χρυσού κ.λπ. Όπως εξηγεί ο κ. Γιώργος Στουμπής, ειδικός στη διαχείριση κρίσεων
με τη χρήση δορυφόρων παρατήρησης, «οι δορυφόροι νέας γενιάς, που
χρησιμοποιούνται στο εμπόριο, έχουν χωρική διακριτικότητα 1Χ1 μέτρο. Μπορούν
δηλαδή να διακρίνουν όλα τα αντικείμενα αυτού του μεγέθους. Οι Αμερικανοί, οι
οποίοι έχουν την καλύτερη τεχνολογία, έχουν μειώσει τη διακριτικότητα στα 80
εκατοστά για ειρηνικές εφαρμογές, με εντυπωσιακά αποτελέσματα».
Οι δορυφόροι παρατήρησης χρησιμοποιούνται σε μιαν εντυπωσιακή γκάμα εφαρμογών.
Είναι ιδανικοί για την παρακολούθηση περιοχών σε περιπτώσεις κρίσεων και
καταστροφών από καιρικά ή φυσικά φαινόμενα, π.χ. σεισμοί, πλημμύρες,
πυρκαγιές, τυφώνες κ.λπ. Χρησιμοποιούνται ευρέως από την κεντρική διοίκηση και
την τοπική αυτοδιοίκηση για πολεοδομικούς και χωροταξικούς σκοπούς στο αστικό
περιβάλλον, χαρτογραφήσεις κ.λπ. Έχουν επίσης πολλές εφαρμογές στη γεωργία,
καταγράφουν για παράδειγμα εκτάσεις με συγκεκριμένες καλλιέργειες και μπορούν
πολύ γρήγορα να «διαβάσουν» καλλιέργειες με ασθένειες.
Οι δορυφόροι παρατήρησης είναι πολύτιμοι για επιστημονικούς σκοπούς.
Παρατηρούν το γεωμαγνητικό πεδίο καταγράφοντας την παραμικρή αλλαγή που
παρουσιάζει, συγκεντρώνουν στοιχεία από την επιφάνεια της Γης και την
ατμόσφαιρα. Έχουν χρησιμοποιηθεί για προβλέψεις της παγκόσμιας παραγωγής
σιταριού, για εθνικά κτηματολόγια, γεωλογικές χαρτογραφήσεις, περιβαλλοντικές
καταγραφές και μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Οι μετεωρολογικοί
Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι παρατηρούν διάφορα καιρικά φαινόμενα και
συστήματα, καταγράφουν θερμοκρασίες της θάλασσας, της επιφάνειας της Γης και
της ατμόσφαιρας, παρακολουθούν την πορεία τυφώνων, καταιγίδων και άλλων
συστημάτων, βοηθώντας τούς επιστήμονες να προβλέψουν την εξέλιξή τους.
Παρακολουθούν το ύψος της επιφάνειας της θάλασσας με ακρίβεια εκατοστών, των
κυμάτων, την κατεύθυνση των ρευμάτων στους ωκεανούς και τις παλίρροιες. Η
παρακολούθηση του Ελ Νίνιο, για παράδειγμα, ενός γιγαντιαίου καιρικού
φαινομένου που επηρεάζει ολόκληρο τον πλανήτη κάθε τρία – τέσσερα χρόνια,
γίνεται μέσω δορυφόρων.
Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι επικοινωνούν με επίγειους σταθμούς, αποστέλλοντας
τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται από τους επιστήμονες για την πρόγνωση
καιρικών φαινομένων. Εντοπίζουν τον σχηματισμό επικίνδυνων καιρικών συστημάτων
σε ωκεανούς, ερήμους, πολικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου δεν υπάρχει
άλλη δυνατότητα διατήρησης επίγειων σταθμών. Τα πρώτα δορυφορικά οφέλη για
τους μετεωρολόγους εμφανίστηκαν το 1960, όταν η NASA εκτόξευσε ένα δορυφόρο
παρατήρησης, τον Trios 1. Χάρη στις παρατηρήσεις του, οι επιστήμονες χώρισαν
τα νέφη σε κατηγορίες ανάλογα με τη φωτεινότητα, το σχήμα, το χρώμα, το ύψος,
τον σχηματισμό και το μέγεθος. Αυτά τα στοιχεία τούς βοήθησαν στην έγκαιρη
πρόγνωση των τυφώνων και των καταιγίδων με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Οι κατασκοπευτικοί
Οι κατασκοπευτικοί δορυφόροι είναι δορυφόροι παρατήρησης και χρησιμοποιούνται
για στρατιωτικούς σκοπούς. Διαθέτουν την πιο εξελιγμένη τεχνολογία και, όπως
λέει ο κ. Γιώργος Στουμπής, ειδικός στον τομέα των δορυφόρων παρατήρησης, η
χωρική τους διακριτικότητα φτάνει τα λίγα εκατοστά. «Μπορούν να δουν ακόμα και
τα διακριτικά αξιωματικού πάνω στη γέφυρα του πλοίου». Οι νέες τεχνολογίες
συνήθως πρώτα δοκιμάζονται στους στρατιωτικούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους και
έπειτα από χρόνια η τεχνογνωσία τους «απελευθερώνεται» στο εμπόριο.
Εκτός από τους Αμερικανούς, ιδιαίτερα εξελιγμένοι σε αυτόν τον τομέα είναι οι
Ρώσοι. Είναι γνωστό, μάλιστα, πως έχουν φωτογραφίσει όλα τα σημεία του πλανήτη
με ακρίβεια εκατοστών και διαθέτουν τις φωτογραφίες στο εμπόριο. Φυσικά όλες
οι τοποθεσίες στρατηγικής σημασίας βρίσκονται στις λίστες με τα μπεστ-σέλερ,
ιδίως από τις γειτονικές τους χώρες…
Εντοπισμός στίγματος
Οι δορυφόροι παγκόσμιου εντοπισμού στίγματος (GPS) αποτελούν ξεχωριστή ομάδα
από 24 δορυφόρους που βρίσκονται σε χαμηλή τροχιά και ανήκουν στις Ηνωμένες
Πολιτείες. Προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες σε επιστήμονες και απλούς πολίτες,
εντοπίζοντας τη θέση κάποιου όπου και αν βρίσκεται στη Γη. Αυτό γίνεται μέσω
της ειδικής συσκευής GPS, που κοστίζει περίπου 60.000 δρχ. Έχει εφαρμογές στη
ναυτιλία, σε εξερευνητικές αποστολές κ.λπ. Οι δορυφόροι πλοήγησης επιτρέπουν
σε οχήματα, πλοία και αεροπλάνα να διαπιστώσουν τη θέση τους με ακρίβεια λίγων
μέτρων.
Τέλος, υπάρχουν και οι δορυφόροι που περιφέρονται στο ηλιακό μας σύστημα, σε
τροχιά γύρω από τον Ήλιο ή άλλους πλανήτες. Αυτοί παρακολουθούν άλλους
πλανήτες, αστέρες και ουράνια αντικείμενα. Αυτοί οι δορυφόροι μπορούν να
καταγράψουν στοιχεία χωρίς την παρεμβολή νεφών, αερίων και μαγνητικών πεδίων
που προέρχονται από τη Γη.
Από τον Σπούτνικ 1 στο έντονο «κυκλοφοριακό»
Ο πρώτος που ανέφερε την ιδέα της εκτόξευσης τεχνητού δορυφόρου σε τροχιά ήταν
ο Ισαάκ Νεύτων, το 1687, αλλά χρειάστηκε να περάσουν περίπου τρεις αιώνες για
να πραγματοποιηθεί. Στις 4 Οκτωβρίου 1957 η Σοβιετική Ένωση έστειλε στο
Διάστημα τον Σπούτνικ 1. Η περιστροφή του γύρω από τη Γη διαρκούσε 96 λεπτά.
Οι ΗΠΑ ακολούθησαν με τον Εξπλόρερ 1 τρεις μήνες αργότερα, ο οποίος χρησίμευε
κυρίως για τον εντοπισμό ραδιενέργειας.
Σήμερα, η κίνηση στο Διάστημα είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς περισσότεροι από
200 γεωστατικοί και μη δορυφόροι περιστρέφονται σε τροχιά γύρω από τη Γη και
χρησιμεύουν σε επιστημονικές, τηλεπικοινωνιακές ή στρατιωτικές εφαρμογές.
Συνολικά, περισσότεροι από 5.000 δορυφόροι έχουν εκτοξευθεί από τουλάχιστον 15
χώρες τα τελευταία 43 χρόνια. Οι Σοβιετικοί έστελναν δύο με τρεις δορυφόρους
την εβδομάδα, καθώς δεν είχαν την απαραίτητη τεχνολογία για να τους
διατηρήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο χρόνος ζωής τους αυξάνεται όσο
βελτιώνεται η τεχνολογία. Σήμερα, μπορεί να φτάσει τα 15 με 17 χρόνια. Η
διάρκειά τους καθορίζεται και από οικονομικούς λόγους. Πολλές φορές, μάλιστα,
συμφέρει οικονομικά να στείλουν έναν καινούργιο δορυφόρο στο Διάστημα, παρά να
διατηρήσουν τον παλιό ακόμα ένα χρόνο.
Η τροχιά ενός δορυφόρου απαιτεί προσαρμογή από το έδαφος σε τακτά χρονικά
διαστήματα. Όταν ένας δορυφόρος σταματήσει να χρησιμοποιείται, χάνει σιγά σιγά
τη σωστή τροχιά του και πέφτει στην ατμόσφαιρα της Γης, όπου και καίγεται.
Οι δορυφόροι κατασκευάζονται από εταιρείες στις Αμερική, Ρωσία, Ουκρανία,
Κίνα, Γαλλία, Γερμανία και Αγγλία. Εκτοξεύονται από σημεία στις Ηνωμένες
Πολιτείες, στο Καζαχστάν, στην Κίνα, στη Γαλλική Γουιάνα και ένα ειδικό πλοίο,
που ανήκει στην Μπόινγκ και σε μία ουκρανική εταιρεία.
Google news
